دوش بزمی داشتم فرخنده چون روی نگار
غم صراحی درد ساغر غصه ساقی میخمار
سونش الماس و ریش سینه در ناز و نیاز
نشتر یاس و دل افگار در بوس و کنار
ز آسمان گفتی که میبارید آه شعلهریز
در زمین گفتی که میجوشید چشم اشکبار
کاندر آمد از درم شادان و خندان همچو گل
شاهد نوروز و شاه هفت اقلیم بهار
با چنان رویی که از جام تجلیش ار شدی
مست موسی در قیامت هم نگشتی هوشیار
نکهتی گر دل نهادی بر فراق سنبلش
آسمان را سینه گشتی ناف آهوی تتار
زود بر جستم ز جا وز شوق کردم بر فراخ
واندر آغوشش کشیدم تنگ همچو درد یار
لب ز باغ تهنیت چون چید گلها گفتمش
کای گلت را صد بهشت تازه در هر نوک خار
این چه آشوبست؟ گفت از بهر استقبال عید
میشتابند از صغار آفرینش تا کبار
خیز تا ما هم ز شهد سیر لب شیرین کنیم
چند بنشینی چو زهر اندر بن دندان مار
بس که شد گرم تقاضا خون فشانیهای شرم
شست پاکم از رخ اندیشه گرد اعتذار
آمدیم القصه بیرون زان غمآباد و شدیم
او بر اسب خویش و من بر سایه اسبش سوار
خوش خوشک را ندیم تا جایی که گفتی بستهاند
هم نظرها از تراکم بر نظرها رهگذار
حاش لله مجمعی دیدم چه مجمع محشری!
جمله اولاد هستی حاضر آنجا جز شمار
گشته چون بکر عدم خود برقع رخسار خویش
بس که بر هم ریخته بر ساحت غیر اعتبار
انتظار ار چه فراوان ریخت خون شد ناگهان
دورباش چاوشان مرثیهخوان انتظار
از میان گرد ناگه هودج سلطان عید
راست همچون آفتاب منکسف شد آشکار
هودجی دیدیم چون روی عروس آراسته
نه از زر [و] زیور ز نور خویشتن خورشیدوار
روشن و نیکو چو روی صبح در شبهای هجر
دلکش و زیبا چو زلف شب به چشم روزهدار
روح زیبایی اگر بودی مصور شخص روح
نوبهار خوبی ار بودی مجسم نوبهار
برقعش چون سوخت حسن از باده شوقش نماند
عقلها هم هوشمند و هوشها هم هوشیار
خوش شکفته از نسیم وصل هم نوروز و عید
شاد و خندان تنگ بگرفتند هم را در کنار
بر هم افشاندند از بس در ز درج تهنیت
عقل میپنداشت سطح خاک را قعر بحار
همچنین راندند تا درگاه خاقان زمان
صاحب صاحبقران دارای گردون اقتدار
خان عالیشان حسین آن خسرو عادل که هست
افتخار آسمان و آسمان افتخار
ای بهشت دولتت را هشت جنت یک چمن
وی همای همتت را هر دو عالم یک شکار
آستینت را که باشد نایبش دست کلیم
گر بر افشانی بر این هفت و شش و پنج و چهار
بس که گردد منقلب ماهیت هستی شود
هجر وصل و وصل هجر و نار نور و نور نار
ناز را از مهر گردد تکیه گه دوش نیاز
رفع ضدیت کنی گر از مزاج روزگار
ور عیاذا بالله امرت نهی آمیزش کند
ریش ناسورم شود بیزار از جان فگار
دور بادا چشم بد خوش محفلی آراستند
ای غبار آستانت آسمان اعتبار
صف اقبال از پس سر فوج حسن از پیش روی
عید دولت بر یمین نوروز عشرت بر یسار
قدسیان صف بسته هر سودست خدمت بر کمر
ساقیان با زلفهای عنبرین درگیر و دار
خرم آن ساعت که باشد زلف ساقی عودسوز
سر خوش آن محفل که گردد جام می آیینهدار
بوی آن ترسم هوس را مشک ریزد در مشام
جان فدایت باد ساقی زلف برگیر از عذار
مطربان نی عندلیبان سرابستان قدس
سازها نی روح داود مجسم در کنار
ناید اندر گوش بی آهنگ بانگ آفرین
بس که سیر آهنگ آید نغمهشان بیرون ز تار
مرحبا ای عود تو معبود دلهای حزین
زخمهای بر تارزن تا سازمت جانها نثار
جوش زد شهد و شکر از ریشهای سینهام
هست مضرابت مگر شاگرد مژگان نگار
مطربا نی دلبرا یک ره کمانچه ساز کن
نالههای زار را ای نغمهات آیینهدار
گوش را جیب و کنار از مشک و عنبر گشت پر
یادگاری هست در دستت مگر از زلف یار
دردت افزون باد ای نایی به من برگوی راست
زین سیه مغزان ازرق طیلسان باکی مدار
کاین عصای موسی است اینجا شده عیسی نفس
یا نهال ایمن است آورده اینجا نغمه بار
این نه آهنگیست کاول میسرودی ای قلم
برده هوشت را همانا باده مدحش ز کار
آسمان قدر آفتابا عرش مسند سرورا
ای هرات از فیض رای روشنت خورشیدوار
دوش میگفتم تعالی الله عجب آباد شد
در زمان دو حسین این غیرت دارالقرار
هر چه عدل آن مصور کرد بر اوراق او
این دمیدش روح در تن از دم معجز شعار
هر نهال عافیت کو اندرین فردوس کاشت
این ز فیض نوبهار عدل دادش برگ و بار
ناگهم زد بانگ جبریل خرد کای هرزه سنج
از ادب هیچ ار نه اندیشی ز ما خود شرمدار
او چو با خود عقد بستش نوعروسی بود لیک
پیر زالی بود چون شد عدل اینش خواستگار
نوعروس آراستن آید ز هر مشاطهای
پیر را کردن جوان ناید جز از پروردگار
خسروا جم مسندا حاتمدلا دریا کفا
ای به خاک در گهت اقبال را عهد استوار
من مدیحت سنجم و گوید فصیحی هر نفس
باز کش زین ره عنان راه مدیح خود سپار
گوهر پاکم ز کان فیض کو روح القدس
تا کند آیات فضلم را به دوش وحی بار
گوشها از انتظارش سوخت اوصاف مرا
گرچه بیرون از شمارست آنچه بتوانی شمار
او لجاجت میبرد از حد و من حیران که چون
نوش را بگذارم و مالم جگر بر نیش خار
نیستم دیگر حریف بادسنجیهای او
یا مرا با مرگ یا او را به آسایش سپار
غصه را بر گو که بر رگهای او نشتر مزن
عافیت را گو که بر ریش مرهم گذار
ور به اینها به نگردد ریش عجبش امر کن
تا برآرد شحنه غیبش دمار از روزگار
تا بود نوروز و عید ایام عیش و خرمی
فصلهای سال تا افزون نباشد از چهار
باد یکسر سال عمرت دایما نوروز و عید
چار فصل دولتت بادا همیشه نوبهار
شاد گرد و شاد باش و شاد زی و شاد کن
زانکه میماند همین نیکی ز نیکان یادگار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش حسین خان شاملو میپردازد و او را به عنوان شخصیتی خوشچهره و شاداب توصیف میکند که به مانند بهاری تازه در دلها میتابد. مراسمی جشنوارهوار با حضور فرشتگان و شادیهای بیپایان در فضایی سرشار از زیبایی و نعمت برپا میشود. شاعر به جنبههای مثبت و صفات پسندیده حسین خان اشاره کرده و او را نماد عدالت، شجاعت و بزرگی میداند که به تمام خوبیها و خوشیها تحقق میبخشد. در نهایت، شاعر دعا و آرزو میکند که دولتش همیشه مانند نوروز تازه و شاداب باشد و خوشیها و نیکیها در زندگیاش نهایت یابد.
هوش مصنوعی: دیشب مجلسی داشتم که بهطعنه آن را مانند روی یار فرخنده میخوانم. در آن مجلس غم به جای صراحی، درد به جای جام و غصه به جای ساقی بود و شرابش هم سردرد و خماری بود.
هوش مصنوعی: در آن مجلس، گَرد الماس با زخم سینه ناز و نیاز میکرد و نیشتر ناامیدی با دل خسته در آغوش بود. یعنی همدمانم فقط درد و زخم و ناامیدی بودند.
هوش مصنوعی: گویی از آسمان آههای آتشین میبارید و در زمین چشمهای گریان میجوشید.
هوش مصنوعی: در همین حال، زیباروی نوروز، یعنی بهار که پادشاه هفت اقلیم است، شاد و خندان مانند گل از در خانهام وارد شد.
هوش مصنوعی: رویی چنان درخشان داشت که اگر موسی از جام جلوهٔ آن مست میشد، تا روز قیامت هم به هوش نمیآمد. اشاره به جلوهٔ حق بر موسی در کوه طور است.
هوش مصنوعی: بوی خوشش چنان بود که اگر آسمان به دوری از زلف سنبلگونش تن میداد، از حسرت آن بو سینهاش مانند نافهٔ آهوی تاتار پر از مشک میشد.
هوش مصنوعی: بهسرعت از جا برخاستم، از شوق آغوش گشودم و او را مانند درد عشق یار تنگ در آغوش گرفتم.
هوش مصنوعی: پس از آنکه لبم از باغ تبریک گل چید و شادباش گفتم، به او گفتم: ای که در نوک هر خارِ گلت صد بهشت تازه نهفته است.
هوش مصنوعی: پرسیدم این هیاهو چیست؟ گفت همهٔ آفریدگان، از کوچک تا بزرگ، به پیشواز عید میشتابند.
هوش مصنوعی: گفت برخیز تا ما هم با شهد گردش و تماشا کامی شیرین کنیم. تا کی مانند زهری که در بن دندان مار است تلخ و گوشهنشین میمانی؟
هوش مصنوعی: اصرار او چنان گرم بود که شرمساریام اشک خونین شد و گرد عذرآوردن را از چهرهٔ اندیشهام شست. یعنی دیگر روی عذر آوردن نداشتم و پذیرفتم.
هوش مصنوعی: خلاصه از آن خانهٔ غم بیرون آمدیم. او بر اسب خود سوار شد و من از سر فروتنی و همراهی گویی بر سایهٔ اسبش سوار بودم.
هوش مصنوعی: آرامآرام راندیم تا به جایی رسیدیم که از انبوهی جمعیت گویی نگاهها راه را بر نگاههای دیگر بسته بودند.
هوش مصنوعی: به خدا پناه، انجمنی دیدم که گویی محشر بود. همهٔ فرزندان هستی، بیشمار، آنجا حاضر بودند.
هوش مصنوعی: جمعیت آنقدر در آن میدان درهم ریخته بود که مانند دوشیزهٔ نیستی که دیده نمیشود، خودش پردهٔ روی خود شده بود. یعنی از فرط انبوهی چیزی دیده نمیشد.
هوش مصنوعی: انتظار هرچند بسیار خون به دلها کرده بود، ناگهان بانگ «دور باش» جارچیان برخاست و آن بانگ گویی مرثیهٔ مرگ انتظار بود. یعنی انتظار به پایان رسید.
هوش مصنوعی: ناگهان از میان گرد و غبار، کجاوهٔ سلطان عید مانند خورشیدی که از گرفتگی بیرون آید آشکار شد.
هوش مصنوعی: کجاوهای دیدیم که مانند روی عروس آراسته بود، اما زینتش از زر و زیور نبود و مانند خورشید از نور خودش میدرخشید.
هوش مصنوعی: مانند چهرهٔ صبح در شبهای هجران روشن و نیکو بود، و مانند گیسوی شب در چشم روزهدار دلکش و زیبا.
هوش مصنوعی: اگر روح زیبایی پیکری مییافت، همین بود؛ و اگر بهارِ خوبی تن میگرفت، همین نوبهار بود.
هوش مصنوعی: وقتی حسنِ او پردهاش را سوزاند و جلوه کرد، از بادهٔ شوقش نه خردها هوشمند ماندند و نه هوشها بیدار.
هوش مصنوعی: نوروز و عید که با نسیم وصال هم شکفته شده بودند، شاد و خندان یکدیگر را تنگ در آغوش گرفتند. (شاعر همزمانی نوروز و عید را دیدار دو یار تصویر میکند.)
هوش مصنوعی: از صندوقچهٔ شادباش آنقدر مروارید بر سر هم ریختند که خرد گمان میکرد روی زمین همان ژرفای دریاهاست.
هوش مصنوعی: به همین حال تا درگاه پادشاه روزگار رفتند؛ سرور صاحبقران و فرمانروایی که قدرتی چون آسمان دارد.
هوش مصنوعی: او حسینخان والامقام است، آن شاه دادگر که مایهٔ افتخار آسمان است و خود آسمانِ افتخار است.
هوش مصنوعی: ای که هشت بهشت در برابر بهشت دولت تو تنها یک چمن است، و برای همای بلندهمتی تو هر دو جهان تنها یک شکار است.
هوش مصنوعی: آستین تو که دست موسی (ید بیضا) جانشین آن است، اگر آن را بر هفت آسمان و شش جهت و پنج حس و چهار عنصر بیفشانی...
هوش مصنوعی: گوهر هستی چنان دگرگون میشود که هجران وصل و وصل هجران، و آتش نور و نور آتش میگردد.
هوش مصنوعی: اگر تضاد را از سرشت روزگار برداری، از سر مهر، دوش عاشق نیازمند تکیهگاه معشوق نازنین میشود.
هوش مصنوعی: و اگر، پناه بر خدا، فرمان تو آمیختن را منع کند، حتی زخم کهنهٔ من از جان زخمیام بیزار و جدا میشود؛ یعنی فرمانت پیوستهترین چیزها را هم از هم جدا میکند.
هوش مصنوعی: چشم بد دور، بزمی خوش آراستند؛ ای که غبار آستانت مایهٔ اعتبار آسمان است.
هوش مصنوعی: صف بخت و اقبال پشت سر و سپاه زیبایی پیش رو بود؛ عید دولت در سمت راست و نوروز شادی در سمت چپ.
هوش مصنوعی: فرشتگان از هر سو صف کشیده و دست خدمت بر کمر داشتند، و ساقیان با گیسوان عنبرین سرگرم کار و رفتوآمد بودند.
هوش مصنوعی: خوشا آن ساعت که زلف ساقی مانند عود خوشبو بسوزد، و خوشا آن بزم که جام می چون آینه روی ساقی را بنمایاند.
هوش مصنوعی: میترسم بوی آن زلف، مشک در شامهٔ هوس بریزد و آن را برانگیزد؛ جانم فدایت ای ساقی، زلف را از روی رخسارت کنار بزن.
هوش مصنوعی: نوازندگان نوازنده نیستند بلکه بلبلان باغ قدسیاند، و سازها ساز نیستند بلکه روح داوود است که تن یافته و در آغوش آنان است.
هوش مصنوعی: نغمهٔ آنان چنان پرآهنگ از تار برمیآید که حتی بانگ آفرین و تحسین شنوندگان هم بیآهنگ به گوش نمیرسد.
هوش مصنوعی: آفرین ای نوازندهای که عودت معبود دلهای غمگین است؛ زخمهای بر تار بزن تا جانها را نثارت کنم.
هوش مصنوعی: از زخمهای سینهام شهد و شکر جوشید؛ گویا مضراب تو شاگرد مژگان یار است که زخمش شیرین است.
هوش مصنوعی: ای نوازنده، نه، ای دلبر، یک بار کمانچه را کوک کن و بنواز؛ ای که نغمهات آینهٔ نالههای زار است.
هوش مصنوعی: جیب و دامن گوش از مشک و عنبر پر شد؛ گویا در دستت یادگاری از زلف یار داری (یعنی موی آرشهٔ کمانچه چون زلف یار است).
هوش مصنوعی: ای نینواز، دردِ عشقت بیشتر باد؛ راستش را به من بگو و از این زاهدنمایانِ تیرهدل که ردای کبود پوشیدهاند هیچ نترس.
هوش مصنوعی: بگو آیا این نی عصای موسی است که در اینجا مانند عیسی دمِ زندهکننده یافته، یا درختِ مقدسِ وادی ایمن است که به جای میوه، نغمه به بار آورده است؟
هوش مصنوعی: شاعر به قلمش میگوید: این آن آهنگی نیست که در آغاز میسرودی؛ گویا شرابِ ستایشِ ممدوح هوش از سرت برده است. این بیت گریز از وصف به مدح است.
هوش مصنوعی: ای سروری که قدرت همچون آسمان بلند و جایگاهت همچون عرش است و مانند خورشید میدرخشی، هرات از پرتو اندیشهٔ روشنِ تو مانند خورشید تابان شده است.
هوش مصنوعی: دیشب میگفتم: خدایا، شگفتا که این شهر که رشکِ بهشت است، در روزگار دو حسین چه آباد شده است.
هوش مصنوعی: هر نقشی که عدالتِ آن حسینِ نخستین بر صفحههای این شهر کشید، این حسین با دمِ معجزهآسایش در آن جان دمید.
هوش مصنوعی: هر نهالِ آسایشی که آن یک در این بهشت کاشت، این یک با بهارِ عدالتش به آن برگ و بار داد.
هوش مصنوعی: ناگهان خرد که مانند جبرئیل است بر من بانگ زد: ای یاوهگو، اگر ادب را رعایت نمیکنی، دستکم از ما شرم کن. یعنی برابر نهادنِ این دو روا نیست.
هوش مصنوعی: هنگامی که آن یک با این شهر پیوند بست، شهر عروسی جوان بود؛ اما وقتی عدالتِ این یک خواستگارش شد، پیرزنی فرتوت شده بود.
هوش مصنوعی: آراستنِ عروسِ جوان از هر آرایشگری برمیآید، اما جوان کردنِ پیر جز از خدا ساخته نیست. پس کار ممدوح برتر و شگفتتر است.
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که جایگاهت همچون تخت جمشید است، دلت مانند حاتم بخشنده و دستت مانند دریا گشاده است، بخت و اقبال بر خاکِ درگاه تو پیمانی استوار بسته است.
هوش مصنوعی: من به ستایش تو مشغولم، اما نفسِ فصیحی (خود شاعر) هر دم به من میگوید: عنان از این راه بازگردان و به ستایشِ خودت بپرداز.
هوش مصنوعی: آن نفس میگوید: گوهرِ پاکِ من از کانِ فیض است؛ کجاست روحالقدس تا آیاتِ فضلِ مرا بر دوشِ وحی بگذارد و برساند؟
هوش مصنوعی: گوشها از انتظارِ شنیدنِ وصفِ من سوخته است؛ هرچند آنچه از فضایلم بتوانی شمرد، خود بیرون از شمار است.
هوش مصنوعی: او در اصرار از حد میگذرد و من حیرانم که چگونه شیرینیِ مدحِ تو را رها کنم و جگرم را بر نیشِ خارِ خودستایی بمالم.
هوش مصنوعی: من دیگر حریفِ لافزنیها و سخنانِ بادپیمای او نیستم؛ یا مرا به مرگ بسپار یا او را آرام کن.
هوش مصنوعی: به غم بگو که بر رگهای او نیشتر نزند، و به آسایش بگو که بر زخمش مرهم بگذارد.
هوش مصنوعی: و اگر با اینها زخمِ خودبینیاش درمان نشد، فرمان بده تا داروغهٔ غیب او را نابود کند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که نوروز و عید روزهای شادی و خرمی است و فصلهای سال از چهار بیشتر نمیشود،
هوش مصنوعی: همهٔ سالهای عمرت همیشه نوروز و عید باشد و هر چهار فصلِ دولتت همواره بهارِ تازه باشد.
هوش مصنوعی: شادمان شو و شاد بمان و شاد زندگی کن و دیگران را شاد کن؛ زیرا از نیکان تنها همین نیکی به یادگار میماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نافه دارد زیر اندر گشاده بی شمار
لاله دارد زیر نافه در شکسته صد هزار
خانمان از رنگ و بوی او همیشه چون بهشت
روزگار از تار و پود او شکفته چون بهار
چشم زی رویش نگه کرد اندرو لاله شکفت
[...]
هر سپاهی را که چون محمود باشد شهریار
یمن باشد بر یمین ویسر باشد بریسار
تیغشان باشد چو آتش روز و شب بد خواه سوز
اسبشان باشد چوکشتی سال و مه دریا گذار
از عجایب خیمه شان با شد چو دریا وقت موج
[...]
ای خداوندان مال العتبار الاعتبار
ای خداوندان قال الاعتذار الاعتذار
پیش ازاین کاین جان عذرآورفروماند ز نطق
پیش از آن کین چشم عبرت بین فرو ماند زکار
توبه پیش آرید و نادم از گُنه کاری خویش
[...]
بار دیگر بر ستاک گلبن بی برگ و بار
افسر زرین بر آرد ابر مروارید بار
گاه مینا زینت آرد زو نگار بوستان
گاه مرجان زیور آرد زو عروس مرغزار
غنچه سازد باغ را پر گلبن از مینا و زر
[...]
ابر آذاری برآمد از کران کوهسار
باد فروردین بجنبید از میان مرغزار
این یکی گل برد سوی کوهسار از مرغزار
وان گلاب آورد سوی مرغزار از کوهسار
خاک پنداری به ماه و مشتری آبستنست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.