شاه چون اضطراب او می دید
زیر لب نرم نرم می خندید
خنده ای همچو برق عالم سوز
نه چو صبح دوم جهان افروز
مشو از لطف پادشاه دلیر
که بود خنده اش چو خنده شیر
او به قصد تو می کند دندان
تیز و تو می شماریش خندان
آن دگر یک چو حکم شاه شنید
سر طاعت ز حکم شاه کشید
گفت شاها چه مرد این کارم
چه کشی زار زیر این بارم
آهویی ام ز عمر ناشده سیر
آهویی را چه تاب پنجه شیر
چیست حکمت تو را درین تلبیس
که شریفی شود فدای خسیس
گر بتابم ازین حکایت رو
حجت من بس است لاتقلوا
ماندن از ساخت حضور تو دور
به که رفتن به پای خویش به گور
چه شود حاصلم بجز حرمان
که دهی فوق طاقتم فرمان
چون به ملا یطاق افتاد کار
رسم و راه پیمبرانست فرار
این و امثال این بسی می گفت
شاه از آن گفت و گو نمی آشفت
شیوه شاه نیست آشفتن
واندر آشفتگی سقط گفتن
شاه باید که بردبار بود
در سخن صاحب وقار بود
هر چه در باب مهر و کین گوید
هر بر وفق عقل و دین گوید
ای بسا کز لبش جهد یک حرف
که بسوزد هزار جان شگرف



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش ادامهٔ حکایت آزمودن غلامان به دست پادشاه است. شاه به شتاب غلام فرمانبردار زیر لب میخندد و شاعر هشدار میدهد که خندهٔ شاه را مانند خندهٔ شیر خطرناک بدانند. غلام دوم از فرمان سر میپیچد و با استناد به آیهٔ نهی از هلاکت خویش و سنت گریختن پیامبران از کار طاقتفرسا، نافرمانی خود را توجیه میکند. شاه خشمگین نمیشود و شاعر از این فرصت برای بیان بردباری، وقار و سنجیدهگویی شایستهٔ پادشاهان بهره میگیرد.
هوش مصنوعی: شاه وقتی بیقراری و شتاب آن غلام را میدید، آهسته و زیر لب میخندید.
هوش مصنوعی: خندهٔ شاه مانند برقی بود که جهان را میسوزاند، نه مانند صبح صادق که جهان را روشن میکند؛ یعنی خندهای هیبتانگیز بود، نه نشانهٔ مهربانی.
هوش مصنوعی: شاعر هشدار میدهد که از مهربانی پادشاه گستاخ مشو، زیرا خندهٔ او مانند خندهٔ شیر است.
هوش مصنوعی: شیر برای حمله به تو دندان نشان میدهد و تیز میکند و تو گمان میکنی که میخندد.
هوش مصنوعی: غلام دیگر وقتی فرمان شاه را شنید، از اطاعت آن سر باز زد.
هوش مصنوعی: گفت: ای شاه، من کجا مرد این کارم؟ چرا مرا زیر بار این کار به خواری میکشی؟
هوش مصنوعی: من آهویی هستم که هنوز از زندگی سیر نشدهام و آهو تاب پنجهٔ شیر را ندارد.
هوش مصنوعی: حکمت تو در این کار فریبنده چیست که موجودی شریف فدای چیزی پست شود؟
هوش مصنوعی: اگر از این فرمان روی بگردانم، آیهٔ «خود را به دست خود به هلاکت میفکنید» حجت من است.
هوش مصنوعی: دور ماندن از درگاه و حضور تو بهتر از آن است که با پای خود به سوی گور بروم.
هوش مصنوعی: وقتی فرمانی بیش از توانم به من میدهی، جز محرومیت چه بهرهای خواهم برد؟
هوش مصنوعی: وقتی کار به آنچه طاقتفرساست برسد، گریختن روش و سنت پیامبران است.
هوش مصنوعی: او از این گونه سخنان بسیار میگفت، اما شاه از این گفتوگو خشمگین نمیشد.
هوش مصنوعی: خشمگین شدن و در حال خشم سخن ناروا گفتن، شیوهٔ پادشاه نیست.
هوش مصنوعی: پادشاه باید بردبار باشد و در سخن گفتن متانت و وقار داشته باشد.
هوش مصنوعی: هر چه دربارهٔ مهر یا کینه میگوید، باید مطابق عقل و دین بگوید.
هوش مصنوعی: چه بسا یک حرف که از لب پادشاه بیرون میجهد و هزاران جان گرانقدر را میسوزاند؛ پس باید در سخن محتاط باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.