خنده زد گلهای رنگارنگ شرمم بر عذار
گلستانم را مبارک باد فیض نوبهار
هر سر مویم کلید قفل محنت خانهایست
غم مرا بهر گشاد خویش دارد بیقرار
از بن هر موی من طوفان شرمی موج زد
کس چو من هرگز مباد از کرده خود شرمسار
سالها درس وفا خواندم بر استاد عشق
بیوفا گشتم ز بخت واژگون انجام کار
یا چو همرنگی به یار خویش شرط دوستیست
کرد در طبعم سرایت بیوفاییهای یار
تیزناخن بود دهر و تار پیمانم گسست
رشته جان کو که پیوندم بر آن بگسسته تار
صیقل غم زنگ از آن ز آیینه رویم زدود
تا نماید صورت نامردی من آشکار
حیض مردانست بدعهدی و من چون حایضم
هم به خون خویشتن غسلی برآرم مردوار
بعد از آن گر رخصت اقبال باشد سجدهای
آرم اندر آستان خان کیوان اقتدار
موجه دریای احسان خان دریا دل حسین
آنکه بر دریای دولت موجسان بادا سوار
آنکه طفل فطرتم را ابجد حسن قبول
کرد او تعلیم و بودش آفرینش پیشکار
آنکه ز انفاس مسیحا و دم روحالقدس
ساخت ترکیب گلم همچون دل کامل عیار
آنکه از تشریف مدحش بکر فکرم یافتی
خلعتی هر دم لعاب قدسیانش بود و تار
آنکه همچون نقطه موهوم بودم بینسب
چون سویدای دلم کرد از کرم عالیتبار
آنکه چون در موج خون دیدی دل ریش مرا
زاشتیاق ناله چون تار غمم زار و نزار
هر رگ جان مرا دادی نوای تازهای
کافرین بر سعی آن مضراب و آن اقبال تار
آنکه گر آشفته دیدی طره بخت مرا
شانه کردی دست اقبالش به مژگان نگار
آنکه گر از ضعف ماندی نالهای بر لب مرا
میرساند از پایمردی تا حریم گوش یار
آنکه اول سجده کردی در حریم دولتش
زان سپس بر اشهب معنی شدی لفظم سوار
عزم تسخیر جهان کردی و از اقبال او
هفت اقلیمش شدی مفتوح با این نه حضار
آنکه بخت تیرهروزم بود زو بر اوج قدر
سالها هم خوابه خورشید چون زلف نگار
آنکه رأس المال نطقم بود لفظی چند پوچ
طوطیم در شکرستانها چو شد دستان سپار
کشور فیضم مسلم داشت لطفش تا گشود
کاروانی از معانی در دل هر لفظ بار
آنکه هر طفل رقم کز خامهام زاینده شد
در کنار حسن دادش پرورش چون خط یار
آنکه کرد از کوکب بخت سیاهم آفتاب
کردمش از تیرهروزی منکسف خورشیدوار
خاک بر فرقم که گردیدم غبار خاطرش
آنکه بر من مهربانتر بود از باد بهار
رفت آن کز دولتش بیمنت چشم نیاز
از تماشای بهشت ناز بودم کامگار
وین زمان چون زخم سرتاسر همه چشمم ولی
جمله خونبار از نهیب چشمزخم روزگار
گلشنی راکش درم روحالقدس یک غنچه بود
دست قهرش بست آیین بهار از نیش خار
در درختستان طبعم زآفت بیمیوگی
میطپد در آرزوی سنگ طفلان شاخسار
میچکید آب حیات از شعرم اکنون میچکد
آب خجلت بس که هست از نسبت من شرمسار
نظم من لولوی لالا بود تاج فخر را
فوج ادباری بر آن بگذشت و شد پامال عار
دولتش عمری به نامم خطبه اقبال خواند
بر فراز عرش عزت در حریم اعتبار
در حضیض دوزخ بیاعتباری این زمان
منبر شیطان شدم از طالع ناسازگار
نام من کز فر او زیب نگین قدس بود
خاتم ابلیس دارد این زمان زین نقش عار
در گلستان خیالم گر سمومی میوزید
حسن طبعم بوی پیراهن بر آن میکرد بار
وین زمان کز من بهار خلق او رنجیده است
یاد خلد ار بگذرد زینجا برد غم یادگار
چون شمارم قطره قطره بحر احسان ترا
کشتی اعداد طوفانی شود ز آغاز کار
هم مگر از دیده گیرم یاد قانون حساب
ورنه کس چون بحر را زینگونه آرد در شمار
داورا دارم حدیثی بر زبان کز بیم آن
می طپد خون در رگ اندیشه ام سیماب وار
میزند آن مرغ وحشی بر در و بام قفس
سینه گرمی کز آن آتش گریزد در شرار
بندمش صد ره به زنجیر نفس اما ز شوق
بگلسلد زنجیر را هر گه که گردد بیقرار
گوش نطقت کز نوای شکر تنگ شکرست
نالههای تلخ کامان را در آن حضرت چه کار
با توام یارای گویایی نماند اما بگو
چارکت راکز فصیحی قصه او گوش دار
گرچه یک عالم گناهم هست عفوت را بگو
کز سحاب لطف خود یک قطره بر عالم ببار
رشحهای کمگیر از آن شاداب ابری کو کند
از متاع قطرهای ترتیب سامان بهار
لمعهای فانی شمر زآن آتش ایمن که کرد
یک فروغش ظلم را چون ظلمت شبهای تار
نکهتی معدوم انگار از گلستانی که هست
نیش خارش اوستاد ناف آهوی تتار
رخصت یک جلوه ده در طور احسان عفو را
تا لب از گستاخی «ارنی» نماند شرمسار
من کجا سامان عذر استغفرالله از کجا
لیک شهدی میتراود از لبم بیاختیار
شب که میرفت از حریمت عذر میگفت آفتاب
کاندرین سیر و سفر نبود مرا هیچ اختیار
ور مرا هیچ اختیار ستی مجاور بودمی
اندرین حضرت که بادا صبح قدرش پایدار
خود همین عنوان عذر نابسامان منست
گر پذیری ورنه امر از تست لطف از کردگار
تا که پیش گرمرویان شبستان چمن
عذر سردیهای دی خواهد لب باد بهار
عذر سردیهای من در گلستان عفو تو
گرمروتر باد هر دم چون گل روی نگار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به مدح حسین خان شاملو میپردازد و از خطاها و بیوفاییهای خود عذرخواهی میکند. او با اشاره به زیباییهای گلستان بهار، از شرم و غم ناشی از خطاهایش سخن میگوید و به وفای عشق و دلتنگیهایش پی میبرد. شاعر حس میکند که وفاداریاش نسبت به عشق ضعیف شده و به یاری حسین خان نیازمند است، کسی که زندگی و هنر او را بهبود بخشیده و به او کمک کرده است. در نهایت، او به عذرخواهی از حسین خان با امید به عفو و بخشش از سوی او میپردازد و از فضل و کرم او بهرهمند میشود.
هوش مصنوعی: از شرم، گلهای رنگارنگ بر چهرهام شکفت و رخسارم سرخ شد؛ با طنز میگوید این بهارِ شرم بر گلستانِ چهرهام مبارک باد.
هوش مصنوعی: هر تار موی من کلیدی برای گشودن قفل خانهٔ رنج است؛ غم برای آنکه خودش را بگشاید، مرا بیقرار نگه میدارد.
هوش مصنوعی: از ریشهٔ هر موی من طوفانی از شرم موج زد؛ امیدوارم هیچکس مانند من از کار خود شرمنده نشود.
هوش مصنوعی: سالها نزد استاد عشق درس وفاداری آموختم، اما سرانجام از بخت وارونهام بیوفا شدم.
هوش مصنوعی: یا چون همرنگ شدن با یار شرط دوستی است، بیوفاییهای یار در طبع من هم اثر کرد.
هوش مصنوعی: روزگار ناخنی تیز داشت و رشتهٔ پیمانم را پاره کرد؛ کجاست رشتهٔ جانی که این تار گسسته را با آن دوباره گره بزنم؟
هوش مصنوعی: صیقل غم زنگار را از آینهٔ رویم پاک کرد تا نامردیام آشکارا دیده شود.
هوش مصنوعی: پیمانشکنی برای مردان مانند حیض و ناپاکی است و من چون آلودهام، مردانه با خون خودم غسل میکنم تا پاک شوم.
هوش مصنوعی: پس از آن اگر بخت اجازه دهد، بر آستان خانی که قدرتش چون کیوان بلند است سجده میکنم.
هوش مصنوعی: حسینخانِ دریادل، که موجی از دریای بخشش است؛ آرزو میکنم که همچون موج همیشه بر دریای دولت سوار باشد.
هوش مصنوعی: او کسی است که به طبع نوپای من، چون کودکی نوآموز، الفبای مقبولشدن را آموخت و آفرینش در این کار دستیارش بود.
هوش مصنوعی: او کسی است که گویی با نفس مسیح و دم جبرئیل گِل وجودم را ساخت و مانند دلی پاک و تمامعیار پرورد.
هوش مصنوعی: با جامهٔ افتخارِ مدحِ او، اندیشهٔ تازهٔ من هر لحظه خلعتی مییافت که پود و تارش از آب دهان فرشتگان بافته شده بود.
هوش مصنوعی: من مانند نقطهای خیالی، بیاصل و نسب بودم و او از روی کرم مرا، مانند سویدای دل، عالینسب و ارجمند کرد.
هوش مصنوعی: او کسی است که چون دل زخمی مرا غرق در خون میدید که از شوق ناله مانند تار غم ناتوان و نزار شده بود،
هوش مصنوعی: به هر رگ جانم نوایی تازه میبخشید؛ آفرین بر کوشش آن مضراب و بر اقبال آن تار.
هوش مصنوعی: او کسی است که اگر گیسوی بختم را پریشان میدید، دست اقبالش آن را با مژگان معشوق شانه میکرد.
هوش مصنوعی: اگر از ناتوانی نالهای بر لبم میماند، با یاری و میانجیگری خود آن را به گوش یار میرساند.
هوش مصنوعی: سخن من نخست در درگاه دولت او سجده میکرد و پس از آن بر اسب سپید معنا سوار میشد.
هوش مصنوعی: اگر سخنم قصد تسخیر جهان میکرد، به اقبال او هفت اقلیم بیآنکه نیازی به محاصره باشد برایش گشوده میشد.
هوش مصنوعی: به لطف او بخت تیرهروزم سالها بر اوج قدر و منزلت بود و مانند زلف معشوق که بر رخ خورشیدگونش میافتد، همآغوش خورشید بود.
هوش مصنوعی: سرمایهٔ سخن من جز چند لفظ پوچ نبود، اما به یاری او طوطی طبعم در شکرستانها نغمهسرا شد.
هوش مصنوعی: لطف او قلمرو فیض و سخن را به من سپرد و آن را برایم مسلّم کرد، تا جایی که در دل هر لفظ کاروانی از معنا بار کردم.
هوش مصنوعی: هر نوشتهای که چون کودکی از قلمم زاده میشد، او آن را مانند خط سبز بر رخ یار در آغوش زیبایی میپرورد.
هوش مصنوعی: او ستارهٔ بخت سیاه مرا به آفتاب بدل کرد، اما من با تیرهروزی خود او را، مانند خورشیدی که میگیرد، تیره و گرفته ساختم.
هوش مصنوعی: خاک بر سرم که مایهٔ رنجش خاطر کسی شدم که از باد بهار با من مهربانتر بود.
هوش مصنوعی: روزگاری گذشت که به برکت دولت او، بیآنکه چشمم نیازمند منت کسی باشد، از تماشای بهشتِ ناز کامروا بودم.
هوش مصنوعی: اکنون مانند زخم سراسر چشم شدهام، اما همهٔ این چشمها از هراس چشمزخم روزگار خون میبارند.
هوش مصنوعی: گلشنِ وجود من که روحالقدس در آن تنها غنچهای به شمار میآمد، با خشم ممدوح چنان شد که دست قهر او آیین بهار را بست و جز نیش خار در آن نماند.
هوش مصنوعی: در باغِ طبع من، شاخهها از بلای بیباری چنان بیتاباند که آرزو میکنند کودکان به سویشان سنگ بیندازند؛ چون سنگ را تنها به درخت میوهدار میزنند.
هوش مصنوعی: روزگاری از شعر من آب حیات میچکید، اما اکنون از آن عرقِ شرم میچکد، زیرا از اینکه به من نسبت دارد شرمسار است.
هوش مصنوعی: شعر من مروارید درخشانی بر تاج افتخار بود، اما سپاهی از بدبختی از روی آن گذشت و آن را لگدمال ننگ کرد.
هوش مصنوعی: اقبال و بخت او عمری به نام من خطبهٔ سعادت خواند و مرا در بالاترین جایگاه عزت و اعتبار نشاند.
هوش مصنوعی: اما اکنون از بخت ناسازگار در پستترین جایگاهِ دوزخِ بیاعتباری افتادهام و گویی منبری شدهام که شیطان بر آن سخن میگوید.
هوش مصنوعی: نام من که به برکت او زینت نگینِ پاکی و قدس بود، اکنون چنان خوار شده که حتی انگشتر ابلیس هم از داشتن این نقش ننگ دارد.
هوش مصنوعی: در گذشته اگر باد سوزانی در گلستان اندیشهام میوزید، لطف طبع من آن را خوشبو میکرد، چنانکه گویی بوی پیراهن یوسف بر آن بار کردهاند.
هوش مصنوعی: اما اکنون که خوی بهارگونهٔ او از من رنجیده است، اگر حتی یاد بهشت از اینجا بگذرد، با خود غم به یادگار میبرد.
هوش مصنوعی: اگر بخواهم دریای احسان تو را قطرهقطره بشمارم، کشتیِ اعداد از همان آغاز در طوفان فرو میماند؛ یعنی بخشش تو بیشمار است.
هوش مصنوعی: مگر آنکه شیوهٔ شمردن را از چشم خود بیاموزم که قطرهقطره اشک میریزد؛ وگرنه هیچکس دریا را اینگونه نمیتواند بشمارد.
هوش مصنوعی: ای فرمانروای دادگر، سخنی بر زبان دارم که از ترس گفتنش خون در رگ اندیشهام مانند جیوه میلرزد و بیقرار است.
هوش مصنوعی: آن پرندهٔ وحشیِ دل، سینهٔ سوزانش را چنان بر در و بام قفس تن میکوبد که از گرمای آن، آتش به شراره پناه میبرد.
هوش مصنوعی: صد بار آن را با زنجیر نفس و خاموشی میبندم، اما هرگاه از شوق بیقرار میشود، زنجیر را میگسلد.
هوش مصنوعی: گوشِ تو که از نغمههای شیرین سپاس و ستایش پر است، با نالهٔ تلخِ کسانی چون من در آن بارگاه چه کار دارد؟
هوش مصنوعی: دیگر توان سخن گفتن با تو را ندارم، پس تو خود به پیشکار و خدمتکارت بگو که قصهٔ فصیحی را گوش کند.
هوش مصنوعی: هرچند گناهانم به اندازهٔ یک جهان است، به عفوت بگو که از ابر لطف خود تنها یک قطره بر این جهانِ گناه ببارد.
هوش مصنوعی: این بخشش را قطرهای ناچیز بشمار از آن ابر پرباری که با یک قطره سامان بهار را فراهم میکند.
هوش مصنوعی: آن را پرتوی گذرا بدان از آن آتشِ ایمنیبخش که با یک فروغش ستم را مانند تاریکی شبهای تیره نابود کرد.
هوش مصنوعی: آن را بویی ناچیز فرض کن از گلستانی که حتی نیش خارش در خوشبویی استادِ نافهٔ مشک آهوی تاتار است.
هوش مصنوعی: به عفو خود اجازه بده که یک بار در کوه طور احسانت جلوه کند، تا لب من از گستاخیِ گفتن «خود را به من بنما» شرمسار نماند؛ با اشاره به درخواست موسی از خدا.
هوش مصنوعی: من کجا و توان عذرخواهی شایسته کجا، پناه بر خدا؛ اما این سخنان شیرین بیاختیار از لبم میتراود.
هوش مصنوعی: شبهنگام، آفتاب که از بارگاه تو میرفت عذر میآورد که در این رفتن و سفر هیچ اختیاری ندارم.
هوش مصنوعی: آفتاب میگفت اگر اختیاری داشتم، همیشه در این بارگاه که صبح قدر و جلالش پایدار باد، میماندم؛ یعنی دوری من نیز چنین بیاختیار بوده است.
هوش مصنوعی: همین سخن، عنوان عذرخواهی ناتمام من است؛ اگر بپذیری که لطف کردهای، و اگر نپذیری فرمان از آن توست و لطف از خداوند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که باد بهار در برابر گلهای گرمروی بستان از سردیهای زمستان عذر میخواهد،
هوش مصنوعی: عذرِ کوتاهیها و سردیهای من نیز در گلستان بخشش تو هر لحظه مانند چهرهٔ گلگون یار گرمتر و پذیرفتهتر باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نافه دارد زیر اندر گشاده بی شمار
لاله دارد زیر نافه در شکسته صد هزار
خانمان از رنگ و بوی او همیشه چون بهشت
روزگار از تار و پود او شکفته چون بهار
چشم زی رویش نگه کرد اندرو لاله شکفت
[...]
هر سپاهی را که چون محمود باشد شهریار
یمن باشد بر یمین ویسر باشد بریسار
تیغشان باشد چو آتش روز و شب بد خواه سوز
اسبشان باشد چوکشتی سال و مه دریا گذار
از عجایب خیمه شان با شد چو دریا وقت موج
[...]
ای خداوندان مال العتبار الاعتبار
ای خداوندان قال الاعتذار الاعتذار
پیش ازاین کاین جان عذرآورفروماند ز نطق
پیش از آن کین چشم عبرت بین فرو ماند زکار
توبه پیش آرید و نادم از گُنه کاری خویش
[...]
بار دیگر بر ستاک گلبن بی برگ و بار
افسر زرین بر آرد ابر مروارید بار
گاه مینا زینت آرد زو نگار بوستان
گاه مرجان زیور آرد زو عروس مرغزار
غنچه سازد باغ را پر گلبن از مینا و زر
[...]
ابر آذاری برآمد از کران کوهسار
باد فروردین بجنبید از میان مرغزار
این یکی گل برد سوی کوهسار از مرغزار
وان گلاب آورد سوی مرغزار از کوهسار
خاک پنداری به ماه و مشتری آبستنست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.