تا سپاه گل هزیمت شد ز خیل ماه تیر
از ترنج افروخت بستان چون سپهر از ماه تیر
با مُنَقّط سیب گوئی نارِ کفته کرده جنگ
این بخست آنرا به تیغ و آن بخست این را به تیر
کان به تن بر، کفته دارد زخمها از تیغ مهر
وین به رخ بر، نقطهها دارد ز زخم تیر تیر
روشنی برده است گوئی آبگیر از آسمان
تیرگی برده است گوئی آسمان از آبگیر
شاخ آبی گشت چون چوگان میان بوستان
گویهای کهربا بر وی پر از گرد عبیر
چون دل برنا کنون بر مهر میگردد کجا
می ز باد مهر برنا گشت و گیتی گشت پیر
گشت می برنا و گیتی پیر و بس باشد دلیل
آن بگو نه چون عقیق و این بگو نه چون زریر
زیر برگ سبز او بین تیره خوشه چون شبه
زیر برک زرد او بین خوشه چون پروین منیر
آن چو خیل زنگیان پوشیده زنگاری پرند
وین چو خیل رومیان پوشیده گلناری حریر
از شبه دهقان کنون مرجان برون آرد به پای
چون ز چشم خصم خون آرد برون پیکان میر
میر ابومنصور منصور و مظفر بر عدو
آنکه کیهان را نگهدار است و سلطان را نصیر
آن کجا زو یافت ناورد اندرون روی گزیر
وآن کجا زو شد به یک حمله بسامیری اسیر
قیصر از بیمش بقصر اندر نیارامد همی
بر سریر از هیبت او نغنَوَد شاه سریر
چون خرامد در سرای از وی بیفروزد سرای
چون نشنید بر سریر از وی بیفروزد سریر
دشمن از کینش نیابد همچو از مردن گریز
دوست از مهرش ندارد همچو از روزی گزیر
مشتری با طلعت میمون او باشد تمام
آسمان با همت والای او باشد قصیر
روی سائل چشم او را خوشتر از دیدار دوست
بانگ زائر گوش او را خوشتر از آواز زیر
شور بوده ملکت از دیدار او یابد قرار
کور گشته دیده از دیدار او گردد قریر
زانکه میران را ز مهر او بیفزاید خطر
خاطر اندر مهر او بستند میران خطیر
سیم نزد او دلیل و مدح نزد او عزیز
زر نزد او قلیل و شکر نزد او کثیر
از دم شمشیر تیز اوست اصل صاعقه
وز دم سرد عدوی اوست اصل زمهریر
هیچ گویا را نباشد فارغ از مدحش زبان
هیچ دانا را نباشد خالی از مهرش ضمیر
ای به تو افکنده ایزد در همه گیتی نظر
هم به مردی بی عدیلی هم به رادی بی نظیر
نیکخواهان را رسانی همچو یوسف سوی تخت
بد سگالان را فرستی همچو قارون سوی بیر
هرکه جوید کین تو یابد سکالد غدر تو
دیده گرداند ز خون دل کنارش چون غدیر
وال در دریا بنالد چون کشد اسب صهیل
گوهر اندر کان بگرید چون کند کلکت صریر
ناوریده چون تو گردون مال پاش و مال بخش
نافریده چون تو یزدان دیو بند و شیرگیر
از هنرهای تو نتواند گفتن مدح تو
گر به فر تو فرزدق زنده گردد یا جریر
صد یک از مدح تو نتواند به صد دوران نوشت
گر به دیوان در، دبیر تو شود گردون پیر
تا یکی نبود به بوی و نرخ هر دو مشک و خاک
تا یکی نبود به رنگ و طعم هر دو شیر و قیر
باد بر دست هواجویان تو چون خاک مشک
باد در کام ثناگویان تو چون شیر قیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با وصف پاییز آغاز میشود: رفتن گلها، جنگ خیالی میان انار و سیب، رسیدن به و انگور، و گرفتن شراب از انگور. شاعر از تصویر شراب سرخی که از انگور سیاه بیرون میآید، به خونی که پیکان امیر از چشم دشمن بیرون میکشد گریز میزند و به مدح امیر ابومنصور میرسد. سپس دلیری، هیبت او نزد قیصر و شاه سریر، بخشندگی و بیهمتاییاش را میستاید و با دعای تأبید، یعنی آرزوی گوارایی همهچیز برای دوستداران او، شعر را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: چون سپاه گل از لشکر ماه تیر شکست خورد و گلها رفتند، باغ از ترنجها روشن شد، همانگونه که آسمان از ماه و ستارهٔ تیر (عطارد) روشن است.
هوش مصنوعی: گویی انار ترکخورده با سیب خالدار جنگیده است؛ یکی دیگری را با شمشیر زخمی کرده و آن یکی این را با تیر.
هوش مصنوعی: انار بر تنش شکافهایی از زخم شمشیر خورشید (یا ماه مهر) دارد و سیب بر چهرهاش خالهایی از زخم تیرِ تیر (عطارد یا ماه تیر).
هوش مصنوعی: گویی آبگیر روشنی را از آسمان گرفته و آسمان تیرگی را از آبگیر؛ یعنی در پاییز آسمان ابری و تیره شده و آب روشن و زلال.
هوش مصنوعی: شاخهٔ درخت به از سنگینی میوه مانند چوگان خم شده و بهها مانند گویهای کهرباییاند که پوششی از کرک چون گرد عبیر دارند.
هوش مصنوعی: اکنون دل مانند دل جوانان به عشق و مهر میگراید، زیرا با باد ماه مهر، شراب تازه و جوان شده و جهان پیر و پژمرده گشته است.
هوش مصنوعی: شراب جوان شده و جهان پیر؛ دلیلش همین بس که آن (شراب) به رنگ عقیق سرخ است و این (جهان) به رنگ زرد زریر.
هوش مصنوعی: زیر برگهای سبز تاک، خوشههای سیاه انگور را مانند شَبَه ببین و زیر برگهای زردش خوشههایی درخشان مانند پروین.
هوش مصنوعی: خوشههای سیاه مانند گروهی زنگیاند که پرنیان زنگاری (سبز) پوشیدهاند و خوشههای سفید مانند گروهی رومی که حریر گلناری بر تن دارند.
هوش مصنوعی: اکنون دهقان با لگد کردن، از انگور سیاه چون شبه، شرابی چون مرجان سرخ بیرون میآورد؛ همانگونه که پیکان تیر امیر از چشم دشمن خون بیرون میکشد.
هوش مصنوعی: آن امیر، ابومنصور است که پیروز و چیره بر دشمن است؛ نگهبان جهان و یاور سلطان.
هوش مصنوعی: اوست که دشمن در نبرد از او راه گریزی نیافت و کسی چون بساسیری با یک حملهٔ او اسیر شد.
هوش مصنوعی: قیصر روم از ترس او در کاخ خود آرام ندارد و پادشاه سریر از هیبت او بر تخت خود خواب ندارد.
هوش مصنوعی: هرگاه با ناز به سرای درآید، سرای از او روشن میشود و هرگاه بر تخت بنشیند، تخت از او درخشان میگردد.
هوش مصنوعی: دشمن از کینهٔ او گریزی ندارد، همچنانکه از مرگ گریزی نیست؛ و دوست از مهر او بینیاز نیست، همچنانکه از روزی بینیاز نیست.
هوش مصنوعی: ستارهٔ مشتری با چهرهٔ خجستهٔ او کامل میشود و آسمان در برابر همت بلند او کوتاه است.
هوش مصنوعی: دیدن روی گدا برای چشم او از دیدار دوست خوشایندتر است و بانگ زائر و خواهنده برای گوش او از آواز تار زیر دلنشینتر.
هوش مصنوعی: کشوری که آشفته بوده با دیدار او آرام میگیرد و چشمی که کور شده با دیدنش روشن و شاد میشود.
هوش مصنوعی: چون مهر او بر قدر و منزلت امیران میافزاید، امیران بزرگ دل در دوستی او بستهاند.
هوش مصنوعی: نقره نزد او خوار است و ستایش عزیز؛ زر در نظرش اندک است و سپاسگزاری فراوان و گرانبها.
هوش مصنوعی: صاعقه از لبهٔ شمشیر تیز او پدید آمده و سرمای سخت زمهریر از آه سرد دشمن او.
هوش مصنوعی: زبان هیچ سخنوری از ستایش او خالی نیست و دل هیچ دانایی از مهر او تهی نیست.
هوش مصنوعی: ای کسی که خداوند از میان همهٔ جهان به تو نظر عنایت کرده است؛ در دلیری همتا نداری و در بخشندگی بیمانندی.
هوش مصنوعی: نیکخواهانت را مانند یوسف به تخت و فرمانروایی میرسانی و بدخواهانت را مانند قارون به چاه و نابودی میفرستی.
هوش مصنوعی: هر که با تو دشمنی کند یا قصد خیانت به تو داشته باشد، چشمش از خون دل چنان میگرید که دامنش مانند برکه پر از خون میشود.
هوش مصنوعی: چون اسبت شیهه بکشد، نهنگ در دریا از ترس مینالد؛ و چون قلمت به صدا درآید، گوهر در کان میگرید، زیرا بخشش تو آن را پراکنده میکند.
هوش مصنوعی: آسمان کسی مانند تو مالافشان و بخشنده پدید نیاورده و خداوند کسی مانند تو دیوبند و شیرشکار نیافریده است.
هوش مصنوعی: اگر فرزدق یا جریر، شاعران بزرگ عرب، به برکت شکوه تو زنده شوند، باز هم نمیتوانند هنرهای تو را چنانکه سزاست ستایش کنند.
هوش مصنوعی: اگر آسمان پیر دبیر دیوان تو شود، در صد دوران هم نمیتواند یکصدم ستایش تو را بنویسد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که مشک و خاک در بو و بها یکسان نیستند و شیر و قیر در رنگ و مزه یکی نیستند،
هوش مصنوعی: خاک در دست هواداران تو مانند مشک باشد و قیر در دهان ستایشگران تو مانند شیر شیرین شود؛ یعنی همهچیز برای دوستانت گوارا گردد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون کمانم چفته دارد عشق بالائی چو تیر
مهر رخساری ز مهرم سوخته دارد چو تیر
لاله از رنگ رخ او بشکفد در ماه دی
باده از باد دل من بفسرد در ماه تیر
گونه گیرد برگ گل از روی او وقت بهار
[...]
مهرگان مهربان باز آمد و عصر عصیر
کنج باغ و بوستان را کرد غارت ماه تیر
بدره بدره زریابی زیر پای هر درخت
توده توده سیم بینی در کنار هر غدیر
از فراق نوبهاران در دل نارست نار
[...]
پیر شد طبع جهان از گردش گردون پیر
تیر زد بر خیل گرما لشکر سرمای تیر
تا هوا سنجاب پوشید و حواصل کوهسار
گلبن از دیبا برهنه است و گلستان از حریر
حُلّه بافان را برون کردند گویی از چمن
[...]
ای سنایی جهد کن تا پیش سلطان ضمیر
از گریبان تاج سازی وز بن دامن سریر
تا بدین تاج و سریر از بهر مهرویان غیب
هر زمانی نوعروسی عقد بندی بر ضمیر
با چنین تاج و سریر از بهر دارالمُلکِ سِرّ
[...]
ای مجیر دین ایزد ، کایزدت بادا مجیر
در معالی بی عدیلی ، در مکارم بی نظیر
داعی اعمال را کف جواد تو مجیب
خایف ایام را سعی جمیل تو مجیر
بدسگالان را خلاف امر تو بئس القرین
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.