نسیم آب بماند ببوی عنبر ناب
سرشگ ابر بماند بلؤلؤ خوشاب
گرفت باز کنون لاله برک جای ترنج
گرفت باز کنون عندلیب جای غراب
خروش بلبل بر شاخ گل بوقت سحر
چنانکه عاشق و معشوق در شده بعتاب
هرآنچه بلبل گوید کندش قمری رد
هر آنچه قمری گید دهدش سار جواب
اگر شگفتی خواهی بشاخ بید نگر
که برخلاف همه عالم آمده بی تاب
بگاه سنجاب او را لباس بصری بود
بگاه بصری کرد او لباس خود سنجاب
ببار بر گل رعنا چو عاشق مهجور
بخون دیده رخ زرد خویش کرده خضاب
چو دست داماد از روی نوعروس بشرم
همی فرو کشد از روی لاله باد نقاب
شکفته لاله چو جام شراب و ژاله برو
چو کفک رخشان اندر میان جام شراب
چو جان عاشق بخروشد ابر بر گردون
چو ناف خوبان در پیچد آب در گرداب
ز بس شکوفه شده سیم رنگ شاخ درخت
ز بس بنفشه شده مشگبوی روی تراب
ز خون آهو بیجاده رنگ چنگ پلنگ
ز خون تیهو یاقوت فام چنگ عقاب
زمین ز دیبا آذین زد و ز بهر نثار
برو همی گسلد عقدهای درسحاب
سرشگ باران بر برگ نو بنفشه پدید
چو بر زنند بزلف بتان ز مهر گلاب
درخش تابان هر بار ز ابر گوهر بار
چو تیغ بران از دست میر دشمن تاب
امیر سید ابوالفضل جعفربن علی
که گاه خشم چو نار است و گاه مهر چو آب
سپه کشی که همه وعده هاش هست وفا
عدو کشی که همه رأیهاش هست صواب
از آنکه هست چو زوبین او شهاب از دور
بود گریزان همواره اهرمن ز شهاب
سراب گردد با کف راد او چو بحار
بحار گردد با تف تیغ او چو سراب
شتاب باد بود با شتاب او چو درنگ
درنگ خاک بود باد رنگ او چو شتاب
بروز کوشش بانگش بگوش گردان در
بود بهول چو تندر بفعل چون سیماب
اگر ندیدی عقل و نیافتی دانش
مقاله هاش ببین و حدیثهاش بیاب
ندیده هرگز بر گنج او کسی گنجور
ندیده هرگز برباب او کسی بواب
اگر پیمبر محراب کاخ او گفتی
نتافتی بجهان هیچکس رخ از محراب
سبیل دارد بر هر که خیره جوید گنج
گشاده دارد بر هر که بارد خواهد باب
ایا شهی که تو را هست چرخ زیر نگین
ایا کسی که تو را هست دهر زیر رکاب
همه بروزی با جود تو بکار شود
اگر ستاره شود سیم و آسمان ضراب
همیشه تا ز پس هر فراز هست نشیب
همیشه تا ز پس هر عقاب هست ثواب
موافقان ترا بی نشیب باد فراز
مخالفان ترا بی ثواب باد عقاب



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با وصف بهار آغاز میشود: آمدن لاله و بلبل به جای ترنج و کلاغ، همآوازی پرندگان، شکفتن لاله و گل رعنا، بارش ابر و شکار جانوران. سپس با تشبیه آذرخش به شمشیر ممدوح به مدح امیر سید ابوالفضل جعفربن علی گریز میزند و دلاوری، وفای به عهد، درستی رأی، بخشندگی بیدربان و گنجور، و دانش او را میستاید. قصیده با دعای همیشگی برای سربلندی دوستان او و کیفر بیپایان دشمنانش پایان مییابد.
هوش مصنوعی: نسیمی که از روی آب میوزد بوی عنبر خالص دارد، و قطرههای باران ابر به مروارید درخشان و آبدار میماند.
هوش مصنوعی: اکنون دوباره گلبرگ لاله جای ترنجِ زمستانی را گرفته است و بلبل جای کلاغ را؛ یعنی زمستان رفته و بهار آمده است.
هوش مصنوعی: فریاد بلبل بر شاخهٔ گل در سحرگاه مانند گفتوگوی عاشق و معشوقی است که با هم به گله و عتاب افتادهاند.
هوش مصنوعی: هرچه بلبل میخواند قمری آن را رد میکند و هرچه قمری میگوید سار پاسخش را میدهد؛ پرندگان با هم همآواز و همسخناند.
هوش مصنوعی: اگر شگفتی میخواهی به شاخهٔ بید نگاه کن که برخلاف همهٔ جهان بیقرار و لرزان است.
هوش مصنوعی: در فصل پوستین سنجاب، یعنی زمستان، جامهای نازک و سبک داشت و در فصل جامهٔ نازک، یعنی بهار، خود را به پوستین سنجاب پوشاند؛ اشاره به شکوفههای کرکدار و خاکستری بید در بهار.
هوش مصنوعی: در بهار، گل رعنا مانند عاشقی دورافتاده از یار است که چهرهٔ زرد خود را با خون دیده رنگین کرده است؛ اشاره به گل رعنا که یک رویش زرد و روی دیگرش سرخ است.
هوش مصنوعی: باد نقاب را از چهرهٔ لاله کنار میزند، همانگونه که داماد با شرم نقاب از روی عروس تازه برمیدارد.
هوش مصنوعی: لالهٔ شکفته مانند جام شراب است و ژالهای که بر آن نشسته مانند کف درخشان میان جام شراب.
هوش مصنوعی: ابر در آسمان مانند جان عاشق میخروشد و آب در گرداب مانند ناف زیبارویان پیچوتاب میخورد.
هوش مصنوعی: از فراوانی شکوفه، شاخهٔ درختان سیمینرنگ شده و از فراوانی بنفشه، روی خاک بوی مشک گرفته است.
هوش مصنوعی: چنگال پلنگ از خون آهو به رنگ بیجاده سرخ شده و چنگال عقاب از خون تیهو یاقوتیرنگ گشته است؛ یعنی بهار فصل شکار است.
هوش مصنوعی: زمین خود را با دیبا آراسته است و ابر برای نثار بر آن، رشتههای مروارید خود را پاره میکند و دانههای باران را فرو میریزد.
هوش مصنوعی: قطرههای باران بر برگ بنفشهٔ تازه چنان پیداست که گویی از سر مهر بر زلف زیبارویان گلاب پاشیدهاند.
هوش مصنوعی: آذرخش درخشان که هر بار از ابر گوهربار میجهد، مانند شمشیر برّان در دست امیرِ دشمنسوز است؛ این بیت گریز از وصف بهار به مدح است.
هوش مصنوعی: آن امیر، سید ابوالفضل جعفربن علی است که هنگام خشم مانند آتش و هنگام مهربانی مانند آب است.
هوش مصنوعی: سپهسالاری است که به همهٔ وعدههایش وفا میکند و دشمنکشی است که همهٔ رأیهایش درست است.
هوش مصنوعی: چون شهاب از دور به زوبین او میماند، اهریمن همیشه از شهاب گریزان است؛ اشاره به باور کهن که شهاب دیوان را از آسمان میراند.
هوش مصنوعی: سراب در برابر دست بخشندهٔ او مانند دریا پرآب میشود و دریاها از گرمای شمشیر او مانند سراب خشک میگردند.
هوش مصنوعی: شتاب باد در برابر شتاب او مانند درنگ است و آرامش و ثبات خاک در برابر وقار و درنگ او مانند شتاب است.
هوش مصنوعی: در روز نبرد، بانگ او در گوش پهلوانان از هیبت مانند تندر است و در اثر مانند سیماب که در گوش ریخته شود و جانکاه باشد.
هوش مصنوعی: اگر عقل را ندیدهای و دانش را نیافتهای، سخنان و گفتارهای او را ببین و بشنو تا عقل و دانش را بیابی.
هوش مصنوعی: هیچکس هرگز بر گنج او نگهبانی ندیده و بر در او دربانی نیافته است؛ یعنی گنجش برای همه بخشیده و درگاهش برای همه باز است.
هوش مصنوعی: اگر پیامبر کاخ او را محراب و قبله میخواند، هیچکس در جهان روی از آن محراب برنمیگرداند؛ یعنی همه رو به درگاه او میآوردند.
هوش مصنوعی: گنج خود را برای هر که با اصرار آن را بجوید رایگان کرده است و درِ خود را بر هر که بار و دیدار بخواهد گشوده نگه میدارد.
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که آسمان زیر فرمان انگشتری توست و ای کسی که روزگار زیر رکاب توست.
هوش مصنوعی: اگر ستارگان سکهٔ سیم شوند و آسمان سکهزن باشد، با بخشش تو همهٔ آنها در یک روز خرج میشود.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که پس از هر بلندی پستی هست و پس از هر کیفر پاداشی،
هوش مصنوعی: دوستان تو را بلندی بیپستی باشد و دشمنانت را کیفر بیپاداش.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چو سیر گشت سر نرگس غنوده ز خواب
گل کبود فرو خفت زیر پرده آب
چو سرخ گل بسر اندر کشید سبز ردا
نمود باغ بدان شمعهای خویش اعجاب
ز لاله باغ پر از شمع بر فروخته بود
[...]
بفرخی و سعادت بخواه جام شراب
که باز باغ برید از پرند سبز ثیاب
ز رنگ میغ و ز برگ شکوفه پنداری
زمین حواصل پوشید و آسمان سنجاب
بشاخ سوسن نازک قریب شد قمری
[...]
شده است بلبل داود و شاخ گل محراب
فکنده فاخته بر رود و ساخته مضراب؟
یکی سرود سراینده از ستاک سمن
یکی زبور روایت کننده از محراب
نگر که پردر گردید آبگیر بدانکه
[...]
گهی چو مرد پریسای گونه گونه صور
همی نماید زیر نگینه لبلاب
مرا ازین تن رنجور و دیده بی خواب
جهان چو پر غرابست و دل چو پر ذباب
ز بهر تیرگی شب مرا رفیق چراغ
ز بهر روشنی دل مرا ندیم کتاب
رخم چو روی سطرلاب زرد و پوست بر او
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.