سرو دیدستم که باشد رسته اندر بوستان
بوستان هرگز ندیدیم رسته بر سرو روان
بوستانی ساختی تو برسر سرو سهی
پر گل و پر لاله و پر نرگس و پر ارغوان
ای بهار خوبرویان چند حیلت کرده ای
تا چنین آراسته بر سرو بردی بوستان
بوستانی کاندر و لولؤ گهر دارد غلاف
بوستانی کاندر و گل مشک دارد سایبان
نرگس سیراب یابی اندرو وقت تموز
لاله خود روی بینی اندرو گاه خزان
بوستان بر سرو بردی این شگفت آید مرا
این شگفتی با تو گفتم کان بودسحر بیان
چشمهای تو ترا در جادوی تلقین کنند
با دو جادوی مساعد، جادویی کردن توان
من ز لاله زعفران کردستم اندر عشق تو
اندرین گر نیک بندیشی شگفتی بیش ازآن
بوستان بر سرو بردن گر بیاموزی مرا
من بیاموزم ترا از لاله کردن زعفران
این من از عشق تو دیدستم درین گیتی و بس
عشق تو این از که دید از هیبت شاه جهان
میر ابو احمد محمد، خسرو لشکر شکن
میر ابو احمد محمد، خسرو کشورستان
آنکه دست دولتش را بوسه داده ست آفتاب
آنکه پای همتش را سر نهاده ست آسمان
کمترین تدبیر او را کشوری باید بزرگ
کمترین فرمان او را لشکری باید گران
روی چون تو ز کمان گردد مخالفرا به غرب
گر به شرق اندر کشد خسرو سوی مغرب کمان
در مصاف دشمنان گربا کمان شورش گرفت
مرد در جوشن بلرزد پیل در برگستوان
از سنان نیزه او نیستان در سینه ها
همچنان باشد که راه آتش اندر نیستان
چون شکاری دید با شیران در آید زان گروه
چون سپاهی دید با پیلان ستیزد زان میان
گر بروز صید شیر آواش ناگه بشنود
بفسرد خون در تن او و آب گرددش استخوان
ز فراوانی که آید شاه باشیران بصید
اسب او خو کردو همدل گشت با شیر ژیان
ازنهیب او نیارد شیر در صحرا گذشت
زین قبل باشد همه ساله ببیشه در نهان
مردمی و رادمردی زو همی بوید بطبع
همچنان کز کلبه عطار بوید مشک و بان
هیچ فضلی نیست کایزد آن مراو را داده نیست
زین شناسم من عنایتهای ایزد را نشان
ایزد او را روز به کرده ست و روز افزون بملک
کس مبادا کو شود بر دولت او بدگمان
هر کسی کوبدسکال شاه روز افزون شود
رنج او افزون شود چون دولت او بر زیان
نیکبختی هر کرا باشد همه زان سر بود
کارزان سر نیک بایدگر نمیدانی بدان
هر که را دولت جوان باشد بهر کامی رسد
ایزد او را دولتی داده ست پیروز و جوان
آن همی بیند درو خسرو که در کسری قباد
زان کند هر روز او را خوبی دیگر ضمان
اینچنین دیدار در هر کار سلطان را بود
عمر او پاینده باد و دولت او جاودان
چون همی زینگو نه باشد رای سلطان اندرو
زینجهان بودن نیاید یا بدی همداستان
من مر اورا در مدیحی روستم خواندم همی
وین چنان باشد که خوانی گنج نه را گنجبان
صد سپهسالار خواهد بودوی را در سپاه
هر یکی صد ره فزون از روستم درهر مکان
تا دوسه ماه دگر مر خلق را خواهم نمود
از پی او خوابگاهی ساخته بر تخت خان
نیکخوتر زو همانا در جهان یک شاه نیست
خوی نیکو بهتر از شاهی و ملک بیکران
هر کجا روزی ز عدل و داد او کردندیاد
اندر آن روز از فراموشان بود نوشیروان
از تواضع با من و با تو سخن گوید بطبع
وز بلندی همتی دارد بر از چرخ کیان
من ندانم تا چه بهتر زین دو نزدیک ملوک
ار چنین باید چنینست ار چنان باید چنان
چون سخن گوید ادیبان رابیاموزد سخن
چون سخن خواند فصیحانرا فرو بندد زبان
هیچ حلق از مدح او خالی نباشد یک نفس
هیچ جای از فضل او خالی نباشد یک زمان
فضل او با روزگویی، روز گوید بیش گوی
مدح او بر ماه خوانی، ماه گوید بیش خوان
کاشکی او را ازین شیرین روان مدح آمدی
تا هزینه کردمی بر مدحش این شیرین روان
گر هلاهل دردهان گیرد مثل مداح او
با مدیح او هلاهل نوش گردد در دهان
مدح او خوان گر قران خواندن ندانی از قیاس
تا همی خوانی مدیح او همی خوانی قران
مدح او گوید همی و خدمتش جوید همی
هر که راباشد زبان و هر که را باشد توان
چون ز تختش یادکردی سرو بخرامد بباغ
چون ز تاجش یاد کردی زر برون آید زکان
آن همی گوید جمال تخت او بر من فکن
وین همی گوید بهای تاج او بر من فشان
تا نباشد هیچ چیز اندر خرد بیش از خرد
تا نگنجد هیچ چیز اندر مکان بیش از مکان
تا نیابی در ضمیر مردم سفله وفا
همچنان چون مهربانی در دل نامهربان
شادباش و بر هواها کامران و کامکار
شاه باش وبر زمانه کامجوی و کامران
از امید او را نوید و بر مراد او را ظفر
با نشاط او را قران و از بلا او را امان
بهره او شادمانی باد ازین فرخنده عید
تا بدان شادی دل ما نیز باشد شادمان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر در وصف یک شاه بزرگ و با فضیلت به نام "میر ابو احمد محمد خسرو" سروده شده است. شاعر از زیبایی، بزرگی، و مهربانی او سخن میگوید و به قدرت او در جنگ و حکومت اشاره میکند. تصویرسازی های زیبایی از باغی که بر روی سرو قرار دارد و با گلها و زیباییهای بهاری آراسته شده، به کار رفته است.
شاعر نسبت به وفاداری و خوشبختی مردم در سایه این شاه مهرورز اشاره دارد و تأکید میکند که هیچ فضیلت و توانایی از جانب خداوند برای این شاه نباید نادیده گرفته شود. در پایان، شاعر بهترین آرزوها را برای شاه و کشورش ابراز میکند و امیدوار است که شادی و برکت در زندگی مردم استمرار پیدا کند.
هوش مصنوعی: سرو را دیدهام که در باغ میروید، اما هرگز باغی ندیده بودم که بر سرو روان روییده باشد. قامت معشوق سرو است و چهرهاش باغ.
هوش مصنوعی: تو بر سر قامت راست و بلندت باغی ساختهای پر از گل و لاله و نرگس و ارغوان؛ یعنی چهرهات پر از گونههای سرخ و چشمان نرگسی است.
هوش مصنوعی: ای بهارِ زیبارویان، چه نیرنگها به کار بردهای تا چنین باغ آراستهای را بر سرو بالا ببری؟
هوش مصنوعی: باغی که در آن مروارید در غلافی از گوهر است، یعنی دندانها در میان لبهای لعلگون؛ و گلِ آن سایبانی از مشک دارد، یعنی گونه زیر زلف سیاه و خوشبو.
هوش مصنوعی: در این باغ، در گرمای تموز نرگسِ شاداب و در فصل خزان لالهٔ خودرو میبینی؛ یعنی چشم و گونهٔ معشوق در هیچ فصلی پژمرده نمیشوند.
هوش مصنوعی: اینکه باغ را بر سرو بردهای مرا شگفتزده میکند. این شگفتی را با تو در میان نهادم، زیرا چنین کاری به جادو میماند.
هوش مصنوعی: چشمان تو جادوگری را به تو میآموزند، و با یاری دو جادوگر میتوان جادو کرد.
هوش مصنوعی: من در عشق تو لاله را زعفران کردهام، یعنی چهرهٔ سرخم زرد شده است. اگر نیک بیندیشی، این کار از کار تو شگفتانگیزتر است.
هوش مصنوعی: اگر تو بردن باغ بر سرو را به من بیاموزی، من هم زعفران کردن لاله را به تو میآموزم.
هوش مصنوعی: من این زردرویی را در این جهان تنها از عشق تو دیدهام. عشق تو این کار را از که آموخت؟ از هیبت شاه جهان که رنگ از روی دشمنان میبرد. این بیت گریز به مدح است.
هوش مصنوعی: آن شاه، امیر ابواحمد محمد است؛ پادشاهی که لشکرها را درهم میشکند و کشورها را میگشاید.
هوش مصنوعی: کسی که خورشید بر دست دولت و اقبالش بوسه زده و آسمان سر بر پای بلندهمتیاش نهاده است.
هوش مصنوعی: کوچکترین تدبیر او کشوری بزرگ لازم دارد و کمترین فرمانش لشکری انبوه میطلبد.
هوش مصنوعی: اگر شاه در مشرق کمان را به سوی مغرب بکشد، روی دشمن در مغرب از ترس مانند توزِ کمان زرد و بیرنگ میشود.
هوش مصنوعی: اگر در میدان جنگ با دشمنان با کمان به خروش آید، مرد جوشنپوش و پیلِ برگستوانپوش از ترس میلرزند.
هوش مصنوعی: سرنیزهٔ او در سینههای دشمنان چنان راه میگشاید و آنها را سوراخسوراخ مانند نیستان میکند که آتش در نیستان راه میگشاید و پیش میرود.
هوش مصنوعی: در شکار، از میان جانوران به سراغ شیران میرود و در جنگ، از میان سپاه با پیلان درمیافتد.
هوش مصنوعی: اگر شیر در روز شکار ناگهان بانگ او را بشنود، خون در تنش میخشکد و استخوانش آب میشود.
هوش مصنوعی: شاه از بس که به شکار شیر رفته، اسبش به شیر درنده خو گرفته و از او نمیترسد.
هوش مصنوعی: شیر از بیم او جرئت گذشتن از دشت را ندارد و به همین سبب همهٔ سال در بیشه پنهان است.
هوش مصنوعی: جوانمردی و بخشندگی به طور طبیعی از او میتراود، همانگونه که بوی مشک و بان از دکان عطار برمیخیزد.
هوش مصنوعی: هیچ فضیلتی نیست که خداوند به او نداده باشد، و من نشانهٔ لطفهای خداوند را از همین میشناسم.
هوش مصنوعی: خداوند او را نیکروز و پادشاهیاش را روزافزون کرده است. مبادا کسی دربارهٔ دولت او بدگمان باشد.
هوش مصنوعی: هر کس بدخواه این شاهِ روزافزون شود، رنجش افزون میگردد و بخت و دولتش رو به زیان میرود.
هوش مصنوعی: نیکبختیِ هر کس از آن سرچشمه، یعنی از درگاه شاه، است و کار باید از آن سو نیک باشد. اگر نمیدانی، این را بدان.
هوش مصنوعی: هر کس بخت و دولتی تازه و نیرومند داشته باشد به هر آرزویی میرسد، و خداوند به این امیر دولتی پیروز و جوان داده است.
هوش مصنوعی: پادشاه (سلطان محمود) در او همان شایستگیای را میبیند که قباد در پسرش کسری (انوشیروان) میدید؛ از این رو هر روز نیکی و لطف تازهای را برای او تضمین میکند.
هوش مصنوعی: سلطان در همه کارها چنین نگاه و دیدی به او دارد؛ عمر سلطان پاینده و دولتش جاودان باد.
هوش مصنوعی: چون نظر سلطان دربارهٔ او چنین است، کسی با بدی و آسیب او یا با رفتن او از این جهان همداستان نخواهد بود؛ یعنی همه خواهان ماندن و سلامت اویند.
هوش مصنوعی: من در یکی از مدیحههایم او را رستم خواندم، و این مانند آن است که صاحب نُه گنج را تنها گنجبان بنامی؛ یعنی این تشبیه از قدر او کم میکند.
هوش مصنوعی: او در سپاهش صد سپهسالار خواهد داشت که هر یک در هر جا صد بار از رستم برتر باشد.
هوش مصنوعی: تا دو سه ماه دیگر به مردم نشان خواهم داد که برای او بر تخت خان (فرمانروای ترکان) جایگاهی آماده شده است؛ یعنی بهزودی بر سرزمین خان چیره میشود.
هوش مصنوعی: گویا در جهان هیچ پادشاهی نیکخوتر از او نیست، و خوی نیک از پادشاهی و ملک بیپایان بهتر است.
هوش مصنوعی: هر جا روزی از عدل و داد او یاد کنند، در آن روز انوشیروان دادگر از یادها میرود.
هوش مصنوعی: از سر فروتنی و به طبع خود با من و تو سخن میگوید، و از بلندنظری همتی دارد برتر از فلک پادشاهان.
هوش مصنوعی: نمیدانم نزد پادشاهان کدامیک از این دو (فروتنی یا بلندهمتی) بهتر است؛ اگر این لازم باشد او این را دارد و اگر آن، آن را.
هوش مصنوعی: وقتی سخن میگوید به ادیبان سخنگفتن میآموزد، و وقتی چیزی میخواند زبان فصیحان را از شگفتی میبندد.
هوش مصنوعی: هیچ گلویی لحظهای از ستایش او خالی نیست و هیچ جایی دمی از فضل و بخشش او بیبهره نیست.
هوش مصنوعی: اگر فضل او را برای روز بگویی، روز میگوید بیشتر بگو؛ و اگر مدحش را بر ماه بخوانی، ماه میگوید بیشتر بخوان.
هوش مصنوعی: کاش ستایشی شایستهٔ او از این جان شیرین برمیآمد تا این جان شیرین را در راه مدح او خرج کنم.
هوش مصنوعی: اگر مداح او مثلاً زهر کشنده در دهان بگیرد، با گفتن مدح او آن زهر در دهانش شیرین و گوارا میشود.
هوش مصنوعی: اگر خواندن قرآن نمیدانی، مدح او را بخوان؛ به قیاس، تا مدح او را میخوانی گویی قرآن میخوانی. این اغراقی مدحی است.
هوش مصنوعی: هر کس زبانی دارد مدح او را میگوید و هر کس توانی دارد در پی خدمت به اوست.
هوش مصنوعی: وقتی از تخت او یاد کنی سرو در باغ به ناز میخرامد، و وقتی از تاجش یاد کنی طلا از معدن بیرون میآید.
هوش مصنوعی: سرو میگوید زیبایی تخت او را بر من بیفکن، و زر میگوید ارزش تاج او را بر من بیفشان.
هوش مصنوعی: تا وقتی که هیچ چیز در خرد بیش از خود خرد نمیگنجد و هیچ چیز در مکان بیش از گنجایش مکان جای نمیگیرد (یعنی همیشه)...
هوش مصنوعی: و تا وقتی که در دل مردم فرومایه وفا نمییابی، همانگونه که در دل نامهربان مهربانی نیست...
هوش مصنوعی: شاد باش و در آرزوهایت کامیاب و پیروز؛ شاه باش و بر روزگار کامجو و فرمانروا.
هوش مصنوعی: امید او همیشه با مژده همراه، خواستهاش با پیروزی، شادی همنشینش و از بلا در امان باشد.
هوش مصنوعی: از این عید فرخنده بهرهٔ او شادمانی باشد تا دل ما نیز از شادی او شاد شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خواسته تاراج گشته، سر نهاده بر زیان
لشکرت همواره یافه، چون رمهٔ رفته شبان
چیست آن آبی چو آتش و آهنی چون پرنیان
بیروان تن پیکری پاکیزه چون بیتنْ روان
گر بجنبانیش آب است، ار بلرزانی درخش
ور بیندازیش تیر است، ار بدو یازی کمان
از خرد آگاه نه در مغز باشد چون خرد
[...]
بس که جستم تا بیابم من از آن دلبر نشان
تا گمان اندر یقین گم شد یقین اندر گمان
تا که میجستم ندیدم تا بدیدم گم شدم
گم شده گم کرده را هرگز کجا یابد نشان
در خیال من نیامد در یقینم هم نبود
[...]
چون بسیج راه کردم سوی بست از سیستان
شب همی تحویل کرد از باختر بر آسمان
روز چون قارون همی نادید گشت اندر زمین
شب چو اسکندر همی لشکر کشید اندر زمان
جامه عباسیان بر روی روز افکند شب
[...]
خسروا جائی بهمت ساختی، جائی بلند
پر ز خوان خواهی کنونش کرد و خواهی پر سخوان
تیر تو مفتاح شد در کار فتح قلعه ها
تیر تو مومول شد در دیده های دیده بان
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.