گنجور

 
فیاض لاهیجی

درین رباط دو در نه‌ مسافرم نه مقیم

که خانه پرخطر افتاده است و ره پربیم

میان خوف و رجایم که دارد این دهلیز

دری به صحن امید و دری به عرصة بیم

چو ناز جمله نیازست و نعمتم نقمت

چه سود پرورش تن مرا به ناز و نعیم

به زیر خشت سرت عاقبت شود پامال

اگر کلاه نمد کج نهی و گر دیهیم

اگر توانی تأخیر مرگ کن نفسی

چه سود ازین که کنی بر معاشران تقدیم

ز تن بکاه اگر میل رهرویست ترا

که قطع بادیه مشکل بود ز مرد جسیم

فزایش بدنت مطلب است و غافل ازین

که ثقل تن کشدت عاقبت به قعر جحیم

مریض نفسی و خود را صحیح می‌دانی

مرض‌شناس نثی بر تو چیست نام حکیم!

حیات کالبد آدمی به روح خوشست

چه زندگیست ترا! تن صحیح و روح سقیم

ترا که داعیة صحبت صحیحانست

ازالة مرض نفس مطلبی است عظیم

تو در طهارت وسواس می کنی و ترا

ز وسوسه چو ادب خانه کرده دیو رجیم

چو در نماز ترا دل به جمع سیم و زرست

چه سود ازین که کنی رو به سوی رکن و حطیم

غرض ز رفتن حجّت همین قدر باشد

که وانمایی سوگندهای خویش عظیم

ترا که در بن هر مو مقیم نمرودیست

چه نفع دارد طوف مقام ابراهیم

غرض ز حفظ عدالت به غیر ازین نبود

که در مجالس از اراذل واکشی تعظیم

اگر مراد تو زینها نجات آخرتست

نمی‌خرند در آنجا به غیر قلب سلیم

به ضبط مال پدرمردگان امینی لیک

به منع وی پدر دیگری برای یتیم

برای جمع فراخست دامنت چون نون

به وقت صرف دلت تنگ همچو حلقه میم

هزار گیری و گویی که موسِع مُثاب

ولی یکی نفشانی که مسرف است اثیم

بس است موعظه فیاض، بس بود اینها

نه مقتدای لئامی نه مقتدیّ به لئیم

بیا بیا و زسر گیر مطلعی که شود

ز ذوق آن دل اندیشه تا ابد به دو نیم

 
 
 
جشنوارهٔ رزم‌آوا: نقالی و روایتگری شاهنامه
عسجدی

کسی که او کند از کان که به میتین سیم

مکن بر او بر بخشایش و مباش رحیم

ازرقی هروی

بر آن صحیفة سیمین مسای مشک مقیم

که رنگ مشک نماید بر آن صحیفة سیم

مکن ستیزه اگر چند خوبرویان را

ستیزه کردن بیهوده عادتیست قدیم

غرض ز مشک نسیمست ، رنگ نیست غرض

[...]

مسعود سعد سلمان

چو روی چرخ شد از صبح چون صحیفه سیم

ز قصر شاه مرا مژده داد باد نسیم

که عز ملت محمود سیف دولت را

ابوالمظفر سلطان عادل ابراهیم

فزود حشمت و رتبت به دولت عالی

[...]

ابوالفرج رونی

سپهر دولت و دین آفتاب هفت اقلیم

ابوالمظفر شاه مظفر ابراهیم

کشید رایت منصور سوی لوهاور

به طالعی که تولا کند به دو تقدیم

قضا ز هیبت او دیده حال شرع قوی

[...]

وطواط

تویی که دل بتو کردند عاشقان تسلیم

سلیم باشد ، اگر جان بتو دهند ، سلیم

یکی منم ، که اگر صد هزار جان بودم

بجان تو که کنم جمله را بتو تسلیم

ز طلعت تو بخورشید داده اند فروغ

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه