هر دل اسیر زلف تو بیدادگر بود
کارش ز تار زلف تو آشفتهتر بود
آشوب ملک شاهی و بیدادکار تست
ترکی و ترک لابد بیدادگر بود
در ملک حسن شاهی زان شور و شرکنی
شک نیست حس چونین با شور و شر بود
شمشاد مهرچهری و خورشید مهجبین
مانات مهر مادر و ماهت پدر بود
باور نیفتدم که بدین حسن و دلبری
نقشی به چین و سروی در غاتفر بود
در چین و کاشغر ز پی چون تو دلفریب
همواره پای اهل نظر رهسپر بود
ورنه چو بست صورت با چون تویی وصال
خواهم نه چین بماند و نهکاشغر بود
هرجاکه جلوه سازکنیگشت قندهار
هر جا خرام ناز کنی کاشمر بود
هرگه به زلف شانه زنی تبتست کوی
ور برکشی نقاب سرا شوشتر بود
رویت به نور با مه گردون برابرست
زلفت به رنگ دایهٔ مشک تتر بود
ماه فلک نه حاشاکی مشک پرورد
مشک تتر نه کلاکی با قمر بود
روی تو ماه باشد و طرفه بود که ماه
برجرم روشنش زره از مشک تر بود
چندان که وصف خوبی یوسف نمودهاند
ستوار نایدمکه ز تو خوبتر بود
یوسف اگر به چاهی وقتی نهفت چهر
چاهی ترا بهگرد زنخ مستتر بود
یاقوت را به گونه همی ماند آن دو لب
الّا که در میانش دو رشته گهر بود
پر حلقه طرهٔ تو کتاب مجسطی است
سر داده بسکه دایره یک با دگر بود
کژدم سپر به سالی یک مه شد آفتاب
دایم بر آفتاب تو کژدم سپر بود
(:ر حیرتمکه چشم تو ماند از چه رو سقیم
با اینهمهکه در لب تو نیشکر بود
داند دل جریح که گاه نگه ترا
درنوک مژه تعبیه صد نیشتر بود
در زیر دام زلف تو از خال دانهایست
کاین دانه دام مردم صاحبنظر بود
قدت صنوبرست و ندیدم صنوبری
کوهیش بر به زیر و مهی بر زبر بود
باشد به حکم عادت سیم و کمر بهکوه
چونستکوه سیم ترا درکمر بود
پیمای نیستکوه سرین تو در خرم
لرزان مدام از چه سبب اینقدر بود
بلور ساده است که چونین ز عکس او
روشن سر او بام و در و بوم و بر بود
اندر ازار سرخ بجای سرین تو
نسرین به بار و سیم به خروار در بود
مسکین دلمکه در طلب سیم تو مدام
همچون گدای گرسنه دل دربهدر بود
بیزر بهکف نیاید سیم تو مر مرا
اشکی بسان سیم و رخی همچو زر بود
با زر چهر و سیم سرشکم بود محال
کم بر مراد خاطر هرگز ظفر بود
من آن زمان که دادم تن در بلای عشق
گشتم یقین که جان و تنم در خطر بود
چون نیست درکنارم سروقدت چسود
گر بیتو از سرشککنارم شمر بود
ای غیرت ستاره ز هجر تو تا به کی
شب تا به صبح چشمم اختر شمر بود
یک ره در آ بهکلبه مسکین اگرچه تو
قدت بزرگ وکلبهٔ ما مختصر بود
چندین متاز توسن و دل را مکن خراب
زین فتنه ترسمتکه در آخر ضرر بود
آخر نه خانهٔ دل ما ملک پادشاست
دانیکه شاه از همه جا باخبر بود
شاهنشه زمانه محمد شه آنکه مهر
هر صبح از سجود درش مفتخر بود
گیهان خدای آنکش در حل و عقد ملک
دستی قضا به قدرت و دستی قدر بود
ظل خدا خدیو بشر کز طریق حق
دارای ملک و ملت خیرالبشر بود
در روزکین به نهب روان گفتئی اجل
تیغ خمیده قامت او را پسر بود
گردون بهکاخدولت او چیست قبهایست
گیتی ز ملک شوکت او یک اثر بود
جوییست از محیط عطایش هرآنچه یم
خشک و ترش به خوان کرم ماحضر بود
از مهر او بهشت برینست یک ورق
وز قهر او لهیب سقر یک شرر بود
صدره به چرخ نازد خاک از برای آنک
رامش در او گزیده چنین تاجور بود
در روز رزم و بزم ز شمشیر و جام می
دستش هماره حامله خیر و شر بود
وقتیکه جام جوید گوهرفشان شود
وقتی که تیغ گیرد دشمن شکر بود
هرجا به عودسوزی رامش طلب کند
هرجا بهکینهتوزی پرخاشخر بود
جامش موالیان را کوثر شود به طعم
تیغش مخالفان را سوزان سقر بود
تا از پس شکوفه شجر بارور شود
یارب نهال دولت او بارور بود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده با زبان تمجید و ستایش، به توصیف ویژگیهای پادشاه گذشته، محمد شاه غازی میپردازد. او چهرهی پادشاه را در کنار زیباییها و دلرباییهایش میستاید و به تشبیههای مختلف از جمله زلف و چهرهی او میپردازد. شاعر همچنین به تأثیر و قدرت پادشاه در ملک اشاره میکند و عظمت و اقتدار او را در ادارهی امور کشور و برخورد با دشمنان توصیف میکند. در نهایت، او از ویژگیهای مثبت پادشاه در جنگ و بزم صحبت میکند و بیصبرانه آرزو میکند که پادشاهیاش همیشه پایدار باشد.
هوش مصنوعی: هر دلی که گرفتار زلف ستمگر تو شود، کار و حالش از تار زلف تو هم پریشانتر میشود.
هوش مصنوعی: تو مایهٔ آشوب کشور و پادشاهی و ستمکاری؛ چون ترک هستی و ترکِ زیبارو ناچار ستمگر است.
هوش مصنوعی: در کشور زیبایی پادشاهی و از این رو شور و فتنه به پا میکنی؛ بیگمان چنین زیباییای با شور و فتنه همراه است.
هوش مصنوعی: قامتت چون شمشاد و چهرهات چون آفتاب و پیشانیات چون ماه است؛ گویی خورشید مادرت و ماه پدرت بوده است.
هوش مصنوعی: باورم نمیشود که در چین نقشی و در غاتفر سروی به این زیبایی و دلربایی وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: اهل نظر و زیباییشناسان همیشه در جستوجوی دلبری چون تو به چین و کاشغر سفر میکنند.
هوش مصنوعی: اگر کسی به وصال تو برسد، دیگر نیازی به چین و کاشغر نیست و آرزو میکنم نه چین بماند و نه کاشغر.
هوش مصنوعی: هر جا که جلوه کنی آنجا چون قندهار پر از زیباروی میشود و هر جا با ناز بخرامی آنجا کاشمر میگردد.
هوش مصنوعی: هرگاه زلفت را شانه کنی، کوی تو از بوی مشک چون تبت میشود، و اگر نقاب برداری، خانه چون شوشتر پر از جلوه و رونق میگردد.
هوش مصنوعی: چهرهات در روشنی با ماه آسمان برابر است و زلفت در سیاهی و بو چون پرورندهٔ مشک تاتار است.
هوش مصنوعی: ماه آسمان هرگز مشک نمیپرورد و مشک تاتار هم هرگز با ماه همراه نیست؛ پس تو از هر دو برتری.
هوش مصنوعی: روی تو ماه است و شگفت آنکه بر پیکر روشن این ماه زرهی از مشک تازه، یعنی زلف، پوشیده است.
هوش مصنوعی: با همهٔ وصفی که از زیبایی یوسف کردهاند، باورم نمیشود که او از تو زیباتر بوده باشد.
هوش مصنوعی: اگر یوسف روزگاری چهرهاش را در چاهی پنهان کرد، تو نیز چاهی، یعنی چاه زنخدان، بر چانه داری که پنهانتر است.
هوش مصنوعی: آن دو لب به رنگ یاقوت است، جز آنکه میان آن دو، دو رشته مروارید، یعنی دندانها، نهفته است.
هوش مصنوعی: گیسوی پرحلقهٔ تو مانند کتاب مجسطی است، از بس دایرهها در آن به یکدیگر پیوسته است.
هوش مصنوعی: خورشید در سال تنها یک ماه در برج عقرب است، اما بر آفتاب روی تو همیشه کژدمِ زلف سپر کشیده است.
هوش مصنوعی: در شگفتم که چرا چشم تو بیمار مانده است، با اینکه در لب تو نیشکر، یعنی شیرینی و داروی شفا، هست.
هوش مصنوعی: دل زخمی میداند که هنگام نگاه کردن تو، در نوک مژگانت صد نیشتر پنهان است.
هوش مصنوعی: زیر دام زلف تو خالی چون دانه است و این دانه دامی برای گرفتار کردن صاحبنظران است.
هوش مصنوعی: قامتت چون صنوبر است، اما هرگز صنوبری ندیدهام که در پایینش کوهی، یعنی سرین، و در بالایش ماهی، یعنی چهره، باشد.
هوش مصنوعی: بهطور معمول نقره در کمرِ کوه یافت میشود؛ چگونه است که در کمر تو کوهی از نقره، یعنی سرین سپید، هست؟
هوش مصنوعی: کوه سرین تو در هنگام خرامیدن آرام و پایدار نیست؛ چرا اینهمه پیوسته میلرزد؟
هوش مصنوعی: گویی بلوری صاف است که از بازتاب آن، بام و در و سرزمین همه روشن میشود.
هوش مصنوعی: در زیر شلوار سرخت، به جای سرین، گویی بار نسرین و خروارها نقره نهفته است؛ یعنی سرین تو در سپیدی و نرمی مانند نسرین و سیم است.
هوش مصنوعی: دل بیچارهٔ من همیشه در جستوجوی تن سیمین تو، مانند گدای گرسنه، دربهدر و آواره است.
هوش مصنوعی: بیزر نمیتوانم به تن سیمین تو دست یابم، و من زر و سیمی جز اشکی سپید چون نقره و چهرهای زرد چون طلا ندارم.
هوش مصنوعی: با این زرِ چهرهٔ زرد و سیمِ اشک، رسیدن به آرزوی دل ناممکن است و کمتر کسی با چنین سرمایهای به مراد میرسد.
هوش مصنوعی: از همان هنگام که خود را به بلای عشق سپردم، یقین کردم که جان و تنم در خطر است.
هوش مصنوعی: وقتی قامت سروگونهٔ تو در آغوشم نیست، چه سود که در دوری تو دامن و کنارم از اشک مانند آبگیری پر آب باشد.
هوش مصنوعی: ای کسی که ستارگان بر زیباییات رشک میبرند، تا کی باید از هجر تو چشمم از شب تا صبح بیدار بماند و ستاره بشمارد؟
هوش مصنوعی: یک بار به کلبهٔ محقر من بیا، هرچند قامت تو بلند است و کلبهٔ ما کوچک.
هوش مصنوعی: اینهمه اسب سرکش ناز را مران و دل را ویران مکن؛ میترسم که این فتنهانگیزی سرانجام به زیان خودت تمام شود.
هوش مصنوعی: مگر نه این است که خانهٔ دل ما جزو قلمرو پادشاه است؟ و میدانی که شاه از همه جا آگاه است؛ پس ویران کردن آن بیکیفر نمیماند. (گریز از غزل به مدح)
هوش مصنوعی: شاهنشاه روزگار، محمدشاه، کسی است که خورشید هر بامداد به سجده کردن بر درگاه او افتخار میکند.
هوش مصنوعی: فرمانروای جهان است که در بستن و گشودن کارهای کشور، یک دستش در توانایی مانند قضا و دست دیگرش مانند قدر است.
هوش مصنوعی: سایهٔ خدا و پادشاه آدمیان است که از راه حق، نگهبان کشور و دین پیامبر، بهترین آدمیان، است.
هوش مصنوعی: در روز جنگ، در گرفتن جانها چنان است که گویی مرگ فرزند شمشیر خمیدهٔ اوست.
هوش مصنوعی: آسمان در برابر کاخ دولت او تنها گنبدی است، و همهٔ جهان تنها نشانهای از قلمرو شکوه اوست.
هوش مصنوعی: هر دریایی تنها جویی از اقیانوس بخشش اوست، و همهٔ خشکی و دریا خوراک آمادهای بر سفرهٔ کرم اوست.
هوش مصنوعی: بهشت برین تنها یک برگ از مهربانی اوست و شعلهٔ دوزخ تنها یک جرقه از خشم او.
هوش مصنوعی: زمین صد بار بر آسمان فخر میفروشد، زیرا چنین پادشاه تاجداری آرامش و جایگاه خود را در آن برگزیده است.
هوش مصنوعی: در روز جنگ و بزم، دست او با شمشیر و جام شراب همواره آبستن خیر برای دوستان و شر برای دشمنان است.
هوش مصنوعی: هنگامی که جام میخواهد، گوهر میبخشد و هنگامی که شمشیر به دست میگیرد، دشمن را درهم میشکند.
هوش مصنوعی: هرجا که با عودسوزی بزم بیاراید، شادی و آرامش میجوید، و هرجا که به کینخواهی برخیزد، جنگاوری خشمگین است.
هوش مصنوعی: جام او برای دوستداران و پیروانش در گوارایی مانند چشمهٔ کوثر است و شمشیرش برای مخالفان مانند آتش سوزان دوزخ.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که درختان پس از شکوفه بار میآورند، خدایا نهال دولت او همیشه پربار باشد. (دعای پایانی)
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا آفتاب چرخ چو زرین سپر بود
تا خاک زیر باشد و گردون زبر بود
تا ابر نوبهار مهی را مطر بود
تا در زمین و روی زمین بر، نفر بود
از دست دوست هر چه ستانی شکر بود
وز دست غیر دوست تبرزد تبر بود
دشمن گر آستین گل افشاندت به روی
از تیر چرخ و سنگ فلاخن بتر بود
گر خاک پای دوست خداوند شوق را
[...]
ایدوستان بکام دلم نیست روزگار
آری زمانه دشمن اهل هنر بود
رسمیست در زمانه که هر کم بضاعتی
رتبت بسیش ز اهل هنر بیشتر بود
دریا صفت که منصب خاشاک اندرو
[...]
مشاطه تو جلوه ناز ای پسر بود
طاووس را چه حاجت مشاطه گر بود
با سایه همرهی نکنم شب بکوی تو
صاحب نظر ز سایه خود بر حذر بود
گر سیل خون ز دیده فشانیم دور نیست
[...]
ای بلهوس که آمده میهمان وعظ
وقتی بیا که زهر بکامت شکر بود
پژمرده دل زبان نگشایم بموعظت
شمشیر رامقابله باجانور بود
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.