ابر آمد و گلزار ارم ساخت جهان را
چون روی گل آراست زمین را و زمان را
شد سبز در و دشت بدانسان که نسیمی
چون سبز روان سبز کند چوب شبان را
هر جا که نهی پا به زمین ریشه دواند
زینست که پا مانده به گل سرو روان را
از بس هوس سیر قرار از همه کس برد
در دل نتوان داشت نگه راز نهان را
شد ریشه غم سست به نوعی که برد باد
چون نکهت گل داغ دل لالهستان را
از حسن فریبندگی باغ عجب نیست
کز عکس گلش بند نهد آب روان را
چون عکس که در آب نماید ز لطافت
در شخص توان دید عیان صورت جان را
آینه یوسف شد و هر برگ جلا داد
چون دیده یعقوب زمین را و زمان را
از عین لطافت در و دیوار گلستان
عینک شده نظارگی دل نگران را
از روشنی عارض گل هیچ عجب نیست
گر در دل بلبل بشمارند فغان را
من هم به نوایی دل حیرت بگشایم
مرغان چو گشودند لب نغمهفشان را
گر نغمه ندارم قدری نالهفشانم
داغی به سر داغ نهم لالهستان را
از مطلع دیگر چمنی سازم و آرم
آنجا بدل آب روان اشک روان را
کو بخت که بر سنگ زنم شیشه جان را
بر دوش اجل افکنم این بار گران را
در تیرگی بخت سیهروز گریزم
بیسایه کنم این تن بیتاب و توان را
چون شمع دهم جان به شبیخون نسیمی
بر من شب غم کرد ز بس تیره جهان را
ز آسیب نفس پیکرم از ضعف بپژمرد
مهتاب چه حاجت بود این کهنه کتان را
ریزد ز گلم رنگ به تحریک نسیمی
زحمت ندهد گلشن من باد خزان را
داغ جگرم شوخمزاجست درین فصل
چون لاله برون افکنم این راز نهان را
پاس دل خود دارکه کس را غم کس نیست
صلحست درین بادیه با گرگ شبان را
گفتم که بهار آمد و از فیض تماشا
گلزار کنم دیده خونابهفشان را
غافل که به رغمم کند این چرخ مشعبد
در طبع هوا تعبیه آسیب خزان را
هشدار فصیحی که سر رشته شد از دست
این پرده مخالف بود آهنگ بتان را
تو بلبل قدسی نفس مدحت گل گوی
از زهد مکن رنجه لب فاتحهخوان را
نوروز و چمن خرم و گل مست می ناز
آراسته از جلوه کران تا به کران را
از لطف هوا در تتق شاخ توان دید
چون عکس در آیینه گل لعلفشان را
گل روی نگارست که جان داده چمن را
یا دولت خانست که نو کرده جهان را
شاداب گل گلشن اقبال حسن خان
ای قدر تو آراسته اورنگ کیان را
از تازگی گلشن خلقت گل سوری
خونابهفشان کرد لب غنچه نشان را
تب کرد شب از رشک تو چون شمع سحر مرد
مرغان بگشودند لب مرثیهخوان را
ظالم شده از بس که به دوران تو مظلوم
آهوبره غمخواره بود شیر ژیان را
شمشیر عدو مرده تابوت نیامست
بگرفت مگر خاصیت تیغ زبان را
دستان زن قهر تو به یک مالش گوشی
آهنگ کند ساز کج آهنگ جهان را
ور زانکه به دلخواه وی آهنگ نگردد
بیرون کند از ساختش اوتار زیان را
خورشید ثنای تو ز بس شوخ مزاجست
منزل نکند نیمنفس هیچ مکان را
هر لحظه شود جلوهگر از مطلع دیگر
وز نور دهد غوطه زمین را و زمان را
شاداب کند ابر ثنای تو بیان را
صد برگ کند غنچه بی برگ دهان را
از بس که دهنهاست پر از مدح تو یابند
چون برگشکن یافته در غنچه زبان را
کلکم قدری شهد ثنایت به کف آورد
انباشت از آن مغز بیان را و بنان را
اکنون شکرستان شده هر صفحه شعرم
از بس که مکیدهست گه این را و گه آن را
اعدای نگونبخت ترا با تو بسنجد
آن کس که یکی دید نگون را و ستان را
شایستگی عفو تو مجرم ز گنه یافت
آری ز کجی راست شود کار کمان را
دزد اجل از بیم سیاستگر قهرت
واداد به اموات جهان جوهر جان را
تا فیض سبکروحی عزم تو برون داد
از دیده مستان عدم خواب گران را
چون شاهد طناز زبان تو به خوبی
شیدایی خود ساخت جهان گذران را
از جوهر علم تو جهان ساخت طلسمی
چون نقش قدم کرد زمینگیر زمان را
مرغ سخنم از هوس باغ ثنایت
در بیضه پر و بال گشاید طیران را
گردون منشا جم روشا عرش جنابا!
ای فرض ثنای تو لبکون و مکان را
در ظرف ثنا رای شگرف تو نگنجد
زیبد تن خورشید مراین جوهر جان را
در عقل نگنجی که مدیح تو سرایم
این مختصر الفاظ ثناییست گمان را
شخص خردم گرچه حرمزاده قدسیست
آراست درین رسته به مدح تو دکان را
نشنوده خوشآوازهتر از نغمه مدحت
بر تار نفس تا زده مضراب زبان را
گفتم که پس از مدح ثنای تو طرازم
ز آن سو که بود رسم لب قاعدهدان را
ناگه خردم از در اندیشه درآمد
زد بانگ که در پیچ ازین راه عنان را
با این نفس سرد دعای تو چنانست
کز چشمه مهتاب بشویند کتان را
ورد ملک آیات دعایش شده تا ساخت
خمیازهکش خاک هری باغ جنان را
اقبال برد از ره او گرد حوادث
زآنسان که برد باد یقین خاک گمان را
ور پند منت نیست پسندیده دعا کن
اما نه بدانگونه که بهمان و فلان را
او فیض رسانست همی گوی و دگر هیچ
یارب تو نگهدار مر این فیض رسان را
تا نام و نشانست به نوروز ز گیتی
هر روز تو نوروز طرب باد جهان را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به مدح حسن خان شاملو پرداخته و او را به عنوان کسی که زیبایی و طراوت را به جهان آورده، وصف میکند. شاعر با استفاده از تصاویر طبیعت، مانند گل و ابر، حال و هوای شادابی و سرزندگی را به وجود میآورد و حسن خان را به عنوان الگوی جمال و فرهیختگی معرفی میکند. ایرادات دنیای مادی و سختیهای آن نیز در کنار ستایشهای شاعر وجود دارد، اما در نهایت حسن خان نماینده نعمتها و زیباییهای زندگانی است. اشعار شاعر مملو از زیبایی و دلانگیزی است و او به خوبی احساسات خود را در وصف شگفتیهای زندگی و قدرت فیض الهی بیان میکند.
هوش مصنوعی: ابر بهاری آمد و جهان را مانند باغ ارم کرد؛ همچون چهرهٔ گل، زمین و زمانه را آراست.
هوش مصنوعی: دشت و صحرا چنان سبز شد که نسیم، مانند سبزهای روان، چوبدستی خشک چوپان را هم سبز میکند.
هوش مصنوعی: هر جا پا بر زمین بگذاری از رطوبت و رویش ریشه میدواند؛ برای همین است که پای سرو روان در گل مانده است.
هوش مصنوعی: شوق گردش و تماشا آرام و قرار را از همه گرفته است، چنانکه دیگر نمیتوان راز پنهان را در دل نگه داشت.
هوش مصنوعی: ریشهٔ غم چنان سست شده که باد، داغ دل لالهزار را مانند بوی گل با خود میبرد.
هوش مصنوعی: از زیبایی فریبندهٔ باغ شگفت نیست که بازتاب گلش در آب، جریان آب را متوقف و پایبند کند.
هوش مصنوعی: از لطافت هوا، همانگونه که تصویر در آب پیداست، در پیکر آدمی هم میتوان صورت جان را آشکارا دید.
هوش مصنوعی: زمین آینهٔ جمال یوسف شد و هر برگ، زمین و زمانه را مانند چشم یعقوب (که با بوی پیراهن یوسف بینا شد) روشن کرد.
هوش مصنوعی: در و دیوار گلستان از نهایت لطافت، برای تماشاگرِ دلنگران مانند عینکی شده که دیدن را روشن میکند.
هوش مصنوعی: از روشنی چهرهٔ گل شگفت نیست اگر بتوان نالههای درون دل بلبل را دید و شمرد.
هوش مصنوعی: اکنون که پرندگان لب به نغمه گشودهاند، من هم با نوایی دل حیران خود را میگشایم.
هوش مصنوعی: اگر آواز خوشی ندارم، دستکم ناله سر میدهم و بر داغ لالهزار داغی دیگر میافزایم.
هوش مصنوعی: با مطلعی تازه چمنی دیگر میسازم و در آن به جای آب روان، اشک روان جاری میکنم.
هوش مصنوعی: کجاست بختی که شیشهٔ جان را بر سنگ بشکنم و این بار سنگین زندگی را بر دوش مرگ بیندازم؟
هوش مصنوعی: به تاریکی بخت سیاهم پناه میبرم تا این تن ناتوان و بیتاب حتی سایه هم نداشته باشد.
هوش مصنوعی: شب غم جهان را چنان بر من تیره کرد که مانند شمع با یورش نسیمی جان میدهم.
هوش مصنوعی: از ضعف، تنم با آسیب یک نفس پژمرده شد؛ این کتان کهنه را نیازی به مهتاب نیست تا بپوسد.
هوش مصنوعی: رنگ گل وجودم با تکان نسیمی میریزد؛ گلشن من به باد خزان زحمت نمیدهد.
هوش مصنوعی: داغ جگرم در این فصل شوخ و سرکش شده و مانند لاله این راز پنهان را آشکار میکنم.
هوش مصنوعی: مراقب دل خودت باش که کسی غم دیگری را نمیخورد؛ در این بیابان چوپان با گرگ همدست و در آشتی است.
هوش مصنوعی: گفتم بهار آمده و از برکت تماشا، چشم خونبار خود را گلزار میکنم.
هوش مصنوعی: غافل بودم که این فلک حقهباز به کین من، آسیب خزان را در سرشت هوا پنهان کرده است.
هوش مصنوعی: فصیحی، هوشیار باش که رشتهٔ سخن از دست رفت؛ این نغمهٔ ناساز با آهنگ خوبرویان سازگار نیست.
هوش مصنوعی: تو بلبلی با نفس پاک هستی؛ ستایش گل را بگو و لب را به زهد و فاتحهخوانی و سوگ رنجه مکن.
هوش مصنوعی: نوروز است و چمن خرم و گل مست شراب ناز، و سراسر جهان از جلوهاش آراسته شده است.
هوش مصنوعی: از لطافت هوا، گل سرخافشان را در پردهٔ شاخه میتوان دید، چنانکه تصویری در آینه دیده میشود.
هوش مصنوعی: آیا این گل روی معشوق است که به چمن جان داده، یا دولت خان است که جهان را تازه کرده؟
هوش مصنوعی: ای گل شاداب گلشن اقبال، حسن خان، که قدر و منزلت تو تخت شاهان کیانی را آراسته است.
هوش مصنوعی: تازگی گلشن اخلاق تو گل سوری را چنان به رشک انداخت که لب غنچهمانندش خونبار شد.
هوش مصنوعی: شب از رشک تو تب کرد و مانند شمع سحرگاه مرد، و پرندگان لب به مرثیهخوانی او گشودند.
هوش مصنوعی: در روزگار تو ستمگر چنان ناتوان و ستمدیده شده است که بچهآهو دلسوز و غمخوار شیر خشمگین شده است.
هوش مصنوعی: شمشیر دشمن در غلاف مانند مردهای در تابوت افتاده است. گویی خاصیت زبان را گرفته که شمشیری است همیشه در غلاف دهان.
هوش مصنوعی: خشم تو مانند نوازندهای است که با یک بار پیچاندن گوشی ساز، ساز ناکوک جهان را کوک میکند.
هوش مصنوعی: و اگر آن ساز به خواست او کوک نشود، سیمهای زیانآور را از آن بیرون میکشد. یعنی عناصر فتنهانگیز را از جهان برمیاندازد.
هوش مصنوعی: خورشید ستایش تو چنان شوخ و بیقرار است که نیملحظهای هم در هیچ جایی نمیماند.
هوش مصنوعی: هر لحظه از افقی تازه طلوع میکند و زمین و زمان را در نور غرق میکند. یعنی آوازهٔ ستایش تو همهجا را فراگرفته است.
هوش مصنوعی: ابر ستایش تو سخن را شاداب میکند و غنچهٔ بیبرگ دهان را گل صدبرگ میسازد. یعنی دهان ستاینده به سخن میشکفد.
هوش مصنوعی: دهانها چنان از مدح تو پر است که زبان در آنها مانند برگی است که در غنچه فشرده و تاخورده مانده باشد.
هوش مصنوعی: قلم من اندکی از شهد ستایش تو به دست آورد و مغز سخن و سرانگشتانم را از آن انباشت.
هوش مصنوعی: اکنون هر صفحهٔ شعرم شکرستان شده است، چون قلمم گاه از این و گاه از آن شهد مکیده است.
هوش مصنوعی: دشمنان بدبخت تو را فقط کسی با تو برابر میگیرد که سرنگون و بهپشتافتاده را یکی ببیند. یعنی کسی که فرق آشکار را تشخیص نمیدهد.
هوش مصنوعی: گناهکار به سبب گناهش سزاوار بخشش تو شد. آری، کار کمان هم با خمیدگیاش درست میشود.
هوش مصنوعی: دزد مرگ از ترس کیفر خشم تو جانی را که از مردگان جهان ربوده بود به آنان پس داد.
هوش مصنوعی: چون بخشش سبکروحی و چالاکی ارادهٔ تو، خواب سنگین را از چشم خفتگان در نیستی بیرون کرد. یعنی ارادهٔ تو نیستی را به هستی بیدار میکند.
هوش مصنوعی: سخن تو مانند معشوقی طناز، با زیبایی خود جهان گذرا را شیفتهٔ خویش کرد.
هوش مصنوعی: جهان از گوهر دانش تو طلسمی ساخت که زمان را مانند جای پا بر زمین پایدار و بیحرکت کرد.
هوش مصنوعی: پرندهٔ سخن من از شوق باغ ستایش تو هنوز در تخم است که بال پرواز میگشاید.
هوش مصنوعی: ای که سرشتت چون آسمان بلند، رفتارت چون جمشید و جایگاهت چون عرش است! ستایش تو بر لب همهٔ هستی واجب است.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ شگفت تو در ظرف ستایش نمیگنجد. این گوهر جان، تنی چون خورشید را سزاوار است.
هوش مصنوعی: تو در اندیشه نمیگنجی که بتوانم مدحت را بگویم. این واژههای اندک فقط ستایشی به حدس و گمان است.
هوش مصنوعی: خرد من هرچند زادهٔ حرم قدسی است، در این بازار برای مدح تو دکان گشوده است.
هوش مصنوعی: از وقتی که خردم زخمهٔ زبان را بر تار نفس زده، آوازی خوشتر از نغمهٔ مدح تو نشنیده است.
هوش مصنوعی: با خود گفتم پس از مدح، به رسم سخندانان شعر را با دعای تو بیارایم.
هوش مصنوعی: ناگهان خردم از راه اندیشه درآمد و فریاد زد که عنان را از این راه برگردان.
هوش مصنوعی: دعای تو با این نفس سرد من مانند شستن کتان در چشمهٔ مهتاب است که کتان را تباه میکند. یعنی دعای من نهتنها سودی ندارد، که زیان دارد.
هوش مصنوعی: آیههای دعای او ورد زبان فرشتگان شده است، از وقتی که او باغ بهشت را در آرزوی خاک هرات به خمیازه انداخت.
هوش مصنوعی: بخت نیک گرد حادثهها را از راه او میروبد، همانگونه که باد یقین خاک گمان را میبرد.
هوش مصنوعی: خرد گفت: اگر پند مرا نمیپسندی دعا کن، اما نه آنگونه که برای هر فلان و بهمانی دعا میکنند.
هوش مصنوعی: فقط بگو او بخشندهٔ فیض است و دیگر هیچ: خدایا، این فیضرسان را نگه دار.
هوش مصنوعی: تا در جهان نام و نشانی از نوروز هست، هر روز تو برای جهان نوروز شادی باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خواهی که نیاری به سوی خویش زیان را
از گفتن ناخوب نگهدار زبان را
گفتار زبان است ولیکن نه مرا نیز
تا سود به یک سو نهی از بهر زیان را
گفتار به عقل است، که را عقل ندادند؟
[...]
ای شاه! تویی شاه، جهان گذران را
ایزد به تو دادهست زمین را و زمان را
بردار تو از روی زمین قیصر و خان را
یک شاه بسنده بود این مایه جهان را
آسان گذران کار جهان گذران را
زیرا که جهان خواند خردمند جهان را
پیراسته می دار به هر نیکی تن را
آراسته می خواه به هر پاکی جان را
میدان طمع جمله فرازست و نشیب است
[...]
نوروز جوان کرد به دل پیر و جوان را
ایام جوانی است زمین را و زمان را
هر سال در این فصل برآرد فلک از خاک
چون طبع جوانان جهان دوست جهانرا
گر شاخ نوان بود ز بی برگی و بی برگ
[...]
آراست جهاندار دگرباره جهان را
چو خلد برین کرد، زمین را و زمان را
فرمود که تا چرخ یکی دور دگر کرد
خورشید بپیمود مسیر دوران را
ایدون که بیاراست مر این پیر خرف را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.