غافل از حق گر باو شد جام می هشیار نیست
باز باشد دیدهٔ نرگس ولی بیدار نیست
از ریاضت در گداز دل چو پا قایم کنی
همچو شمعت هیچ باک از کسوت زرتار نیست
شکوهٔ دنیا، دلیل حب دنیای تو بس
با بد و نیک جهان جز طالبش را کار نیست
تندخو سرکش شود ز آمیزش اهل نفاق
هیچ مهمیزی سمند شعله را چون خار نیست
غافلان در زندگی بینند دنیا را به خواب
هر که پوشیده است چشم از کار حق بیدار نیست
صاف باطن را نباشد بی اثر آه سحر
کج رود تیر تفنگ گر از درون هموار نیست
دست و پا در کار دنیا هر که در باطن زند
هیچ کم جویا در ارباب ریا از مار نیست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل اندرزی دربارهٔ غفلت از حق، دنیادوستی و ریاکاری است. شاعر غافل را مانند نرگسی میداند که چشمش باز است ولی بیدار نیست، و شکایت از دنیا را نشانهٔ دلبستگی به آن میشمارد. سپس با تمثیلهایی چون شمع، شعله و خار، و لولهٔ تفنگ نشان میدهد که اثر کار به پاکی درون بستگی دارد. در پایان ریاکاری را که در نهان در پی دنیاست به مار مانند میکند.
هوش مصنوعی: کسی که از خدا غافل است، چه جام می همراهش باشد و چه نباشد، هشیار حقیقی نیست؛ مانند گل نرگس که چشمش باز است ولی بیدار نیست.
هوش مصنوعی: اگر با ریاضت در سوز و گداز دل پایدار بمانی، مانند شمع از پوشیدن جامهٔ زربفت هیچ زیانی نمیبینی؛ شمع با آنکه شعلهٔ زرینش مانند جامهٔ زرتار است، همچنان میسوزد و آب میشود.
هوش مصنوعی: همین که از دنیا شکایت میکنی، دلیل کافی بر دلبستگی تو به دنیاست؛ زیرا جز کسی که خواهان دنیاست، کسی با خوب و بد آن کاری ندارد.
هوش مصنوعی: آدم تندخو با همنشینی با دورویان سرکشتر میشود؛ همانگونه که هیچ مهمیزی اسب سرکش شعله را مانند خار تند نمیکند و خار آتش را تیزتر میکند.
هوش مصنوعی: غافلان در سراسر زندگی دنیا را گویی در خواب میبینند؛ هر کس چشم از کار حق بسته باشد، بیدار نیست.
هوش مصنوعی: آه سحرگاهی کسی که درونش پاک است بیاثر نمیماند؛ چنانکه اگر درون لولهٔ تفنگ صاف و هموار نباشد، گلوله کج میرود و به هدف نمیخورد.
هوش مصنوعی: ای جویا، کسی که در نهان برای کار دنیا دست و پا میزند و ظاهری زاهدانه دارد، از ریاکاران است و هیچ کمتر از مار نیست؛ زیرا مار نیز دست و پای خود را پنهان دارد و نیش میزند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
اندرین گیتی به فضل و رادی او را یار نیست
جز کریمی و عطا بخشیدن او را کار نیست
تیز بازاری همی بینم سخا را نزد او
اینت بازاری که در گیتی چنین بازار نیست
از پی نام بلند و از پی جاه عریض
[...]
جز جفا با اهل دانش مر فلک را کار نیست
زانکه دانا را سوی نادان بسی مقدار نیست
بد به سوی بد گراید نیک با نیک آرمد
این مر آن را جفت نی و آن مر این را یار نیست
مرد دانا بَدْرشید و چرخ نادان بد کنش
[...]
روز محشر عاشقان را با قیامت کار نیست
کار عاشق جز تماشای و صال یار نیست
از سر کویش اگر سوی بهشتم می برند
پای ننهم که در آنجا وعدهٔ دیدار نیست
روز کوشیدن چو تیغت شیر جان او بار نیست
روز بخشیدن چو کفت ابر گوهر بار نیست
نابریده تیغ تو روز وغا پولاد نیست
نابسوده کف تو روز عطا دینار نیست
در خور گفتار هرکس مر ترا گفتار نیست
[...]
ذوالجلال است آن که در وصف جلالش بار نیست
هرچه خواهد آن کند کاری برو دشوار نیست
ملک او را ابتدا و انتها و عزل نیست
ذات او را آفت و کیفیت و مقدار نیست
آن خداوندی که هست او بینیاز از بندگان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.