ای بانصاف خواجه آفاق
وی بتحقیق از بزرگان طاق
عدل تو دیو ظلم را لاحول
جود تو زهر فقر را تریاق
ملکی در جهان شرع رسول
پیش تو عقل و عرف چون دووشاق
گویند اقصی القضاه رکن الدین
گر کنی سنگرا تو استنطاق
نیست اندر همه بسیط زمین
مثل تو خواجه علی الاطلاق
ور کسی را نباشد این باور
گو خراسانت آنک اینت عراق
همتت بر دو کون در یکدم
چار تکبیر گفته و سه طلاق
در فضای جهان بشرق و بغرب
سایه عدل تو کشیده رواق
در بر فهم و خاطرتیزت
کند سیر آمدند برق و براق
عقل و کلک از برای مدحت تو
بسته اند و گشاده نطق و نطاق
نه چو تو عالمی است در عالم
نه چو تو حاکمی است در آفاق
عدل چون در گهت نیافت پناه
شرع چون مسندت ندید و ثاق
هر ذخیره که مهر در دل کان
کرد پنهان زخشیه الانفاق
دست جودت چنان برافشاندست
کز جهان برد خشیه الاملاق
عهد کردست چرخ با رایت
که نماید همیشه با تو وفاق
گرچه اندر خضیب دارد چرخ
نشکند عهد چون کند میثاق
ابر اگر لاف جود با تو زند
زندش برق در دهان مزراق
گر کند پیروی جاه تو وهم
متعذر شود بر او الحاق
ور مجسم شود بزرگی تو
ساق عرشش کجا رسد برساق
شمه از روایح کرمت
نسختست از مکارم الاخلاق
هزل در طبع تو نیافت مجال
راست چونانکه در طلاق عناق
قلم تو چو لوح محفوظست
که مقسم شود بدو ارزاق
جان روح القدس بمغز خرد
کند از بوی خاقت استنشاق
جاه تو در ترقیی است که هست
سدره المنتهی بدو مشتاق
عدل عام تو ربع مسکو نرا
الف و لام شد در استغراق
گشت کوتاه دست ظلم چنانک
باز پس جست آتش از حراق
زود خرچنگ بینی و فرزین
که نهند ا زتو کجروی بر طالق
مسند تو چو کرد رای قضا
گفت شرعش بلی الیک مساق
والله ار در چهار بالش شرع
کس نشیند چو تو باستحقاق
خالی از قصد و میل و حرص و طمع
فارغ از کبر وبخل و حقد و نفاق
هست آن عاطفت بر اطفالت
کز پدر کس نبیند آن اشفاق
نبود چوشکوار تر از عدل
هرکه را لذتش بمذاق
شاخ بی اعتدال فصل بهار
نتواند که پرورد اوراق
عصمتت در کنار پروردست
داشته حفظ ایزدیت یتاق
روز حکمت که سوی مسند تو
خیره ماند ز هیبتت احداق
می بر آید ز منکران اقرا ر
زود بی اختیار همچو فواق
جون بغایت رسید کار ستم
قلم ظلم گشت یار چماق
نور عدل تو ناگهان بگرفت
همه روی زمین ز سبع طباق
نفس صبحدم گشاده شود
چون افق از شفق گرفت خناق
نقمت و نعمتت بدشمن و دوست
می نهد غل و طرق بر اعناق
مدحت تو بنلت فکرمرا
خطبه کرد و سخات داد صداق
هر نتیجه که زاید و نبود
در مدیح تو عاق باشد عاق
باد قربان تو عدو ورچه
نسزد خوگ فدیه اسحاق
تا بنازند مفلسان بدرم
تا بنالند عاشقان ز فراق
باد جود تو عدت مفلس
روز خصم تو چون شب عشاق
ماه جاه تو بی افول و غروب
بدر قدر تو بی خسوف و محاق
شادمان بالغدو جاه و الاصال
کامران بالعشی و الاشراق



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدحنامه به ستایش اقصی القضاه رکن الدین میپردازد و او را شخصی بزرگ و بینظیر در زمینه عدالت و مهربانی معرفی میکند. کلمات و الفاظ در شعر به گونهای است که عظمت و بخشندگی او را در برابر ظلم و نابرابری به تصویر میکشد. شاعر بر این باور است که عدالت رکن الدین در تمامی نقاط دنیا سایه افکنده و او در عالم بیهمتاست. همچنین به صفات اخلاقی او اشاره میکند که دور از کبر و حسد و مملو از محبت به دیگران است. در انتها، شاعر از آثار مثبت او در جامعه و تاثیرگذاریاش بر زندگی مردم سخن میگوید و او را مورد تحسین قرار میدهد.
هوش مصنوعی: ای کسی که به سبب انصاف و دادگری، سرور جهانیان هستی و بهراستی در میان بزرگان یگانه و بیهمتایی.
هوش مصنوعی: عدل تو برای دیو ستم همچون «لاحول» است که او را میراند، و بخشش تو برای زهر فقر و تنگدستی پادزهر است.
هوش مصنوعی: تو در جهان شریعت پیامبر همچون فرشته یا پادشاهی هستی، و خرد و عرف در برابر تو مانند دو غلام خدمتگزارند.
هوش مصنوعی: اگر از سنگ هم بازجویی کنی و او را به سخن آوری، خواهد گفت: «اقصیالقضاه رکنالدین» (و دنبالهٔ سخنش در بیت بعد میآید).
هوش مصنوعی: که در سراسر روی زمین هیچکس بهطور مطلق مانند تو سرور و بزرگ نیست.
هوش مصنوعی: و اگر کسی این را باور ندارد، به او بگو: آنجا خراسان و اینجا عراق است؛ برو و بگرد و ببین که همانندی برای تو نیست.
هوش مصنوعی: همت بلند تو در یک لحظه بر هر دو جهان چهار تکبیر نماز میت خوانده و آن را سهطلاقه کرده است؛ یعنی دنیا و آخرت را یکسره رها کرده و به آنها دل نبسته است.
هوش مصنوعی: در پهنهٔ جهان، از مشرق تا مغرب، سایهٔ عدل تو همچون ایوانی گسترده شده است.
هوش مصنوعی: در برابر فهم و اندیشهٔ تیز تو، حتی برق و براق (مرکب پیامبر در معراج) کندرو به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: خرد و قلم برای ستایش تو زبان گشوده و کمر خدمت بستهاند.
هوش مصنوعی: در جهان دانشمندی مانند تو نیست و در همهٔ آفاق داوری همچون تو وجود ندارد.
هوش مصنوعی: عدل پناهگاهی مانند درگاه تو نیافت و شریعت جایگاهی مانند مسند قضاوت تو ندید.
هوش مصنوعی: هر گنجی که خورشید از بیم خرج شدن در دل معدن پنهان کرده بود (اشاره به تعبیر قرآنی «خشیة الانفاق»)،
هوش مصنوعی: دست بخشندهٔ تو چنان آن را پراکنده و بخشیده است که ترس از تنگدستی (تعبیر قرآنی «خشیة املاق») را از جهان برده است.
هوش مصنوعی: آسمان با رأی و اندیشهٔ تو پیمان بسته است که همواره با تو همراه و موافق باشد.
هوش مصنوعی: هرچند آسمان رنگارنگ و بیوفاست، چون با تو پیمان بسته است، عهد خود را نمیشکند.
هوش مصنوعی: اگر ابر در بخشندگی با تو لاف برابری بزند، برق با نیزه بر دهانش میکوبد.
هوش مصنوعی: اگر وهم و خیال بخواهد در پی مقام و جاه تو برود، رسیدن به آن برایش ناممکن میشود.
هوش مصنوعی: و اگر بزرگی تو پیکری بیابد، پایهٔ عرش هرگز به ساق آن نمیرسد؛ یعنی بزرگی تو از عرش بلندتر است.
هوش مصنوعی: اندکی از بوی خوش بزرگواری تو، خود نسخهای از «مکارم اخلاق» و خویهای نیکوست.
هوش مصنوعی: شوخی و بیهودهگویی در سرشت تو راه ندارد، همانگونه که در طلاق و آزاد کردن بنده شوخی پذیرفته نیست و جدی به شمار میآید.
هوش مصنوعی: قلم تو مانند لوح محفوظ است که روزیهای مردم به وسیلهٔ آن تقسیم میشود.
هوش مصنوعی: جان روحالقدس با مغز خرد، بوی خوش اخلاق تو را میبوید.
هوش مصنوعی: مقام تو چنان رو به بالا میرود که حتی سدرةالمنتهی، بلندترین جایگاه آسمانی، مشتاق رسیدن به آن است.
هوش مصنوعی: عدل همگانی تو همهٔ ربع مسکون را فرا گرفته است، همانگونه که «ال» استغراق در زبان عربی همهٔ افراد یک جنس را دربر میگیرد.
هوش مصنوعی: دست ستم چنان کوتاه شد که حتی آتش از آتشگیره پس جست و آن را نسوزاند؛ یعنی در روزگار تو هیچ چیز به چیزی آسیب نمیزند.
هوش مصنوعی: بهزودی خواهی دید که خرچنگ و فرزین شطرنج نیز، که کج راه میروند، از بیم تو کجروی را کنار بگذارند.
هوش مصنوعی: هنگامی که مسند تو آهنگ منصب قضا کرد، شریعت گفت: آری، رفتن به سوی توست و این کار شایستهٔ توست.
هوش مصنوعی: به خدا سوگند که هیچکس مانند تو به شایستگی بر مسند و تکیهگاه شریعت نمینشیند.
هوش مصنوعی: تو از غرضورزی و جانبداری و حرص و طمع پاکی و از تکبر و بخل و کینه و دورویی آسودهای.
هوش مصنوعی: تو با کودکان زیر سرپرستیات چنان مهربانی که هیچکس چنین دلسوزی را از پدر خود هم ندیده است.
هوش مصنوعی: برای هر کسی که مزهٔ عدل را چشیده باشد، هیچ چیز گواراتر از عدل نیست.
هوش مصنوعی: اگر هوای بهار معتدل نباشد، شاخه نمیتواند برگ برویاند؛ یعنی بیعدل و اعتدال هیچ رشد و آبادانیای ممکن نیست.
هوش مصنوعی: پاکدامنی تو را در آغوش خود پرورده و حفظ الهی همواره نگهبان تو بوده است.
هوش مصنوعی: در روز داوری تو، چشمها از هیبت تو هنگام نگاه به مسندت خیره میماند.
هوش مصنوعی: در آن روز انکارکنندگان بیاختیار و بهزودی اعتراف میکنند، همانگونه که سکسکه بیاختیار از گلو بیرون میآید.
هوش مصنوعی: وقتی ستم به نهایت رسیده بود، قلمِ ستم با چماق همدست شده بود و ستم هم با نوشته و هم با زور انجام میشد.
هوش مصنوعی: آنگاه نور عدل تو ناگهان از آسمانهای هفتگانه سراسر روی زمین را فرا گرفت.
هوش مصنوعی: همانگونه که پس از آنکه سرخی شامگاه گلوی افق را تاریک کرد، نفس صبح گشوده میشود، پس از تاریکی ستم نیز عدل تو آشکار شد.
هوش مصنوعی: خشم تو بر گردن دشمن غل مینهد و نعمت تو بر گردن دوست طوق سپاس و منت میافکند.
هوش مصنوعی: ستایش تو دختر اندیشهٔ مرا خواستگاری کرد و بخشش تو کابین او را پرداخت؛ یعنی شعرم را تنها به مدح تو سپردهام.
هوش مصنوعی: هر فرزندی که اندیشهٔ من بزاید و در ستایش تو نباشد، فرزندی ناخلف و نافرمان است.
هوش مصنوعی: دشمنت قربانی تو باد، هرچند خوک شایستهٔ آن نیست که به جای اسحاق قربانی شود؛ یعنی دشمن حتی ارزش قربانیشدن برای تو را ندارد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که تهیدستان به درم دلخوشاند و عاشقان از جدایی مینالند،
هوش مصنوعی: بخشش تو سرمایه و پشتوانهٔ تهیدستان باد و روز دشمنت مانند شب عاشقان تاریک و دراز باد.
هوش مصنوعی: ماه مقام تو هرگز فرو نرود و غروب نکند و ماه تمام قدر و منزلتت هرگز گرفته یا کاسته نشود.
هوش مصنوعی: صبح و شام شادمان و کامروا باشی، هم در شامگاه و هم هنگام برآمدن آفتاب.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عضدالدوله آنکه دولت حق
دست او کرده بر جهان مطلق
نص قرآن شده است ای عاشق
در صفات جلال او ناطق
دوش سرمست آمدم به وثاق
با حریفی همه وفا و وفاق
دیدم از باقی پرندوشین
شیشهای نیمه بر کنارهٔ طاق
می چون عهد دوستان به صفا
[...]
و أنت لما ولدت اشرقت ال
ارض و ضاءت بنورک الافق
فنحن فی ذلک الضیاء و فی ال
بنور و سبل الرّشاد نحترق
ای به باطل ز دیو برده سبق
سایه باطلی نه سایه حق
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.