گنجور

حاشیه‌گذاری‌های کاظم رمضانیان

کاظم رمضانیان

تاریخ پیوستن: ۲۷م آبان ۱۴۰۰

آمار مشارکت‌ها:

حاشیه‌ها:

۱۱

ویرایش‌های تأیید شده:

۱


کاظم رمضانیان در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۳۶ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۸:

این متن هم از هوش مصنوعی Claude Sonnet 4

استفاده شده:

بر اساس نجوم دوران خاقانی (قرن ۱۲ میلادی) و نجوم اسلامی کلاسیک، اجرام آسمانی به دو دسته تقسیم می‌شدند:

۱. کواکب ثابت (النجوم الثوابت)ثوابت هستند که به اونها ستارگان بیابانی هم گفته میشه. ثوابت در نظر ما دارای حرکتی بسیار کند هستند و حرکت اونها رو تنها از طریق رصد میشه متوجه شد. در ضمن فاصله ثوابت از همدیگه همیشه یکسانه و هرگز تغییر نمیکنه (Wikipedia)

در شعر شامل:

شعری (سیریوس) - درخشان‌ترین ستاره آسمان

فرقد - دو ستاره در خرس کوچک (نگهبانان قطب)

سهیل (کانوپوس) - ستاره راهنمای کشتیرانی

سماک (آرکتوروس) - ستاره درخشان شمال

جوزا (صورت فلکی دوپیکر)

پروین (ثریا) - خوشه ستاره‌ای

سها -ستاره کم‌نور در دب اکبر

 

۲. کواکب سیار (السیارات)

سیارات هستد که به ترتیب نزدیکی اونها به زمین عبارتند از:

۱- قمر(ماه)

۲- عطارد(تیر) یا مرکوری

۳- زهره(ناهید) یا ونوس

۴- شمس(خورشید)

۵- مریخ(بهرام) یا مارس

۶- مشتری(برجیس) یا ژوپیتر

۷- زحل(کیوان) یا ساترن

میدانید که اورانوس،نپتون و پلوتون در آن زمان قابل دید نبودند از این رو اسم فارسی یا عربی ندارند

(Wikipedia)

در شعر شامل:

ماه (قمر)

ناهید (زهره/ونوس)

خورشید (شمس)

برجیس (مشتری/ژوپیتر)

نسبت میان ستارگان ثابت:

در نجوم اسلامی، ستارگان ثابت نسبت‌های معنادار داشتند:

فرقد و سها: هر دو در خانواده خرس‌ها و مرتبط با ناوبری

شعری و سهیل: ستارگان راهنمای دریانوردی

پروین و جوزا: در تقویم کشاورزی اهمیت داشتند

سماک: نماد پایداری و ثبات

مفهوم شعر:

خاقانی در این ابیات، جمال معشوق را با کواکب سیار (متحرک و متغیر) تشبیه کرده، در حالی که ستارگان ثابت را در برابر آن خوار و پست می‌داند. این نشان‌دهنده برتری زیبایی پویا و زنده بر زیبایی ثابت و بی‌تغییر است.در نجوم آن عصر، سیارات نماد تحرک، حیات و تأثیرگذاری بودند، در حالی که ستارگان ثابت نماد پایداری ولی جمود محسوب می‌شدند. 

کاظم رمضانیان در ‫۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۲۷ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۸:

بیت اول را در جایی دیگر اینطور دیده‌ام :

ای تیر هنر سهیل و برجیس لقا

شعری وش و فرقدقد و خورشید ضیا

شِعرَی الیَمانی (با کسره روی ش، فتحه روی ع، فتحه روی ر، کسره در انتها + یای نسبت)تلفظ: شِعرَی (شِ-عرَی)

شعری یمانی و شعری شامی دو تا از پرنورترین ستاره‌ها در صورتهای فلکی سگ بزرگ و کوچک هستند

فرقد نام دو ستاره در صورت فلکی خرس کوچک (دب اصغر) است:این دو ستاره در انتهای دم یا دسته صورت فلکی خرس کوچک قرار دارند.نسبتاً کم‌نور هستند و در آسمان‌های روشن شهری به سختی قابل مشاهده‌اند

نام‌گذاری: کلمه فرقد در عربی به معنای "جوان گوساله" است. این نام به دلیل قرارگیری این دو ستاره در کنار ستارگان درخشان‌تر صورت فلکی خرس کوچک انتخاب شده است.اعراب‌گذاری: الفَرقَد (با فتحه روی ف، فتحه روی ر، فتحه روی ق)این ستارگان در نجوم سنتی عرب و ایرانی برای تعیین جهات و ناوبری استفاده می‌شدند.

نسخه دوم احتمال بیشتری دارد که از خاقانی باشد، زیرا:ساختار محکم‌تر: «شعری وش، فرقدقد، خورشید ضیا» ترکیب منسجم‌تری دارد

تناسب بهتر: تقابل عناصر آسمانی با اعضای بدن (وش=چهره، قد=قامت)

سبک خاقانی: این شیوه ترکیب‌سازی و استعاره‌های پیچیده مشخصه سبک خاقانی است نسخه اول ممکن است تحریف شده باشد یا نسخه‌ای متأخر از همان شعر باشد.

این متن با استفاده از هوش مصنوعی Claude Anthropic تهیه شده

کاظم رمضانیان در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، سه‌شنبه ۱ شهریور ۱۴۰۱، ساعت ۰۸:۲۸ دربارهٔ ابن یمین » دیوان اشعار » ترکیبات » شمارهٔ ۴ - وله ایضاً مخمس:

بندهای این مخمس از سعدی است

این مخمس منسوب به حافظ هم هست 

کاظم رمضانیان در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، یکشنبه ۳ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۲۳:۵۹ دربارهٔ سنایی » حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه » الباب التاسع فیالحکمة والامثال و مثالب شعراء‌المدّعین ومذّمة‌الاطباء والمنجّمین » بخش ۴۰ - التمثّل فی‌القناعة و ترک الحاجة:

گفته شده شاعر به اشتباه دیوجانوس یا دیوژن را بقراط نامیده

کاظم رمضانیان در ‫۴ سال قبل، چهارشنبه ۳ آذر ۱۴۰۰، ساعت ۲۰:۰۰ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۸ - در شکایت از حبس و بند و مدح عظیم الروم عز الدوله قیصر:

در مصرع دوم بیت اول به جای

مرا دارد مسلسل راهب آسا

این بیت هم دیده شده :

مرا در بند دارد راهب آسا

 

 

کاظم رمضانیان در ‫۴ سال قبل، پنجشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۰، ساعت ۲۰:۴۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۸:

این غزل زیبای سعدی به وسیله حافظ شیرین سخن در غالب مخمس (؟) به زیبایی تضمین شده است . اگر کلمه ای اشتباه شده ، ممنون میشوم که تصحیح بفرماِیید :

در عشق تو ای صنم چنانم

کز هستی خویش در گمانم

هر چند که زار و ناتوانم

گردست دهد هزار جانم

در پای مبارکت فشانم

 

کو بخت که از سر نیازی

در حضرت چون تو دل نوازی

معروض کنم نهفته رازی

هیهات که چون تو شاهبازی

تشریف دهد در آشیانم

 

ای بسته کمر زدور و نزدیک

بر هیچ به خون ترک و تاجیک

در مسکن اخلص الممالیک

گر خانه محقر است و تاریک

بر دیده ی روشنت نشانم

 

هر چند ستمگری ترا خوست

کم کن تو جفا که این نه نیکوست

گیرم که دلت ز آهن و روست

 آخر بسرم گذر کن ایدوست

انگار که خاک آستانم

 

گفتم که چوکشتیم به زاری

زان پس ره مرحمت سپاری

بر دل رقم وفا نمی نگاری

تو خود سر وصل ما نداری

من طالع و بخت خویش دانم

 

من از تو بجز وفا نجویم

بیرون ز گل وفا نبویم

الا ره بندگی نپویم

اسرار تو پیش کس نگویم

اوصاف تو پیش کس نخوانم

 

گر غمزه تو زند به تیرم

گر ترک فلک کند اسیرم

یکدم نبود ز تو گریزم

من ترک وصال تو نگیرم

الا بفراق جسم و جانم

 

بنگر نه در وفا گشودیم

نه مهر بمهر میفرودیم

نه بود هر آنچه مینمودیم

آخر نه من و تو یار بودیم

عهد تو شکست و من همانم

 

گر سر ببری به تیغ تیزم

از کوی وفات بر نخیزم

ور زانکه کنند ریز ریزم

من مهره ی مهر تو نریزم

الا که بریزد استخوانم

 

آنانکه نشان عهد جویند

جز راه فرار من نپویند

خاک من زار چون ببویند

گر نام تو بر سرم بگویند

فریاد بر آید از روانم

 

گر بگذرد ز پیش خیلی

هر یک بصفا به از سهیلی

جز تو نکنم بغیر میلی

مجنون نیم ار بهای لیلی

ملک عرب و عجم ستانم

 

گشتم صنما در آرزویت

آشتفه و تیره دل چو مویت

هر چند نمیرسم به کویت

شب نیست که از فراق رویت

زاری بفلک نمیرسانم

 

ای وصل تو اصل شادمانی

دایم بمراد دل بمانی

با حافظ خود بگو عیانی

هر حکم که بر سرم برانی

سهل است ز خویشتن مرانم

 

کاظم رمضانیان در ‫۵ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۲۱ شهریور ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۴۷ دربارهٔ سعدی » مواعظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰:

مصرع دوم بیت ششم تو کتابهای درسی اینطور بود. به نظر خوش آهنگ تره
تا دل خویش نیازارد و در هم نشود

کاظم رمضانیان در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ بهمن ۱۳۹۸، ساعت ۲۳:۲۷ دربارهٔ امیر معزی » رباعیات » شمارهٔ ۴:

گویند روزی شاه شجاع و همسرش جهان ملک در میدان گوی بازی نظاره گر بازی فرزندشان منوچهر بودند که جوانی برازنده و سوار کاری یگانه بود. از قضایا اسب منوچهر در گودالی رفت و او را بر زمین زد.
شاه شجاع که فرزند عزیزش را در خاک و خون غلطیده دید، از شدت عصبانیت فرمان داد تا اسب را بکشند. امیر معزی که شاعری فرزانه و بدیهه سرایی نمونه بود بلافاصله این رباعی را سرود و جان اسب بیگناه را نجات بخشید!(در متن به جای امیر معزی جهان ملک نوشته شده بود که من امیر معزی را شنیده بودم)

کاظم رمضانیان در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۸، ساعت ۲۳:۳۸ دربارهٔ حافظ » ساقی نامه:

با سلام و احترام
درست این مصرع شاید این باشد:
یکی رآ قلمزن کند روزگار
یکی را دهد تیغ در روز کار
در اصل این، دو تا شعر بوده است :
ساقینامه
مغنی نامه
از جایی که مغنی شروع شده ، آهنگ و ابیات فرق میکند.و آغاز مغنی نامه است.
این بیت هم خاطرم هست ولی در اینجا نیامده:
از آن می که جان دارویی هوش باد
مرا شربت و شاه را نوش باد

کاظم رمضانیان در ‫۶ سال و ۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۸، ساعت ۲۳:۰۰ دربارهٔ حافظ » ساقی نامه:

با سلام و احترام
این شعر بخوبی به دل می نشیند.
در مورد بیا و بده ، بیا قوت بیشتری دارد .
. در مورد دوتایی و یک نایی روایت دیگری هم هست :
به یکتایی او سه تایی بزن
در این حالت دوتایی مصرع اول و یکتایی مصرع دوم با هم جمع شده و سه تایی درخواست شده
با تشکر

کاظم رمضانیان در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۴ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۵۴ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب اول در سیرت پادشاهان » حکایت شمارهٔ ۲۶:

قبل از بیت «به هم بر مکن تا توانی دلی ....»
بیت «حذر کن ز درد درونهای ریش ..... که ریش درون عاقبت سر کند»
جا افتاده است.