از جان نتوان ساخت ز تو در یتیمی
دود دل اخگر نشود نار کلیمی
آنجا که تو دامان تجلی بفشانی
خورشید در آن کوچه بود گرد گلیمی
ما با خرد و عشق درین راه فتادیم
دیده همه تن در طلب گرد حریمی
بر محمل ما بار دو خورشید گران بود
بر زلف تو بستیم خرد را به نسیمی
هیچ از شکن زلف تو شرمنده نگردند
خوانند همی مومنت این مشت لئیمی
ور زانکه تویی مومن پس بتکده کعبهست
زنار مغان سبحه و فردوس جحیمی
تو مومن و این طرفه که هندو بچهای چند
خازن شده در عهد تو در باغ نعیمی
بر گنج وفا خال تو ترکیب طلسم است
از عمر ابد نیمی وز عنبر نیمی
یا معجز حسن است که در مکتب شوخی
صد لوح خرد بشکند از نقطه جیمی
یا مردمک دیده روحالقدس است این
بر روی تو مدهوش چو بر طور کلیمی
یا معجز عیسی است سیهروزتر از ما
سرگشته در آن زلف به امید شمیمی
گفتم که سپندست رخ حسن برافروخت
لب طعنهفشان گفت زهی فکر سلیمی
این جلوه طور است نه خورشید که باشد
ز اندیشه هر چشم بدش رعشه بیمی
کام دل از آن روی نگیرد چه کند حسن
برخورده تهیدست حریفی به کریمی
فردوس عذارا چمن آشوب نگارا
ای کوی ترا گلشن فردوس مقیمی
زخمی است فصیحی ز لب تیغ چکیده
وز دایگی مرهم الماس یتیمی
هر شعله آهی نفسش راست انیسی
هر خنده زخمی جگرش راست ندیمی
خاکسترم و تنزده در گلخن تسلیم
نه خنده امیدی و نه گریه بیمی
خوش باش که ما نقش خود از کوی تو بردیم
زنهار مکن رنجه در این راه نسیمی
مفرست سوی تربت ما تحفه جانی
مپسند جدا از سر آن زلف شمیمی
هر خنده که بر غنچه ما بست بهاران
پاشید همان لحظه به تحریک نسیمی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این تغزلِ آغاز قصیده در وصف جمال معشوق است. جلوهٔ او را برتر از خورشید و همانند تجلی طور میشمارد و خال و زلفش را با تعبیرهای کفر و ایمان، طلسم، معجزه و اسپند توصیف میکند. در پایان، شاعر با آوردن تخلص خود به حال زار خویش میپردازد: زخمی و خاکسترنشین و تسلیم است، از کوی یار دست کشیده و میگوید هر شادیاش زود از میان رفته است.
هوش مصنوعی: در یگانگی و بیهمتایی نمیتوان با جان چیزی چون تو ساخت؛ همانگونه که دود دل و اخگر، آتش طور موسی نمیشود. یعنی هیچ چیز به پای تو نمیرسد.
هوش مصنوعی: جایی که تو دامن تجلی و جلوهٔ خود را بیفشانی، خورشید در آن کوچه چون گرد و غبار گلیمی ناچیز است.
هوش مصنوعی: ما با عقل و عشق در این راه افتادیم و سراپا چشم شدیم تا گرد حریم تو را بجوییم.
هوش مصنوعی: بر محمل ما بار سنگین دو خورشید، یعنی عقل و عشق، بود. عقل را با نسیمی به زلف تو بستیم و از آن رها شدیم.
هوش مصنوعی: این مشت فرومایگان هیچ از شکن زلف کافرکیش تو شرم نمیکنند و باز تو را مؤمن میخوانند.
هوش مصنوعی: اگر تو مؤمنی، پس بتکده همان کعبه است، زنار مغان همان تسبیح است و بهشت همان دوزخ.
هوش مصنوعی: عجیب است که تو مؤمن باشی و در روزگار تو چند هندوبچه، یعنی خالها و زلفهای سیاه، نگهبان باغ بهشتِ رخسارت شده باشند.
هوش مصنوعی: خال تو طلسمی است بر گنج وفا که نیمی از آن از عمر جاودان و نیمی از عنبر ساخته شده است.
هوش مصنوعی: یا این خال معجزهٔ زیبایی است که در مکتب شوخی و دلربایی، با نقطهای چون نقطهٔ حرف «ج»، صد لوح خرد را میشکند.
هوش مصنوعی: یا این خال مردمک چشم روحالقدس است که بر روی تو مدهوش مانده، همانگونه که موسی بر کوه طور از تجلی مدهوش شد.
هوش مصنوعی: یا این خال معجزهٔ عیسی است که از ما سیهروزتر شده و به امید بویی در آن زلف سرگشته است.
هوش مصنوعی: گفتم این خال اسپندی است که زیبایی برای دفع چشم زخم بر آتش رخ افروخته است. لب طعنهزن یار گفت: زهی فکر سادهلوحانه.
هوش مصنوعی: این جلوهٔ طور است، نه خورشیدی که از اندیشهٔ چشم بد هر بینندهای به لرزهٔ ترس بیفتد.
هوش مصنوعی: اگر دل از آن روی کامی نگیرد، زیبایی چه گناهی دارد؟ این مانند حریف تهیدستی است که به بخشندهای برخورده و نصیبی نبرده است.
هوش مصنوعی: ای که رخسارت چون بهشت است و ای نگاری که چمن را برمیآشوبی، گلشن بهشت مقیم کوی توست.
هوش مصنوعی: فصیحی زخمی است که از لبهٔ تیغ چکیده و الماسِ یکتا دایه و مرهم اوست؛ یعنی مرهمش هم زخمآفرین است.
هوش مصنوعی: هر شعلهٔ آه همدم نفس اوست و هر خندهٔ زخم، یعنی دهان گشودهٔ زخم، ندیم جگرش.
هوش مصنوعی: خاکستر شدهام و خاموش در آتشخانهٔ تسلیم افتادهام؛ نه خندهٔ امیدی دارم و نه گریهٔ ترسی.
هوش مصنوعی: آسوده باش که ما نقش و نشان خود را از کوی تو برداشتیم. مبادا نسیمی را در این راه به زحمت بیندازی.
هوش مصنوعی: برای تربت ما تحفهٔ جانبخشی مفرست و روا مدار که بویی از سر آن زلف جدا شود.
هوش مصنوعی: هر لبخندی که بهار بر غنچهٔ ما نشاند، همان لحظه با تکان نسیمی پرپر شد؛ یعنی شادی ما هرگز پایدار نبود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
المنة لله که ندارم زر و سیمی
کز بخل خسیسی شوم ، از حرص لیمی
شغلی نه که تا غیر برد مایده خلد
باید ز پی جان خود افروخت جحیمی
نه عامل دیوان و نه پا در گل زندان
[...]
ای طور شبستان ترا تازه ندیمی
نه پرده چرخ از حرمت کهنه گلیمی
خاک در تو تربیت عرش برین کرد
چونان که کسی تربیت طفل یتیمی
هر شمع ازین وادی ایمن سره نخلیست
[...]
تو سایه آن ذات همایون قدیمی
پیروزگر از فره یزدان کریمی
بگزیده آن داور رحمان رحیمی
بر خلق جهان حاکم و در کار حکیمی
از بهر پناهنده به از کهف و رقیمی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.