گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۱

حافظ » غزلیات »

غزل شمارهٔ ۳۱۱

عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاسته‌ام

وز خدا دولتِ این غم به دعا خواسته‌ام

عاشق و رِند و نظربازم و می‌گویم فاش

تا بدانی که به چندین هنر آراسته‌ام

شَرمَم از خرقهٔ آلودهٔ خود می‌آید

که بر او وصله به صد شُعبده پیراسته‌ام

خوش بسوز از غَمَش ای شمع که اینک من نیز

هم بدین کار کمربسته و برخاسته‌ام

با چُنین حیرتم از دست بِشُد صرفهٔ کار

در غم افزوده‌ام آنچ از دل و جان کاسته‌ام

همچو حافظ به خرابات رَوَم جامه قبا

بو که در بَر کَشَد آن دلبرِ نوخاسته‌ام

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۶

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل دربارهٔ عشق به جوانی زیبا و نوخاست صحبت می‌کند و از غم‌های ناشی از این عشق در دعا می‌گوید. او با صراحت به رندی و عشق خود اعتراف کرده و به زیبایی هنرهایی که در خود دارد اشاره می‌کند. همچنین، از شرم خود در برابر عیوبش سخن می‌گوید و با شمعی که به شمع افروخته شده، خود را تشبیه می‌کند که برای عشق دچار سوختگی شده است. در نهایت، تصمیم می‌گیرد به خرابات برود تا بتواند دلبرش را نزدیک‌تر حس کند.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# عاشقِ رویِ جوانی خوشِ نوخاسته‌ام

وز خدا دولتِ این غم به دعا خواسته‌ام

هوش مصنوعی: من عاشق روی جوانی زیبا و تازه‌ام و برای رسیدن به نعمت این غم، از خداوند درخواست کرده‌ام.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# عاشق و رِند و نظربازم و می‌گویم فاش

تا بدانی که به چندین هنر آراسته‌ام

هوش مصنوعی: من عاشق و خوش‌گذران و اهل دیدن زیبایی‌ها هستم و صادقانه می‌گویم که تا بدانی با چه مهارت‌ها و هنرهایی زیبایی‌های خود را به نمایش گذاشته‌ام.

# شَرمَم از خرقهٔ آلودهٔ خود می‌آید

که بر او وصله به صد شُعبده پیراسته‌ام

هوش مصنوعی: از خرقه‌ی آلوده‌ام خجالت می‌کشم، زیرا در این لباس کهنه، خود را با صد ترفند و شعبده آراسته‌ام.

# خوش بسوز از غَمَش ای شمع که اینک من نیز

هم بدین کار کمربسته و برخاسته‌ام

هوش مصنوعی: ای شمع، از غمش خوشحال باشید و بسوزید، زیرا من نیز همین‌گونه برای عشق و دلدادگی خود آماده و بلند شده‌ام.

# با چُنین حیرتم از دست بِشُد صرفهٔ کار

در غم افزوده‌ام آنچ از دل و جان کاسته‌ام

هوش مصنوعی: به خاطر حیرت و شگفتی‌ای که دارم، از تدبیر و فایده کار دلسرد شده‌ام و برغم افزوده‌ام، چیزی که از دل و جانم کم کرده‌ام.

# همچو حافظ به خرابات رَوَم جامه قبا

بو که در بَر کَشَد آن دلبرِ نوخاسته‌ام

هوش مصنوعی: به مانند حافظ به میخانه می‌روم، زیرا که به خاطر آن معشوق تازه‌کارم باید لباسی مخصوص بپوشم.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش محمدرضا مومن نژاد

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش فاطمه زندی

همهٔ خوانش‌هاautorenew

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش عندلیب

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش احسان حلاج

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش افسر آریا

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش آرش خیرآبادی

غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

شرح صوتی غزل شمارهٔ ۳۱۱ به خوانش محمدرضا ضیاء
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش

پیشنهاد مشق شعر

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

علی در ‫۱۱ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۱۶ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۷:۵۷ نوشته:

در نمونه ای از دیوان حافظ به تصحیح تیمور برهان لیمودهی چاپ 1368 انتشارات کاویان بعد از بیت پنجم این دو بیت وجود دارند.
پاسبان حرم دل شده ام شب همه شب / بو که سیری بکند زان مه ناکاسته ام
حاش الله که بود از تو مرا هیچ دریغ / جان من صرف رهت هم زرو هم خواسته ام

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عیسی در ‫۱۰ سال و ۵ ماه قبل، شنبه ۱ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۲۳:۰۵ نوشته:

این بیت رو بشه شاید فقط در یک کلاس غزل تدریس کرد؛ وگرنه نباید دنبال مفهوم خاصی از اون گشت.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عیسی در ‫۱۰ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۲ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۳۱ نوشته:

اوه. چه اشتباهی کردم. منظورم تمام غزل بود.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

احمد در ‫۹ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۴ تیر ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۳۸ نوشته:

وز خدا دولت این غم به دعا خواسته ام. همین بیت برای تربیت یک ملت کافی است. چیزی که این روزها به وضوح از عدم درک آن رنج می بریم. همه از درد فراری هستند و بیشتر و بیشتر همچون موجوداتی کور و کر به دنبال راحت طلبی . غافل از اینکه راحت طلبی از رنج حاصل می شود.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال قبل، چهارشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۵۳ نوشته:

https://rezasaghy.blogfa.com/

عاشق روی جوانی خوش ونوخاسته ام

وزخدا دولت این غم به دعاخواسته ام

خوش : مَه روی و دل ستانده، دلـپسند

نوخاسته : نـوباوه ، نـورسیده ، تازه به سنّ بلوغ رسیده

"دولتِ این غم" یعنی آنقدرمشتاق ِاین عشقبازی وعلاقمندی هستم که غم واَندوهِ این ماجرا رانیز دوست دارم برای من "دولت غم عشق " به معنای ثروت سعادت ورستگاریست. غم عشق باغم بی پولی وغم نداشتن خانه وماشین وغیره تفاوت دارد. غم عشق درذات خود شادمانی وشعفی روح پرور دارد.

چون غمت را نتوان یافت مگردردل شاد

ما به امیّد ِ غمت خاطرشادی طلبیم!

عشق اگرصمیمانه ،صادقانه ،قلبی وبدورازهوا وهوسرانی باشد،غم واندوه وناله های عاشق، مثل ِ غمهای دنیوی آزارَنده وعذاب آور نیست، شادیبخش وگشاینده ی دل است..........

غمی مطبوع، روح افزا و دلپذیر است آنچنان که غم ِعشق ازشادی ِدنیوی دلگشاتراست. در بعضی نسخه ها وزخدا شادی این غم به دعا خواسته ام آمده ،ولی بنظر چنین می رسد که "دولتِ این غم" حافظانه تراست. گرچه درمعنا تفاوتِ چندانی ندارند.

"جوانی" نمادِ طراوت وتازگی، زیبایی و زمان مناسبِ عشقبازیست .

معنی بیت : شیدا وشیفته‌ی چهره‌ی جوانی تازه قدکشیده هستم و دردعاها ورازونیازهایم با خداوند، تـوفیق داشتن غم این عشق را خواستارم. ازخداوند کمک واستمداد می طلبم که یاری کند تا این عشقبازی صورت پذیرد.

بنظرمی رسد حافظ درطول زندگانی، عشق های زمینی زیادی تجربه کرده است. حافظ قلبی عاشق پیشه داشته وقلب تنها جائیست که هرچه ساکنان آن بیشتر باشد وسیع تر وپهناور می گردد. قلبِ حافظ نیز این چنین شده وهرازگاهی، دل به گلچهره ای می سپرد ولحظه لحظه ی زندگانی را باعشق ودلدادگی می گذرانید. عشق هایی که ازاین دست هستند، به عنوان اِستارت وروشن شدن ِ موتور عشقبازیست. حافظ وافرادِ عاشق پیشه، همیشه ازاین رُخدادها استقبال کرده وآن را سعادت ودولتی معنوی قلمداد می کنند. زیرا فقط دراین حال وهواست که آدمی طعم دلپذیر زندگانی را چشیده وعاشقانه آماده ی بهره مندی ازنعمتهای خدادادی ودرنهایت سپاسگزاری ازخداوند می گردد. اما متعصبین ومتشرعین زمانه، همواره عشق رامنع کرده وعاشقان رابه بیماری وجنون متهم می گردندـ

بیا که چاره ی ذوق ِ حضور ونظم امور

به فیض بخشی اهل نظرتوانی کرد.

🌿━━━━━━🌿

عاشق ورندونظربازم ومی‌گویم فاش

تابدانی که به چندین هنر آراسته‌ام

"عاشقی":

حافظ دلی عا‌شق پیشه داشت وعشق ازنظراو قائم به شخص مشخصی نبود واگرعاشقانه دل به کسی می سپردهماننداغلب آدمیان، درحقیقت به خودِواقعی آن شخص دل نمی باخت بلکه شیفته ی تصویری می شد که ازاو درکارگاه ذهن عاشق پیشه اش نقش می بست وعواطف درونی اورابرمی انگیخت. عاشق پیشگان ممکن است درطول زندگانی خویش بارهاوبارها بامشاهده ی زیبارویان مبتلا به شیفتگی وشیدایی شده و هرازچندی اززیارت عشقی به زیارت عشقی دیگر رفته وازقلّه ای به قلّه ی دیگرصعودکنند واندرون خویش راباعشقبازی، لطف وصفایی دیگر بخشند. حافظ نیز باهمین روند، طبع جوشان وعواطف خودرا دچارچالشهای احساسات برانگیزمی نمود.

"رنـدی" :

درنظرگاهِ حافظ معنایِ خاصی دارد. کسی است که ازبندِ تعلّقاتِ دنیوی وحتّی مذهبی رسته وآزاد اندیشانه رفتار می کند. به سطحی ازآگاهی رسیده که خوب وبَد را ازهم تمیزدهد اراده واختیار خودرا به کسی نمی سپارد. "رند" یعنی هرآن کسی که زهرچه رنگِ تعلّق پذیرد آزاد بوده باشد اوبراساس طبیعت ذاتی وبینش فردی خود رفتارمی کند وبه قضاوت دیگران اهمیّتی نمی دهد. رندانگی دربینش حافظانه حرکت وتلاش فردی به سمت خدایگونگیست امانه ازمسیری که مذاهب وادیان سازمان یافته طراحی کرده اند. رند ازروی فطرت خود بسوی تکامل وتعالی حرکت می کند برعکس عامه ی مردم درهیچ مسابقه ای برای پیشی گرفتن ازدیگران شرکت نمی کند نقاب برچهره نمی زند جاه طلب نیست متواضع وفروتن است و دوره گردی درعرصه ی جستجو وتحقیق وکاوش رابرسکونت درمعابد واعتکاف درمساجدترجیح داده وبی وقفه حتی درسکوت وخلوتگاه خویش نیزدرحال حرکت ونیایش است..

"نظربازی":

زیبایی بهترین وخیال انگیزترین نشانه ی الوهیت است زیبایی امضای خالق کائنات هست زیبااندیشان وزیبادوستان درحوالی مقدس ربانیت وکوی معشوق نفس می کشند هرچشمی زیبا؛ هردرخت وگلی زیبا‌هرپرنده ی زیبانشانه ی روشنیست که خداوند درهمان نزدیکیست. جاذبه وجادوی همه ی زیبارویان پرتوی ازفروغ رخ ساقی کائنات هستند ومارابه منبع لایزال زیبایی رهنمون می سازند.

انسان عاشق پیشه ونظرباز، در مشاهده و مکاشفه ی زیباییها(شامل همه نوع زیبایی) هر روز بیشتروعمیقتر به رازهای نهفته ی خلقت و به شکوه وجلال دستگاه آفرینش پی می برد، کمالجویی واشتیاق او در عشق ورزی بر کل تمامیّت هستی گسترش یافته وازلذتهای گذرا وفریبنده ی غریزه های حیوانی فاصله میگیردو همین این امر، خود مبنای اخلاقیّات وسنگ بنای فضایل انسانی می گردد. درک "عالم زیباشناختی و نظربازی" برای همگان میسّرنیست وتنهاکسانی که عشق حقیقی راشناخته وهمانندحضرت حافظ ، تجربه ی شهود واشراق اندوخته وسرشارازذوق وشوق بوده باشند می توانند دراین عالم ملکوتی به سیروسیاحت پرداخته وازمشاهده ی زیبائیها محظوظ وبهره مند گردند. تنها راه رسیدن به این مقام ودریافت شایستگی،عشق است واخلاص عمل. درنظرگاه حافظ، روح انسان در عالم مجردات( قبل از ورود به این دنیای خاکی) فروغی ازتجلّی معشوق اَزلی یاهمان "حقیقت زیبایی و حُسن مطلق" رادرزمان خلقت دیده وتجربه نموده است ازهمین رو با مشاهده ی زیبائیها هرچندمجازی ونسبی،به یاد ان زیبایی مطلق که سابقاً درک نموده،زیروزبر شده وبرانگیخته می گرددوهوای عشق او را برداشته وازخودبیخودمی کند.

"رنـدی،نظربازی وعاشقی" سه رکن ِ بنیادین ِ مرام ومسلک حافظانه هست.

برگردیم به معنی بیتِ:

عاشق و رنـد و نظر بازم و می‌گویم فاش ....

حافظ باشجاعتی مثال زدنی، درآن روزگاران که فضای بسیار خفقان وبسته ای برای وارستگی وآزادی وعشقبازی بوده، دربرابر متشرّعین وفقهای دینی ومخالفان عشق ایستادگی کرده وفریاد می زند:

من عاشق پیشه ای رند ونظربازم وازهیچ کس واهمه ای ندارم! اغلب آدمیان چیزهای زیادی رابه بهانه های گوناگون دردرون خودسرکوب یاپنهان می کنند اما حافظ چنین نیست وهیچ چیز رادردرون خود سرکوب وپنهان نمی کند هرچه هست باهمان وضعیت نمایان می شود اوازقضاوت دیگران اِبایی ندارد وهرچه هست آن رافاش گفته وآشکارمی سازد! درمصرع دوّم دوباره برهمان سه اصلِ "عاشقی ورندی ونظربازی" بنیادین تاکید می کند وآنهارا به عنوانِ هنرواستعدادهای خدادادی معرّفی می کند!

جالب است که حافظ شعرسرودن وغزل گویی راکه هنراصلی اوست مطرح نمی کند! او ازروی رندانگی، آن سه اصلی را به عنوان هنرمطرح می کند که مخالفان،ترس بیشتری ازهمه گیرشدن آنها دارند!چراکه با گسترش این فرهنگ، مردم آگاهتر شده وتن به بردگی واسارت نخواهند داد وبازار دین فروشی بارکود وکسادی روبروخواهدشد!

چنان زند ره اسلام غمزه ی ساقی

که اجتناب زصهبامگر صُهیب کند!

🌿━━━━━━🌿

شرمم از خرقه‌ی آلوده‌ی خود می‌آید

که برو وصله به صدشعبده پیراسته‌ام

"خرقـه": جامه‌ی ویژه ی صوفیان، آستین دار وجلو بسته ،که از سَر پـوشیده و از سر بیرون می‌آورند.

حافظ ازخرقه پوشی بیزاربود! خرقه پوشیدن درنظرگاه حافظ،یعنی نقاب زدن، متمایز کردن وجداساختن ِ خود ازصفوفِ مردمان وخودنمایی کردن. "خرقه" چیزی جزادعا،برچسب و شعار نیست و نمی تواند ملاکِ پارسایی ودرستکاری پرهیزگاری حقیقی بوده باشد.

بعضی ازصوفیان ِمتظاهرتر، لباس زبـر و خشن می‌پـوشیده‌اند(خودآزاری می کردند وبدینوسیله چنین وانمودمی نمودند که ازراحتی ِ این دنیا چشم پوشی کرده اند!! خرقه رنگهای مختلف داشته : کـبـود ، مرقـّع (رنگارنگ و تکّه تکّه) و از دید عرفا انواع مختلفی مثل : هزار میخی ، خرقه‌تبـرّک و . . . بوده ، "خرقه‌تبـرّک" که از ولیّ به شاگرد و مُریـدی که لیاقت پـیـدا می‌کرده می‌رسیده و چون دست به دست، به نسل بعد می‌رسیده کهنه بوده و بخیه و وصله های بسیار می‌خورده ، شاید هم به عمد خودشان وصله دار درست می‌کردند تاراحت تر حقه بازی وشعبده بازی کنند!!! ریاکاری دراینجا به شعبده بازی تشبیه شده است. همانگونه که شعبده بازان با حقه وکلک وترفند وانمود به انجام کاری غیرممکن می کنند ریاکاران نیز بامهارت تمام دست به حقّه ونیرنگ می زنند تاچیزی که حقیقت ندارد را حقیقی معرفی کنند خودشان آلوده وناپاک ونادرست هستندلیکن باپوشیدن خرقه وردا وعبا دررنگهای مختلف وانمود به پاکیزگی ودرستکاری کرده ومردم رافریب می دهند.

در شعر حافظ : خرقه‌ی آلوده ، خرقه‌ی ازرق ، خرقه‌ی پشمین ، خرقه‌ی تقوی ، خرقه‌ی زهد ، خرقه‌ی سالوس ، خرقه‌ی ریـا ، خرقه‌ی می آلود و . . . آمـده تماماً نکوهیده وآلوده به ریا و تظاهراست. کسی که قصد ونیّتِ صادقانه داشته وبرای خدمت به خلق آستین بالا زده باشد هیچ نیازی به هیچ نوع لباس ونشان وخودنمایی ونمایش ندارد!

حافظ دربسیاری ازغزلها،مانندهمین غزل،عمداً به جلدِ خرقه پوشان می رود تاتوانسته باشد نیرنگها وشیوه های حقّه بازی بااین ابزار رابه مردم نشان دهد.

معنی بیت : من از این خرقه‌ی آلوده‌ به ریایی که دارم وبرروی عیبهایم می پوشم، شرمَم می‌آید! زیرا که بر آن صد وصله‌ی شـَعـبده زده‌ام.چرا؟ زیراکه با این نیزنگ وحیله ها می خواهم درنظر مردم ، خودرا بنده ی پرهیزگار وباتقوانشان دهم! آنها به من اعتمادکنم ومن به منافع شخصی ِ خود سروسامان بخشم.!

خرقه پوشیّ ِ من ازغایتِ دینداری نیست

پرده ای برسرصدعیبِ نهان می پوشم!

🌿━━━━━━🌿

خوش بسوزازغمش ای شمع که اینک من نیز

هـم بدین کار کمر بسته وبرخاسته ام

شمع نمادِ عاشقیست می سوزد ومی سازد ودَم برنمی آورد. شاعر درمقام همدردی خطاب به شمع می فرماید:

ای شمع که خوش می سوزی وگویی که در حسرتِ همدم ودلبری درسوز وگدازهستی، غم مخور تنهانیستی، بسوز… نیکو بسوزکه من نیزهمانندِ تو،اراده کرده ام درحسرتِ آن جوان خوش ونوخاسته، به سوز وگداز مشغول شوم تودیگرتنهانیستی من هم آماده‌ی همین سوزوگداز شده‌ام.

همان نکته ای که دربیتهای پیشین موردِ اشاره قرارگرفت. دلباختن، اِستارت ویک شروع است. حافظ درمطلع ِغزل دل به یک نوجوان باخته، بنابراین اِستارت کارزده شده، موتور عشقبازی روشن شده، وحالا به شمع می فرماید که من هم مثل ِ تو به سوز وگدازآمادگی دارم بسوز وخوش بسوز که من نیز درحال پیوستن به توهستم. ضمن ِ آنکه کمر بستن حافظ،دراینجا بابندی که دورِشمع، حالا برای تزئین یاهرچیزی می بستند تناسبِ شاعرانه ای دارد. برخاستن حافظ با ایستاده سوختنِ شمع تناسب دارد.سوزوگداز واشگ ریختن واندک اندک کاسته شدنِ جان ودل حافظ با شمع تناسب زیبایی دارند.

ای مجلسیان سوز دلِ حافظ مِسکین

ازشمع بپرسید که درسوز وگداز است.

🌿━━━━━━🌿

باچنین حیرتم ازدست بشدصرفه ی کار

درغم افزوده‌ام آنچ ازدل وجان کاسته ام

حیرت یکی ازمراحل سلوکِ عارفانه است. این بیت دلیلِ روشنیست که عشق های زمینی ِ حافظ، یک آغاز برای عشقبازی وانتقال به عشق ِ حقیقیست. دراین غزل چنانکه ملاحظه شد حافظ عاشق نوجوانی باطروات وتازه رسته شده وهمانندِ شمع به سوز وگداز برخاسته است.

بحث درموردِ پیرامون "حیرت " دراین مقال نمی گنجد برای اطلاع بیشتر دراین مورد به شرح غزل : عشق توکمال حیرت آمد رجوع شود.

همین که بدانیم شعله یِ آتش عشق که شدّت گرفت، عاشق واردِ مرحله ی حیرت می شود کافیست. پیش نیاز ومقدّمه یِ حیرت نیزشک وتردید است.سپس مراتبِ حیرت آغاز می شود : در ابتدای حیرت، عاشق به حال و هستی ِ خود التفات و آگاهی دارد. پس از آن حالتی است که عاشق از حالِ خود بی خبر است اما به هستیِ خود آگاهی دارد که به این حالت دهشت گفته می‌شود. آخرین درجه ی حیرت حالتی است که عاشق نه تنها از حالِ خود بلکه حتی از هستیِ خود نیز غایب است که به آن بُهت گفته می‌شودوالی آخر …..

آتش عشق نوجوان دردرون حافظ شعله ورشده و شاعر واردِ آستانه ی حیرت شده است. گویی ازحالی که پیدا کرده به شک وتردید افتاده می فرماید:

بااین وضعیّتی که درجریان علاقمندی واشتیاق به آن نوجوان پیداکرده ام صلاح ومصلحتِ خویش را ازدست داده وچونان سرگشته ای درحیرت فرومانده ام. بی حس وبی خبرشده ونفع وزیان خویش نمی دانم.

درمصرع ِ دوّم حافظ به حالِ خویش آگاهی دارد ومی داند که تردید به جانش افتاده است ازاین رومی فرماید: این چه عشقیست؟ خونِ دل می خورم، ازجان ودل می کاهم وبرغم وغصّه هایم می افزایم!؟

شهریار روانشاد که خود را دانش آموخته ی مکتبِ حافظ می دانست درغزلی بسیار زیبا وبیادماندنی وای بساحافظانه، درموردِ کاهش ِجانی که حافظ دراینجا بدان اشاره کرده می گوید:

امشب ای ماه به دردِ دلِ من تسکینی

اخرای ماه توهمدردِ من ِ مسکینی

کاهش ِ جانِ تو من دارم ومن می دانم

که توازدوری ِخورشیدچه ها می بینی!

🌿━━━━━━🌿

همچوحافظ به خرابات روم جامه قبا

بوکه دربرکشدآن دلبر نـو خاسته ام

"جامه قبا کردن" کنایه از چاک زدن و پاره پاره کردن "خرقه"است. خرقه جلوبسته است آن را ازسربیرون می آورند وقبا جلویش بازاست وآن را بادگمه یا زیپ می بندند. حالاحافظ می خواهد خرقه ی جلوبسته را ازشدّتِ اشتیاق پاره کرده ومثل ِ قبا ازتن خارج کند. به دوعلّت:

１- اصلاً فلسفه ی پوشیدنِ خرقه، علامت دادنِ به دیگرانست. شعاردادن است. علامت برای اینکه من پرهیزگارم، شعاربرای اینکه من به دنیا مال ومنال وعشق های ِ زمینی وهرچه که متعلّقاتِ دنیویست، پشت کرده وقصد پرداختن به درون را دارم. حالا حافظ که به ظاهر خرقه پوش است عاشق آن نوجوان شده است! خرقه پوشی دراینجا زیرسئوال رفته است. اوازبین عشق زمینی وخرقه پوشی می بایست یکی را انتخاب کند! حافظ دل به دریا می زند، ازشدّتِ اشتیاق، عشق زمینی راانتخاب می کند. اوقصد دارد خرقه را پاره پاره کرده وبه خرابات که جایگاه نقطه مقابل خانقاه ومعابد است برود وازاین صوفیگری بگریزد انتخاب قطعی اوعشق است.

２- چون انتظار دارد پس ازآنکه معشوق اورا در خرابات دید درآغوش کشد، می خواهد تماس بدنی بیشتری با بدن معشوق داشته باشد وخرقه نتواند مانعی ایجادنماید. مطلبِ مهمّی که دراین بیت نهفته است این که خرقه پوشی، مانع از نزدیک شدن ِ به دوست ولذّت بردن ازتماس ِ بادوست است. خرقه ونشان وپرچم را کناربگذار وهرچه می توانی سبکبار وعریان ترشو وبه دورازهرگونه تعلّقاتِ دنیوی، خالص وبی آلایش وبی روی وریا به سمتِ دوست برو تاحظّی که می بری دربالاترین حدّش بوده باشد.

"بـو که"یعنی شاید که ، آرزو دارم که ، به این امید که .

"دلبر نوخاسته" همان معشوق نوجوان زیبایی است که در اوّل غزل عاشق او شده است.

معنی بیت : همانند حافظ به کوی عشق می‌روم و این پرچم ونشان ِ پرهیزگاری را(خرقه‌ام را) بیرون می‌آورم وپاره پاره می کنم . انتظاردارم و امیـدوارم که آن معشوقِ نـوجوان، مرابپذیرد، ببیند که درراهِ عشق او ازفرقه ی صوفیگری خارج شده ام ومرا در آغوش بـکـشـد.

دراینجا نکته ی جالبی که وجود دارد این است که برای عاشق حتّی ازنوع عشق های زمینی، فرقه ومَسلک ومذهب اهمیّتِ چندانی ندارند. مذهبِ عاشق را معشوق مشخّص می کند! بنابراین اگر ازیک عاشق بپرسی چه مذهبی داری؟ او جز خنده پاسخی نخواهد داشت. درامروزه نیز ازاین اتّفاقات رُخ می دهد. دونفر از دومذهبِ متفاوت وبعضاً متقابل وضدّ همدیگر عاشق ومعشوق می شوند وبه سببِ اشتیاقی که برای رسیدن به وصال دارند یکی ازطرفین پیشقدم شده واز مذهبِ خود خارج می شود تا ازدواج صورت پذیرد. به اصطلاح خرقه ازسربه دَرآورده وپاره پاره می کند تا به معشوق بپیوندد درعشق حقیقی وآسمانی نیزچنین است. چراکه مذاهب ومسلک ها دراصل طریق وراهِ رسیدن به معشوق است. حال اگروصال به طریقی دیگر دست دهد عاشق، بی درنگ مسلک وفرقه ی خویش را رها کرده وبدان طریقی که دسترسی به معشوق میسّرتر باشد به همان طریق ومذهب می پیوندد. دین ومذهب درنظرعاشق اهمیت ندارد بلکه عشق وخواست معشوق است که اهمیت دارد.

عاشقان رابرسرخودحُکم نیست

هرچه فرمان ِ توباشدآن کنند

یا:

اگربه مذهب تو خون عاشق است مباح

صلاح ماهمه آنست که توراست صلاح

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

هیچ در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، جمعه ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۱۲ نوشته:

شعر بسیار زیبا،اما بیت مربوط به شاهد بازی همچو لکه ای چسبیده به صفحه سپید شعر است.شاهد بازی حافظ اصلا قابل درک نیست.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تماشاگه راز در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۱۵:۰۸ نوشته:

شرح غزل شماره 311: عاشق روی جوانی خوش نوخاسته‌ام
معانی لغات غزل (311)
خوش : خوشرفتار، دلپذیر .
نوخاسته : نوجوان، نورسیده، تازه پا به میدان اجتماع نهاده .
عاشق : عاشق آن باشد که معشوق را فراموش کند که عاشق را حساب با عشق است. با معشوق چه حساب دارد؟ مقصود وی عشق است و حیات وی از عشق باشد ولی عشق او را مرگ باشد که از عشق چندان غصه و درد و حسرت بیند که نه در بند وصال باشد و نه غم هجران خورد زیرا که نه از وصال او را شادی آید و نه از فراق او را رنج و غم نماید همۀ خود را به عشق داده باشد (در جستجوی حافظ، به نقل از تمهیدات، صفحه 101) .
رند : لاقید، لاابالی، آنکه ظاهر خود را در ملامت دارد و باطنش سالم باشد .
نظر باز : کسی که به روی زیبا نظر کند و لذت ببرد. « غزالی خاطر نشان می کند که اگر کسی از زیبایی آن گونه لذت ببرد که از نظر در سبزه و آب روان لذت می برد، نشانه ی آن است که شهوت در وی فروکش کرده است … به نظر می آید که در مسئله (نظر)، حافظ نیز همان رأی سعدی و شیخ روزبهان را دارد که مثل غزالی، می پنداشته اند وقتی از روی شهوت و هوس نباشد در آن ایراد نیست. » (از کوچه رندان)
نظر باز : صفت فاعلی مرکب مرخّم و در اصل به صورت نظربازنده بوده که مصدر آن نظر باختن و به معنای : نگاه و در پَسِ آن دل را از دست دادن است (در جستجوی حافظ)
نظر باز : کسی که به نگریستن به چهره زیبارویان عادت دارد. بسیاری از عرفا از جمله صدر الدّین قونوی ـ اوحد الدّین کرمانی ـ شیخ روزبهان ـ مولوی و حافظ به مقتضای (المجاز قنطرة الحقیقت) اعتقاد داشته اند که عشق زیبا چهرگان و نظربازی، وسیله ی نیل به جمال و کمال مطلق است. به همین دلیل شیخ روزبهان به (یوسف) که نمونه جمال است توجهی خاص دارد و حافظ نیز بنده طلعت کسی است که (آن)ی دارد و بالصّراحه می گوید : گر مُرید راه عشقی فکر بدنامی مکن. شیخ صنعان، خرقه رهن خانه خمّار داشت (در جستجوی حافظ).
پیراسته ام : پیرایه کرده ام .
خوش بسوز : با حالت خوش و نشاط بسوز .
جامه قبا : با جامه یی که از جلو چاک خورده و باز باشد .
معانی ابیات غزل (311)
1) عاشق روی نوجوانی خوشرفتار و نورسیده ام، و (خود) از خداوند شور و شوق و شادی حاصله از غم این عشق را درخواست کرده ام .
2) آشکارا می گویم که من عاشق و وارسته و جمال پرستم تا بدانی که وجود من به چه هنرهایی آراسته است .
3) از خرقه خود که به گناه آلوده و بر آن صد نیرنگ وصله زده ام شرمسارم .
4) ای شمع از غم او بسوز و بگداز که هم اکنون من هم به همین منظور آماده و بر پای خاسته ام .
5) با این همه کارکُشتگی، عنان اختیار از دست من به در رفت و هرقدر که دل و جان را فرسوده و از دست داده ام به اندوهم اضافه شده است .
6) مانند حافظ با پیراهنی که از گریبان چاک داده ام به سوی خرابات می روم، شاید که آن محبوب نوجوان مرا دربرکشد .
شرح ابیات غزل (311)
وزن غزل : فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
بحر غزل : رمل مثمّن مخبون محذوف
*
در جای دیگر گفته شد که هرچه از زمان حافظ به دور می شویم معنی کلمه شاهد از پسر زیباروی به محبوب زیباروی تغییر می یابد و این به دو لیل است یکی اینکه رسم برده فروشی به تدریج ملغی و داشتن غلام زیباروی آنچنان که در زمان سلاطین ترک و از قدیم معمول بوده از بین می رود. دیگر اینکه در جامعه تشیّع حساسیّت و منع شرعی باعث براندازی این رسم و عادت می شود. از طرف دیگر، در جامعه تشیّع، صوفی گری جای مناسبی ندارد و راه صوفیان از متشرّعین جداست، به همین دلیل شیوه نظربازی را که صوفیان اکثراً به شرط آنکه از شهوت به دور باشد مباح میدانند عمل زشت به حساب می آید که جای افتخاری برای آن نمی ماند. به عنوان مثال اگرهمین غزل حافظ را در حال حاضر برای جوانان کمتر از بیست سال قرائت کنیم شاعر را مردی هم جنس باز تصوّر می کنند حال آنکه بر طبق عقاید صوفیه حکم مسئله فرق می کند و شایسته است در شرح این غزل آنچه را که دکتر زرّین کوب در کتاب از کوچه رندان در این باره شرح داده اند به اختصار بازگو شود تا موضوع هرچه بهتر روشن گردد :
« … این مسئله نظر ـ نظر به خوبرویان در نزد فقیهان و صوفیان که حافظ به حکم رابطه یی که در مدرسه با آن ها داشت و با انکارشان آشنا بود نیز سابقه یی دراز داشت. اِبنِ داود معروف که بعد از پدر در رأس فرقه (ظاهریّه) باقی ماند و در واقعه محاکمه ی حلاج رأی به تکفیر او داد، نظر بر زن بیگانه و بر کودک موی نارسته را مباح می دانست … ابوحمزه بغدادی هم در این باره اشکالی نمی دید و آن را بدان سبب که میل شهوانی را در انسان در مجرای دیگر می اندازد و از بین می برد همچون نوعی ریاضت تلقی می کرد . محمّدبن طاهر مقدّسی (557م) هم کتابی در این باب نوشت و به جواز آن رأی داد، چنانکه از صوفیان نیز کسانی چون احمد غزّالی، اوحد الدّین کرمانی و شیخ عراقی ظاهراً طلعت خوبرویان را مظهر جمال غیبی می دیده اند. حافظ نیز که آشکارا خاطرنشان می کند : در نظربازیِ ما بی خبران حیرانند. بی هیچ شکّ می بایست در مسئله (نظر)، مشربی شبیه به طریقه روزبهان و عراقی داشته باشد. به علاوه وقتی وی از (نظر) صحبت می کند و با ایهام زیرکانه یی که خود یک ویژگی عمده در طرز بیان او به شمار است از آن (چیزی مثل علم)، می سازد . ناچار می توان پنداشت که باید در این تعبیر، تمام آنچه را که چنین لفظی در فرهنگ عصر او می توانست القا کند به جدّ و هزل به هم درآمیخته باشد. در عین حال در علم کلام هم مفهوم (نظر) بی آنکه ربطی به تعبیر صوفیانه و شاعرانه یی آن داشته باشد چنان وسعت و غنایی دارد که میر سیّد شریف جرجانی در شرح موافق خود تنها در باب آنچه مربوط به کلام می شود فصل مبسوطی به (نظر) اختصاص می دهد و این امر نشان میدهد که آنچه لفظ (نظر) در ذهن یک شاعر عارف مسلک اهل مدرسه می توانسته است القا کند تا چه حدّ گونه گون و سرشار و پرمایه بوده است … »
اینک که مسئله نظربازی تا حدّی روشن شد حافظ که شیوه صوفیان و فرقه ملامتیّه را می پسندیده و بیش از هشتاد بار خود را رند ویا رند و نظر باز معرّفی می کند در این غزل خود را شیفته جوانی خوشرفتار که کارگر میخانه یی بوده است معرفی می کند اما در همان بیت نخستین، خواننده را از اشتباه بیرون می آورد و همانطور که در معنای لغت عاشق در همین غزل گفته شد مقصود وی عشق است و سوز و گداز عاشقانه را طالب است نه آن جوان نوخاسته را به دلیل اینکه در بیت چهارم صراحتاً می گوید :
خــوش بسوز از غـمش ای شمـــع کـه اینـک من نیز
هـــم بـدین کــار کــمر بســته و بــرخـاسته ام
بنابراین حافظ عاشق سوز و گداز عشق است و جمال برانگیزانندهِ عشق اوست
شرح جلالی بر حافظ – دکتر عبدالحسین جلالی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نیکومنش در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۳ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۴:۲۲ نوشته:

به نام مهربانی و عشق
نکته قابل توجه اشعار حافظ این است که او قبل از سرودن شعر و غزلیات خود چهار چوب مفهومی خویش را مشخص کرده و جهت افرینش یک اثر جاودانه و ماندگار المانهای شعری خویش را که حاوی بار معنایی و مفهومی خاصی هستند بر گزیده است اینکه هر شخص تصور خاصی از شعر لسان الغیب برای خود ایجاد میکند وجود این المانهای اسرار امیز مانند خال و خط و ساقی و گل و غیره می باشد حال انکه حافظ کاملا با هدف خاص این الفاظ را نشانه رفته و دوست ندارد به غیر از خود و افرادی که حس وحال حافظ را دارند کس دیگر از این مفاهیم اطلاع حاصل کنند ..من این حروف نوشتم چنانکه غیر ندانست تو هم ز روی کرامت چنان بخوان که تو دانی او تمام اساطیر در خصوص نیکی و پلیدی در فرهنگ ایرانی و اسلامی را مطابقت داده و اسرار قرانی را در غالب اشعار و غزلیات فارسی به هنرمندانگی هرچه تمام تر به شکل مجموعه معرفتی بیان داشته است ...شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۵ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۷ آذر ۱۳۹۹، ساعت ۱۳:۱۰ نوشته:

عاشق روی جوانی خوش نوخاسته‌ام
وز خدا دولت این غم به دعا خواسته‌ام
برخاستن که یک بار نیز در بیت پایانی این غزل آمده است
به معنی بر پا شدن و از جا برخیزیدن و قیام کردن است . انسان که بصورت خرد محض خدایی پای به عرصه هستی گذاشته و حتی درون رحم مادر، جسم خود را تشکیل داده است پس از ورود به این جهان ماده و فرم بتدریج خود را از جنس ماده تصور کرده و دلبسته چیزهای پیرامون خود میشود و در نهایت به تصور ذهنی دست می یابد که این خود کاذب ، همان اصل وجودی اوست و بنابراین تمامی افکار و اعمال انسان حول محور این تصور باطل میگردند . این ذهنیت نه تنها شامل چیزهای مادی از قبیل پول و جذابیت های مادی میشود بلکه باورها و اعتقادات را نیز در بر میگیرند . پس حافظ و بزرگان دیگر میخواهند که انسان از خواب ذهن بیدار شده و بداند که از جنس چیزهای این جهانی نبوده و
سرانجام روزی باید به قیامت فردی خود رسیده و از گور ذهنیت غلط خود برخیزد .حافظ میفرماید این خود اصلی ،جوان است زیرا به تازگی به این درک رسیده که او از جنس جسم نبوده و بلکه اصل او از جنس خدا میباشد ، پس حافظ عاشق روی این جوان نوخاسته است و قصد دل بریدن از او را نداشته و نمی خواهد که بار دیگر به گور ذهن رود ، پس قدر او را میداند و عاشق روی زیبا و خوش اوست . انسانی که تا پیش از قیام و بازگشت به اصل خدایی خود در رنج و عذاب (جهنم خود ساخته ) بوده است قدر آرامش و خوشبختی (بهشت) پس از این قیام را میداند .
عاشق و رند و نظربازم و می‌گویم فاش
تا بدانی که به چندین هنر آراسته‌ام
نظربازی در عرفان به کرات توصیف شده و یکی از مصادیق آن نگاه عشقی به هر چیز این جهان از جماد نبات و حیوان گرفته تا انسان که کاملترین این موجودات است میباشد و چون عارف بر آنها نظر کند جز وجه الله و جمال حضرت معشوق را در آنها نمی بیند . این جهان بینی عارف و حافظ در واقع پیوستگی ذکر و یاد خدا در دل اوست و نه ذکر لفظی . نظر باز با نظر به تمامی جلوه های حضرت معشوق ، عشق ورزیده و آنها را دوست و عزیز میدارد . حافظ به این عاشقی ، رندی و نظر بازی خود افتخار نموده و آنرا با صدای بلند و آشکار به جهانیان اعلام میکند تا آنان بدانند که او یا هر انسانی که به این جهان پای گذاشته است باید چنین باشد و این کار و هنر اصلی او در این جهان است .
شرمم از خرقه آلوده خود می‌آید
که بر او وصله به صد شعبده پیراسته‌ام
حافظ به چرایی ضرورت این قیام پرداخته ، میفرماید :انسان پس از دور شدن از اصل خدایی خود ، خرقه ای از جنس دلبستگی ها و تعلقات خاطر به چیزهای این جهانی برای خود تدارک میبیند و این خرقه را با وصله ها و تکه های بسیاری از چیزهای مادی تزیین و پیراسته میکند بنحوی که با برداشتن هر وصله ای او دچار غم و درد و اضطراب میشود . پول ، اتومبیل ، املاک ، فرزندان ، زیبایی و جوانی ، قدرت بدنی ، مقام ، دانش ، اعتقادات تقلیدی و چیزهای فراوان دیگر از جمله صدها وصله ای هستند که انسان با شعبده و ترفندهایی بسیار به این خرقه زده و شدیداً عاشق این وصله ها میشود . انسان عاشق و حافظ از این خرقه آلوده به چیزهای مادی این جهان که مرکز او را در کنترل خود در آورده است ابراز شرمساری میکند ، یعنی انسان باید این چیزها را از مرکز خود بیرون کند تا جای برای اصل و حقیقت خدایی او باز شود و این خرقه آلوده به شهوات دنیوی شایسته انسان نیست.
خوش بسوز از غمش ای شمع که اینک من نیز
هم بدین کار کمربسته و برخاسته‌ام
حافظ در این بیت به چاره کار پرداخته و میفرماید اولین قدم برای رها شدن از این وصله ها عاشق شدن به اصل خود است و احساس کردن غم این جدایی و فراق ، بدون این احساس نیاز و طبیعی دانستن ادامه زندگی با وصله های فراوان به خرقه وجود کاذب خود ، هیچ چیزی در انسان تغییر نخواهد کرد ، پس حافظ از این سورش غم فراق خوشنود و راضی میباشد آنچنان که شمع در آرزوی وصل پروانه میسوزد . حافظ ادامه میدهد که او یا انسان باید به این کار سوختن برخیزد و کمر همت ببندد ، زیرا صرف عاشق بودن کفایت نکرده و تغییری در انسان ایجاد نمیکند ،بلکه همت بلند و کار فراوان بر روی خود میطلبد تا انسان به وصل حضرت معشوق رسیده و اصل خدایی خود را باز یابد .
با چنین حیرتم از دست بشد صرفه کار
در غم افزوده‌ام آنچ از دل و جان کاسته‌ام
حافظ ادامه میدهد اما در این راه عاشقی مانعی بزرگ وجود دارد و آن صرفه است ، یعنی انسان با دید خود کاذب می اندیشد که این عاشقی و نیاز ضروری بازگشت او به اصل خود چه خسارت هایی برای او دارد و حتی ممکن است از چیزها و جذابیت های این جهان محروم شود . پس حفظ میفرماید با چنین حیرتی که دربست قبل ذکر آن رفت (عاشقی و طلب ، جزیی از مقام حیرت است )دیگر انسان به ،صرفه بودن یا نبودن و عاقبت این عاشقی
نمی اندیشد و از آن ترسی به دل راه نمیدهد و او تنها به یک صرفه فکر میکند که آن بیرون کردن عشق به چیزهای این جهان از دل و جان خود میباشد که برابر آن به غم خوش هجران و فراق از اصل خدایی خود افزوده میشود . یعنی منفعت و صرفه حقیقی برای انسان درجهان دل بریدن از چیزهای جهان و عاشق شدن بر اصل خدایی خود میباشد .
همچو حافظ به خرابات روم جامه قبا
بو که در بر کشد آن دلبر نوخاسته‌ام
حافظ آن دلبر جوان نوخاسته‌ یا اصل خدایی خود را در خرابات جستجو میکند و نه در جایی دیگر ، خرابات مکان خاصی بر اساس ذهنیت انسان نیست ، بلکه مست و خراب شدن انسان از هشیاری جسمی خود میباشد تا به اصل و هشیاری و خرد خدایی خود باز گشته و او را در آغوش کشد ، حافظ میفرماید او موفق شد و از نوع انسان نیز میخواهد که چنین کند تا از رنج و درد و غم رها شده و به شادی اصیل خدایی و خوشبختی
همیشگی دست یابد . لازمه این کار بر تن کردن جامه قبای خرد و پرهیزکاری میباشد و با خرقه وصله شده با چیزهای این جهانی کسی قادر به وصال حضرت معشوق یا اصل خدایی خود نیست.
یعنی انسان هایی که هر چیزی ، حتی باورهای مذهبی را در مرکز خود قرار داده و بجای خدا آن اعتقادات را پرستش میکنند راه بجایی نخواهند برد و تنها راه رهایی راه خرابات است و بس .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سحر در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۲ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۹:۳۸ پاسخ داده:

🌹

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

.فصیحی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۱۳ پاسخ داده:

🌹🙏🏻

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۲۲ خرداد ۱۴۰۱، ساعت ۲۲:۴۱ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

س عبداللهی در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، پنجشنبه ۱۸ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۲۱ نوشته:

قدری به غم عشق پیامبران و امامان هم فکر کنید

دقت کنید حافظ ، حافظ کل قرآن بود

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ali barani در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۲۷ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۱۱:۲۹ نوشته:

سلام به دوستان

تحلیل ها بسیار زیبا و عرفانی است. تکرار خاسته در ترکیب های نوخاسته، برخاسته و نو خاسته و قرار گرفتن آن در جایگاه قافیه می تواند نشان از هنر شاعر در کاربرد کلمات قافیه با معنا و مضمون جدید است . این تکرارها بعدها در غزلیات صائب هم دیده می شود.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

س ص در ‫۲ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۰۵:۳۷ پاسخ داده:

درود به شما

نوخاسته در قافیه بیت‌های نخست و پایانی چه تفاوت معنایی با هم دارند؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شهریار آریایی در ‫۱ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۹ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۰۵:۵۰ نوشته:

عاشق و رِند و نظربازم و می‌گویم فاش

تا بدانی که به چندین هنر آراسته‌ام

***

پس حضرت‌شان -همچنان که در این بیت فریاد برداشته است.- "عاشق" است، نه "عارف واصل". دیگر این که "رند" است، که یعنی " مُنکِر" است؛ چراکه "رند" یعنی "مُنکِر"(مُنکرِ دین). و سوّم این که "نظرباز" است و خواهان دیدن رخِ زیبارویان. و این هر سه را هنرهای خویش اعلام می‌کند. باید حضرت‌شان را ستود و دانست که "عاشقی" و "رندی" و "نظربازی" شیوه‌ی درست زندگی است. درود و صد درود بر ایشان باد.

***

پِی‌نوشت1: وقتی می‌گوییم حافظ "عاشق" است، نه "عارف"؛ منظورمان از عشق، عشق زمینی نیست؛ عشق آسمانی هم نیست (چراکه گفتیم ایشان "عارف" نیست)؛ بلکه منظور، عشق در آیین میترا یا مِهر است. به این معنی که عشق، آن گوهر زاینده و بالنده‌ای در وجودِ انسان است که به زندگی، طبیعت، دیگر انسان‌ها و حیوانات و خلاصه هر چیز خوب و پاک و زیبا، عشق و مِهر و دوستی بورزد. و گفته‌اند که انسان حیوان عاشق است. این معنا از عشق در نقطه‌ی مقابل "نفرت" قرار دارد. این معنا از آیین میترا و ایران باستان وارد دین مسیحیّت شده است و در این دین می‌گویند: "خدا، عشق است." [.God is love] و عشق را از آنِ خدا و خِیر [Good]؛ و نفرت را از آنِ شَرّ[Evil] می‌دانند و خلاصه عشق[love] و نفرت[Hate] را نقطه‌ی مقابل هم می‌دانند. نکته آن که عشقِ زمینی، ارجمند، عالی، زیبا و ارزشمند است و باید به آن پرداخت، ولی اینجا منظورِ نظرِ ما نیست. عشق آسمانی و الهی هم که به کُل مبتذل، خرافه و دروغ است و حافظ مُبَرّا از آن است.

***

پِی‌نوشت2: غزل در اشتیاق و عشق به پسری خوش‌سیما -که حافظ دلبر خودش می‌خواند.- نگاشته شده است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۳۸ نوشته:

به زیبایی بکر و تازه جوانی خوش چهره، عشق می‌ورزم! آری از خداوند پادشاهی این غم را در نیایش خواستار شده‌ام(خانلری: شادی این غم: دارای تضاد)
۲- هم عشق می‌ورزم و هم به زیبارویان نظر می‌دورزم و هم رندی می‌ورزم. آری بدان که چندین هنر دارم(هنر-فضیلت-رندی: آزادگی، وسعت مشرب، پاک‌بازی، بلاکشی، دردمندی، عیاری و خوش‌باشی. مفهوم رندی در شعر حافظ، ص چهل و دو)
۳- از این خرقه آلوده به تزویر و ادعا شرمگینم که با صد گونه فریب و شعبده بر او وصله زده‌ام(خانلری: که برو پاره...- تقابل هنر رندی با شعبده ادعا- شما وصله‌داری جامه را شرف می‌شماربد و برای فقیرنمایی چنین می‌کنید. تلبیس ابلیس، ابن جوزی، موضوع خرقه)
۴- ای شمع از غم معشوق، با حال خوش بسوز! که اکنون من هم در دولت عشق بر همین کار تمرکز کرده و مهیا شده‌ام(خانلری: به همین کار میان بسته)
۵- در این سرگشتگی عاشقانه، سود و صلاح از دستم رفته است. آری هر چه از دل و جان کاسته‌ام در غم عشق آن نازنین افزوده‌ام‌(خانلری: با چنین خبرتم)
۶- همانند حافظ، گریبان چاک کرده به خرابات خواهم رفت به این امید که آن دلبر شاداب و زیبا مرا در آغوش گیرد.

پیوند به وبگاه بیرونی
آرامش و پرواز روح

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۳۱۱

تازه‌های نرم‌افزار گنجور