گنجور

شمارهٔ ۱۱۱ - وقال ایضاً یمدح الامیر الکبیر السعّید ضیاء الدّین احمد بن ابی بکر البیا بانکی

 
کمال‌الدین اسماعیل
کمال‌الدین اسماعیل » قصاید
 

درست گشت همانا شکستگّی منش

که نیک از ان بشکست زلف پر شکنش

دل شکسته بزلفش اگر برآغالی

کم از هزار نیابی بزیر هر شکنش

دگر ندید کسی تندرست زلفش را

ز عهد آنکه خوش آمد شکست عهدمنش

دلم نشست ز گرد هوای او بر باد

چو دید گرد ز عنبر نشسته بر سمنش

چو سایه پیش رخش خاک بر دهان فکند

گر آفتاب به بیند میان انجمنش

ندانم این همه درپاشی از کجا کردی؟

اگر بچشم من اندر نیامدی دهنش

زجای خود برود سرو و جای آن باشد

چو در چمن بخرامد قد چونارونش

دلم چنان برخ و خال او برآشفتست

که شد چو لاله رخ و خال پاره یی زتنش

بخون من ز چه شد تشنه چشم بی آبش ؟

چو برد آب همه چشمه ها چه ذقنش

در آب روشن اگر دیده یی تو سنگ سیاه

بیا ببین دل او در بر چو یاسمنش

صبا بعهد رخش بر چمن نمی گذرد

که نیست بارخ او بیش برگ نسترنش

اگر نه لاله و گل گشته اند خوار و خجل

ز شرم آنکه بدیدند مست در چمنش

کله ز بهر چه بر خاک می زند لاله ؟

گل از برای چه صد پاره کرد پیرهنش؟

بریخت خون جهانیّ و خود چه ها کردی

اگر نبودی بیمار چشم تیغ زنش

ز خواب خوش چو بمالید دیده را گفتم

که نیک دادی مالش بدست خویشتنش

دهان پسته بدرّم برآورم مغزش

اگر بخندد پیش لب شکر سخنش

بمدح مکرم عالم مگر زبان بگشاد

که کرده اند دهان پر ز گوهر عدنش

جهان لطف و کرم کارساز ترک و عجم

پناه تیغ و قلم و سرور بزرگ منش

ضیاء ملّت و دین احمد ابی بکر آنک

چو احمدست و چو بکر سرت حسنش

چو بر مصالح ملکست همتّش مقصور

گرفت شاه جهان مستشار مؤتمنش

زمن شود چو زمین آسمان ز سطوت او

اگر نباشد بر وفق جنبش ز منش

چو مشک را جگر از بوی زلف او بر سوخت

خطا بود که کنم نام نافۀ ختنش

لطیف تر ز خیالست در دماغ عدو

اگر چه هست گران گرز استخوان شکنش

پیاده شاه فلک در رکاب او بدود

بهر کجا که رخ آورد اسب پیل تنش

ز بهر خدمتی از بهر قبضۀ شمشیر

فلک ز شکل ثریّا همی دهد سفنش

همی نزید گردنکشی کمندی را

که داد تاب و توان بازوی عدو فکنش

زهی ضمیر فلک یش فکرت تو چنانک

یکیست باطن اسرار و ظاهر علنش

کجا شدی سر تیغ تو در سر دشمن

اگر نپختی سودای مغز پر فتنش

شگفت نیست که تیغ تو قطره آبست

چو از کف تو بدریا درون بود وطنش

در سرای کسی کو در خلاف تو زد

سبک بود که شود عنکبوت پرده تنش

چو خصم مرغ دلت را اجل کند بریان

بود زخشم تو آتش، زرمح باب زنش

منافقی که زتو طاغیست چون زنبور

چو کرم پیله قزا کند خودشو کفنش

عدو چو شمع بروزست ، کشتنش شاید

که کنده باشد بر پای و بر گلور سنش

فلک بر اهل هنرزان نمی کند سر راست

که همّت تو دوتا کرد پشت از مننش

چو شد بنان تو بر لاغری کلک سوار

ز زنگبار بود تا بروم تاختنش

چو سر برآرد کلکت ز چاه ظلمانی

بود مطالع انوار جای دم زدنش

بکارنامۀ مهر تو روح برکارست

وگرنه صرف کنند از ولایت بدنش

ز بهر خدمتی از بهر قبضۀ شمشیر

فلک ز شکل ثریا همی دهد سفنش

همی نزید گردنکشی کمندی را

که داد تاب و توان بازوی عدو فکنش

زهی ضمیر فلک یش فکرت تو چنانک

یکیست باطن اسرار و ظاهر علنش

کجا شدی سر تیغ تو در سر دشمن

اگر نپخی سودای مغز پر فتنش

شگفت نیست که تیغ تو قطره آبست

چو از کف تو بدریا درون بود وطنش

در سرای کسی کو در خلاف تو زد

سبک بود که شود عنکبوت پرده تنش

چو خصم مرغ دلت را اجل کند بریان

بود زخشم تو آتش زرمح باب زنش

منافقی که رتو طاغیست چون زنبور

چو کرم پیله قزا کند خودشو کفنش

عدو چو شمع بروزست ، کشتنش شاید

که کنده باشد ب رپای و بر گلور سنش

فلک بر اهل هنرزان نمی کند سر راست

که همت تو دوتا کرد پشت از مننش

چو شد بنان تو بر لاغری کلک سوار

زنگبار بود تا بروم تاختنش

چو سر برآرد کلکت ز چاه ظلمانی

بود مطالع انوار جای دم زدنش

بکارنامۀ مهر تو روح برکارست

وگرنه صرف کنند از ولایت بدنش

عقیق را جگرازبیم خنجرت خون شد

چو اوفتاد گذر بر معادن یمنش

اگر پرد بپر کرکسان چو تیر عدوت

کند دو زاغ کمان توطعمۀ زغنش

زهی که اهل هنر را فنون انعامت

خلاص داد ز چنگ سپهر و مکر و فنش

چو شمع هر که زبان آوری کند دعوی

بگاه مدح تو یابند عاجز لگنش

چو خار گلبن دانش نهاد بی برگی

صریر کلک تو گرددنوای خارکنش

بفرّ مدح تو شد گفته این قصیده که خواست

بامتحان ز من خسته جانن ممتحنش

تواردی مگر افتاده بود در مطلع

بدین سبب رقمی از قصور بر مزنش

ظهیر اگر چه که صراف نقد اشعارست

گمان مبر که زند بنده قلب بر سخنش

که گاه فکرت اگر بنات نعش خورم

بنوک کلک بنظم آورم چنان پرنش

اگر خوشست چو خط پیش روی میدارش

پس ارکژست تو چون زلف برقفا فکنش

بجز قبول تو حقّا اگر قبول کنم

و گر دهند مه و آفتاب در ثمنش

چو نور یافت ز نام تو کار بنده سزد

اگر شود سپری ظلمت شب محنش

دعای بنده چه حاجت کمال جاه ترا

که همرهست همه جا دعای مردوزنش

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: سیاوش جعفری | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام