بلای غربت و تیمار عشق و فرقت یار
شدند با من دلخسته این سه آفت یار
همیشه بود نشاط دلم ز دیدن دوست
همیشه بود قرار تنم بصحبت یار
برفت یار و مرا غم گرفت جای نشاط
برفت یار و مراتب گرفت جای قرار
پری ندیدم و همچون پری گرفته شدم
ز درد فرقت آن لعبت پری دیدار
بشب ز حسرت آن روی چون ستاره روز
ستاره بار دو چشمم بود ستاره شمار
مرا بزاری گوید چکارت آمد پیش
هر آن کسیکه ببیند که من بگریم زار
ز دوست دورم ازین زارتر چه باشد حال
ز یار فردم ازین صعبتر چه باشد کار
میان آتش و آب اندرون گرفتارم
که جانم آتش کانست و دیده دریابار
ز بهر آن رخ رنگین چو نقش بر دیبا
بمانده ام متحیر چو نقش بر دیوار
گمان بری که دو رخسار او نیافته باز
سرشگ دیده همی باز کردم از رخسار
ز آب دیده ندیدم کنار خویش تهی
از آن گهی که ز من آن بتم گرفت کنار
همی ندانم چاره فراق و نیست عجب
که هیچ عاقل خود کرده را نداند چار
یکی زمان ز دلم عاشقی جدا نشود
چنانکه مردمی از طبع شاه گیتی دار
خدایگان جهان شهریار ابومنصور
که اختیار ملوکست و افتخار تبار
برزم شهرگشا و بفکر دشمن بند
بتیغ ملک ستان و بدست ملک سپار
بروز رزم بگرید ز دست او شمشیر
بروز بزم بگرید ز دست او دینار
شمر خلق و شمار زمین اگر داند
بروز خواسته دادن نداند ایچ شمار
همه سخاوت بینیش بر یسار و یمین
همه شجاعت بینیش بر یمین و یسار
شب مخالف او را نکرده گردون روز
گل موافق او را ندیده گیتی خار
نه اسب و جامه بنزدیک او گرفت درنگ
نه زر و سیم بنزدیک او گرفت قرار
درست گوئی کز اسب و جامه دارد ننگ
درست گوئی کز زر و سیم دارد عار
موافقانش بلندند لیک بر سر تخت
مخالفانش بلندند لیک بر سر دار
بروی جور بر آورد عدل او شمشیر
بچشم بخل فرو کرد جود او مسمار
ایا حسام تو هنگام صید شیر شکر
ایا سنان تو هنگام رزم شیر شکار
گهی شکار طرازی گهی مصاف افروز
مگر ز بهر تو کرد آسمان مصاف و شکار
نه دشمنان را با تیغ تو بود امید
نه آهوانرا با یوز تو بود زنهار
همیشه تا بود اندر میان نار شعاع
همیشه تا بود اندر میان خاک غبار
غبار باد نصیب مخالفانت ز خاک
شعاع باد نصیب موافقانت ز نار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با شکایت عاشقانه آغاز میشود: شاعر از غربت، عشق و دوری یار مینالد و بیقراری، گریه و حیرت خود را وصف میکند. سپس از راه پیوند «جدا نشدن عشق از دل مانند جدا نشدن جوانمردی از طبع شاه» به ستایش ابومنصور میرسد. در این بخش دلاوری، بخشندگی بیحساب، عدالت و مهارت او در شکار و جنگ را میستاید. شعر با دعای ماندگاری او و خواری دشمنانش پایان مییابد.
هوش مصنوعی: رنج غربت، اندوه عشق و دوری از یار، این سه آفت همراه من دلشکسته شدهاند.
هوش مصنوعی: شادی دلم همیشه از دیدن دوست بود و آرامش تنم از همنشینی با یار.
هوش مصنوعی: یار رفت و اندوه جای شادیام را گرفت. یار رفت و تب جای آرامشم را گرفت.
هوش مصنوعی: پری ندیدهام، اما از درد دوری آن زیباروی پریچهره مانند پریزدگان دیوانه و بیقرار شدهام.
هوش مصنوعی: شبها از حسرت آن روی که مانند ستارهٔ روز (خورشید) است، دو چشمم اشکی چون ستاره میبارد و تا صبح ستاره میشمارد و بیدار میماند.
هوش مصنوعی: هر کس ببیند که زار میگریم، با دلسوزی از من میپرسد که چه بر سرت آمده است.
هوش مصنوعی: از دوست دورم و از یار تنها ماندهام. حالی زارتر و کاری دشوارتر از این چه میتواند باشد؟
هوش مصنوعی: میان آتش و آب گرفتارم، زیرا جانم کان آتش است و چشمم دریایی از اشک.
هوش مصنوعی: به خاطر آن چهرهٔ رنگین که مانند نقش روی پارچهٔ دیبا است، مانند نقشی بر دیوار حیران و بیحرکت ماندهام.
هوش مصنوعی: گویی چون دو رخسار او را دوباره نیافتهام، پیوسته اشک را از چهرهام پاک میکنم.
هوش مصنوعی: از وقتی آن معشوق بتروی از من کناره گرفت، دامنم هیچگاه از اشک چشم خالی نبوده است. «کنار» در اول به معنای دامن و آغوش است و در دوم به معنای کنارهگیری.
هوش مصنوعی: چارهٔ جدایی را نمیدانم و این عجیب نیست، چون هیچ خردمندی برای بلایی که خود بر سر خود آورده چارهای نمییابد.
هوش مصنوعی: عاشقی حتی لحظهای از دلم جدا نمیشود، همانگونه که جوانمردی و مردمداری از سرشت پادشاه جهاندار جدا نمیشود.
هوش مصنوعی: آن پادشاه، خداوندگار جهان، شهریار ابومنصور است که برگزیدهٔ پادشاهان و مایهٔ افتخار خاندانش است.
هوش مصنوعی: در جنگ شهرها را میگشاید و با تدبیرش دشمن را به بند میکشد. با شمشیر سرزمین میستاند و با دست بخشندهاش سرزمین میبخشد.
هوش مصنوعی: روز جنگ شمشیر از دست او خون میگرید و روز بزم دینار از دست بخشندهاش فرو میریزد.
هوش مصنوعی: اگرچه شمار مردم و اندازهٔ زمین را میداند، روز بخشیدن مال هیچ حساب و شماری نمیشناسد و بیحساب میبخشد.
هوش مصنوعی: در چپ و راست او، یعنی در همهسو، سراسر بخشندگی و دلاوری میبینی.
هوش مصنوعی: آسمان شب سیاه دشمن او را هرگز روز نکرده است و روزگار در گل زندگی دوستدار او هرگز خاری ندیده است.
هوش مصنوعی: اسب و جامه و زر و سیم نزد او هیچ نمیمانند، چون همه را فوراً میبخشد.
هوش مصنوعی: گویی از نگه داشتن اسب و جامه و زر و سیم ننگ و عار دارد.
هوش مصنوعی: هم دوستانش بلندمرتبهاند و هم دشمنانش، اما دوستان بر تخت فرمانروایی بالا رفتهاند و دشمنان بر چوبهٔ دار.
هوش مصنوعی: عدل او بر روی ستم شمشیر کشید و بخشش او در چشم بخل میخ فرو کرد، یعنی ستم و بخل را نابود ساخت.
هوش مصنوعی: ای که شمشیرت هنگام شکار شیر را درهم میشکند و نیزهات هنگام جنگ شیر را شکار میکند.
هوش مصنوعی: گاهی به شکار رونق میدهی و گاهی آتش جنگ را برمیافروزی. گویی آسمان جنگ و شکار را فقط برای تو آفریده است.
هوش مصنوعی: دشمنان در برابر شمشیر تو امید رهایی ندارند و آهوان در برابر یوز شکاری تو پناه و امانی ندارند.
هوش مصنوعی: تا وقتی آتش پرتو دارد و خاک غبار دارد، یعنی تا جهان برپاست،
هوش مصنوعی: بهرهٔ دشمنانت از خاک، غبار خواری باشد و بهرهٔ دوستانت از آتش، پرتو و روشنی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
اگر گل آرد بار آن رخان او، نه شگفت
هر آینه چو همه مِیْ خورَد گل آرد بار
به زلفْ کژ ولیکن به قد و قامت راست
به تن درست ولیکن به چشمکان بیمار
مدیح تا به بر من رسید عریان بود
ز فرّ و زینت من یافت طیلسان و ازار
چنین نماید شمشیر خسروان آثار
چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار
به تیغ شاه نگر، نامهٔ گذشته مخوان
که راستگویتر از نامه تیغ او بسیار
چو مرد بر هنر خویش ایمنی دارد
[...]
قوی کننده دین محمد مختار
یمین دولت محمود قاهر کفار
چو بازگشت به پیروزی از در قنوج
مظفر وظفر و فتح بر یمین و یسار
هنوز رایتش از گرد راه چون نسرین
[...]
فغان ز دست ستمهای گنبد دوار
فغان ز سفلی و علوی و ثابت و سیار
چه اعتبار بر این اختران نامعلوم
چه اعتماد بر این روزگار ناهموار
جفای چرخ بسی دیده اند اهل هنر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.