هم از سعادت و اقبال بود و بخت جوان
که دل نبستم بر گلسِتان و لالهستان
کسی که لاله پرستد به روزگار بهار
ز شغل خویش بماند به روزگار خزان
گلی که باد بر او برجهد فرو ریزد
چرا دهم دلِ نیکوپسندِ خویش بر آن
مرا دلیست من آن دل بدان دهم که مرا
عزیزتر بُوَد از دل هزار بار و ز جان
بتی به دست کنم من از این بتانِ بهار
به حُسن پیشروِ نیکوانِ ترکستان
به زلف و عارض ساج سیاه و عاج سپید
به روی و بالا ماه تمام و سرو روان
به زلفش اندر تاب و به تابش اندر مشک
به جعدش اندر پیچ و به پیچش اندر بان
به بر پرند و پرندش چو یاسمین سپید
به رخ بهار و بهارش چو روضهٔ رضوان
دهن چو غالیه دانی و سی ستاره خرد
به جای غالیه، اندر میان غالیهدان
به من نموده، نشان دل مرا، به دهن
به من نموده، خیال تن مرا، به میان
چو وقتِ باده بُوَد بادهگیر و بادهگسار
چو وقتِ بوسه بُوَد بوسهبخش و بوسهستان
نه وقت عشرت سرد و نه وقت خلوت شوخ
نه وقت خدمت قاصر نه وقت ناز گران
اگر خدای بخواهد بتی چنین بخرم
ز نعمت ملک و دل بدو دهم به زمان
امیر عالم عادل محمد محمود
که حمد و محمدت او را سزد پس از سلطان
به عدل کردن و انصاف دادن ضعفا
خلیفهٔ عُمَر و یادگارِ نوشروان
به حَرب کردن و پیروز گشتن اندر حَرب
برادرِ علی و یارِ رستمِ دستان
کجا ز فضل ملکزادگان سخن گویند
امیر عالم عادل بود سر دیوان
کجا ز عیب ملوک زمانه یاد کنند
بری بُوَد ز نقایص چو خالقِ سبحان
سپیدرویی ملک از سیاه رایت اوست
سیاه رایت او پشت صد هزار عنان
همای زرّین دارد نشان رایت خویش
که داشتهست همایونتر از همای نشان
همیشه بر سر او سایهٔ همای بُوَد
تو هیچ سایه همایونتر از همای مدان
هما چو برد سر کس سایه افکند چه عجب
اگر جهان همه او را شود کران به کران
کسی که سایهٔ فرّخ بر او فِکَنْد همای
به مهتری و به میری رسد ز کار گران
ز روی فال دلالت بر آن کند که ملک
جهان بگیرد و گردد خدایگان جهان
که مستحقتر از او ملک را و شاهی را
ز جملهٔ همه شاهانِ تازی و دهقان
اگر سخاوت باید، کَفَش به روزِ عطا
چو بحر گوهرپاش است و ابر زرافشان
وگر شجاعت باید دلش به روز وغا
فزون ز دشت فراخ است و مه ز کوه کلان
سرای خدمت او گنج خانهٔ شرف است
زمین همت او آسمانهٔ کیوان
ز بس کشیدن زر عطاش مانده شدهست
چو پای پیکان دو دست خازن و وزان
به آب ماند شمشیر تیز او گر آب
سرشته باشد با آتشِ زبانهزنان
به خواب ماند نوک سنان او گر خواب
چو در تن آید تن را ز جان کند عریان
چه حاجتی به فسان روز رزم تیغش را
از آنکه سینهٔ اعدای اوست سنگ فسان
خدنگ تیزروش را یکی ستاره شناس
ستارهای که کند با دل عدوش قران
کند به تیر چو زنبور خانه سندان را
اگر نهند بر آماجگاه او سندان
به حَرب اگر زند او ناوکی به پهلوی پیل
ز پهلوی دگرش سر برون کند پیکان
در سرای سعادت سرای خدمت اوست
تو خادمان ملک را به جز سعید مدان
دلم فدای زبان با دو جان فدای سخن
که من بدین دو رسیدم بدین شریف مکان
مرا به خدمت او دستگاه داد سخن
مرا به مدحت او پایگاه داد زبان
سزد که حسان خوانی مرا که خاطر من
مرا به مدح محمد همی برد فرمان
شگفت نیست گر از مدح او بزرگ شدم
که از مدیح محمد بزرگ شد حسان
چه ظن بری که تولّا به دولتِ که کنم
که خانمان من از بر اوست آبادان
به طمع جاه به نزدیک او نهادم روی
چنانکه روی به آب روان نهد عطشان
همه گمان من آن بود کانچه طمع من است
عزیز کرد مرا از توافر احسان
به هفتهای به من آن داد ناشنیده مدیح
که نابغه به همه عمر یافت از نعمان
همیشه تا چو بر دلبران بود مرمر
همیشه تا چو لب نیکوان بود مرجان
همیشه تا چو دو رخسار عاشقان باشد
به روزگار خزان روی برگهای رزان
به کام خویش زیاد و به آرزو برساد
به شکر باد ز عمر دراز و بخت جوان
جهانیان را بسیار امیدهاست بدو
وفا کناد به فضل آن امیدها یزدان
چو روی خوبان احباب او شکفته به طبع
چو چشم خوبان بدخواه او نژند و نوان
خجسته باد بر او مهرگان و دست مباد
زمانه را و جهان را بر او به هیچ زمان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح به ستایش محمد بن محمود بن ناصرالدین میپردازد و او را شخصیتی بابرکت و نیکو میداند که در روزگار خود به عدالت و انصاف مشهور است. او به وصف زیباییهای جسمانی و روحانی محبوبش میپردازد و ویژگیهای نیکو او را با عبارات شاعرانه توصیف میکند. شاعر بر این نکته تأکید دارد که محمد، شایستهی رهبری و حاکمیت است و صفات برجستهای مانند سخاوت و شجاعت را برای او برمیشمارد. در آخر، شاعر آرزو دارد که فضل و کرامت این پیرایهها بر این امیر ادامه یابد و جهان از حکمرانی او بهرهمند شود.
هوش مصنوعی: از خوشبختی و اقبال و بخت جوان من بود که به گلستان و لالهزار دل نبستم.
هوش مصنوعی: کسی که در بهار دل به لاله میبندد، در پاییز که لاله پژمرده شده، بیکار و سرگردان میماند.
هوش مصنوعی: گلی که با وزیدن باد فرو میریزد، چرا دل خوشسلیقهٔ خود را به آن بدهم؟
هوش مصنوعی: من دلی دارم و آن را به کسی میدهم که هزار بار از دل و جان برایم عزیزتر باشد.
هوش مصنوعی: به جای این گلهای بهاری، زیبارویی به دست میآورم که در زیبایی پیشوای خوبرویان ترکستان باشد.
هوش مصنوعی: زلفش مانند چوب ساج سیاه و چهرهاش مانند عاج سفید است؛ رویش ماه کامل و قامتش سرو روان است.
هوش مصنوعی: در زلفش پیچ و تاب است و در پیچ و تابش بوی مشک؛ در موی مجعدش پیچ است و در آن پیچ بوی خوش بان.
هوش مصنوعی: تنش مانند حریر است و حریرش چون یاسمن سفید؛ چهرهاش بهار است و آن بهار چون باغ بهشت.
هوش مصنوعی: دهانش مانند ظرف غالیه است که به جای غالیه سی ستارهٔ کوچک، یعنی دندانها، در آن نهادهاند.
هوش مصنوعی: دهان تنگش نشانی از دل تنگ من است و کمر باریکش خیالی از تن لاغر من.
هوش مصنوعی: هنگام بادهنوشی، باده میگیرد و مینوشد و هنگام بوسه، هم بوسه میدهد و هم بوسه میگیرد.
هوش مصنوعی: نه هنگام خوشی سرد و بیروح است و نه در خلوت گستاخ؛ نه در خدمت کوتاهی میکند و نه در ناز سنگینی.
هوش مصنوعی: اگر خدا بخواهد، چنین زیبارویی را با بخششهای امیر میخرم و بیدرنگ دل به او میدهم.
هوش مصنوعی: آن امیر، امیر دانا و دادگر محمد پسر محمود است که پس از سلطان، سزاوار ستایش است.
هوش مصنوعی: در دادگری و گرفتن داد ناتوانان، جانشین عمر و یادگار انوشیروان است.
هوش مصنوعی: در جنگیدن و پیروزی در نبرد، همچون برادر علی و یار رستم دستان است.
هوش مصنوعی: هرجا از فضیلت شاهزادگان سخن بگویند، این امیر دانا و دادگر در صدر فهرست آنان است.
هوش مصنوعی: هرجا از عیبهای پادشاهان روزگار یاد کنند، او مانند آفریدگار پاک از هر نقصی دور است.
هوش مصنوعی: سربلندی و آبروی پادشاهی از پرچم سیاه اوست و این پرچم پشتیبان صدهزار سوار است.
هوش مصنوعی: نشان پرچمش همای زرین است و کدام نشان از هما فرخندهتر بوده است؟
هوش مصنوعی: سایهٔ هما همیشه بر سر اوست و هیچ سایهای را از سایهٔ هما مبارکتر مدان.
هوش مصنوعی: هما بر سر هر کس سایه بیندازد، شگفت نیست اگر سراسر جهان از آن او شود.
هوش مصنوعی: کسی که هما سایهٔ فرخندهٔ خود را بر او بیفکند، از سختیها میگذرد و به بزرگی و امیری میرسد.
هوش مصنوعی: این فال نشان میدهد که این امیر جهان را خواهد گرفت و پادشاه جهان خواهد شد.
هوش مصنوعی: زیرا از میان همهٔ پادشاهان عرب و عجم، هیچکس از او سزاوارتر به فرمانروایی و پادشاهی نیست.
هوش مصنوعی: اگر سخاوت بخواهی، دست او در روز بخشش مانند دریاست که گوهر میپاشد و مانند ابری که زر میبارد.
هوش مصنوعی: و اگر دلیری بخواهی، دل او در روز جنگ از دشت پهناور فراختر و از کوه بلند بزرگتر است.
هوش مصنوعی: درگاهی که در آن به او خدمت میکنند گنجینهٔ شرف و بزرگی است، و پایینترین مرتبهٔ همت او همپایهٔ سقف آسمان کیوان است.
هوش مصنوعی: از بس زرِ بخشش او را جابهجا کرده و وزن کردهاند، دو دست گنجور و ترازوگیر او مانند پای پیکها خسته شده است.
هوش مصنوعی: شمشیر تیز او به آب میماند، به شرط آنکه آبی را تصور کنی که با آتشِ شعلهور درآمیخته باشد؛ یعنی هم درخشان و روان است و هم سوزان.
هوش مصنوعی: نوک نیزهٔ او به خواب میماند، به شرط آنکه خوابی باشد که چون به تن درآید، تن را از جان تهی کند؛ یعنی مانند خواب آرام وارد میشود ولی میکشد.
هوش مصنوعی: شمشیر او در روز جنگ نیازی به سنگ تیزکن ندارد، زیرا سینهٔ دشمنانش سنگ فسان آن است.
هوش مصنوعی: ستارهشناس، تیر تیزپرواز او را ستارهای میداند که با دل دشمنش قران و همنشینی میکند؛ یعنی تیر او همیشه به دل دشمن مینشیند.
هوش مصنوعی: اگر سندانی آهنین را بر نشانهگاه تیر او بگذارند، با تیر آن را مانند لانهٔ زنبور سوراخسوراخ میکند.
هوش مصنوعی: اگر در جنگ تیری به پهلوی فیل بزند، پیکان آن از پهلوی دیگر فیل بیرون میآید.
هوش مصنوعی: درِ خانهٔ نیکبختی همان درگاه خدمت اوست؛ پس خدمتگزاران این پادشاه را جز نیکبخت مپندار.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید دلم فدای زبانم و دو جانم فدای سخنم باد، زیرا به یاری این دو به این جایگاه شریف رسیدهام.
هوش مصنوعی: سخن به من در خدمت او توانایی و دستگاه داد و زبانم در ستایش او به من منزلت بخشید.
هوش مصنوعی: سزاوار است مرا حسان بنامی، زیرا ذهنم مرا به ستایش محمد فرمان میدهد؛ با ایهام به حسان بن ثابت که ستایشگر پیامبر اسلام، محمد، بود و ممدوح نیز محمد نام دارد.
هوش مصنوعی: شگفت نیست که از ستایش او بزرگ و نامدار شدم، چنانکه حسان نیز از ستایش محمد پیامبر بزرگ شد.
هوش مصنوعی: گمان میکنی به دولت چه کسی جز او دل ببندم و دوستی ورزم، در حالی که خانه و زندگی من از بخشش او آباد است؟
هوش مصنوعی: به امید جاه و مقام به سوی او روی آوردم، همانگونه که تشنه به سوی آب روان میرود.
هوش مصنوعی: تمام گمانم این بود که به آنچه آرزو داشتم برسم، و او با فراوانیِ نیکوکاری مرا عزیز و گرامی کرد.
هوش مصنوعی: در یک هفته، حتی پیش از شنیدن ستایش من، چندان به من بخشید که نابغهٔ ذبیانی در همهٔ عمر از نعمان پادشاه حیره به دست آورد.
هوش مصنوعی: تا همیشه که سنگ مرمر مانند سینهٔ دلبران سپید و صاف است و تا همیشه که مرجان مانند لب زیبارویان سرخ است،
هوش مصنوعی: و تا همیشه که در فصل خزان، رنگ برگهای تاک مانند رخسار زرد عاشقان است،
هوش مصنوعی: به کام خود زندگی کند و به آرزوهایش برسد، و از عمر دراز و بخت جوان خود شکرگزار باشد.
هوش مصنوعی: مردم جهان امیدهای بسیاری به او دارند؛ خداوند به لطف خود آن امیدها را برآورده سازد.
هوش مصنوعی: دوستانش مانند روی زیبارویان شاد و شکفته باشند و بدخواهانش مانند چشم زیبارویان خمار، پژمرده و ناتوان.
هوش مصنوعی: جشن مهرگان بر او خجسته باد و روزگار و جهان هرگز بر او چیره و دستیافته نباشند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
توانگری و بزرگی و کام دل بجهان
نکرد حاصل کس جز بخدمت سلطان
یمین دولت کایام ازو شود میمون
امین ملت کایمان ازو شود تابان
همه عنایت یزدان بجمله بهرۀ اوست
[...]
بزرگی و شرف و قدر و جاه و بخت جوان
نیابد ایچکسی جز بمدحت سلطان
یمین دولت ابوالقاسم آفتاب ملکوک
امین ملت محمود پادشاه جهان
خدایگانی کاندر جهان بدین و بداد
[...]
بهار تازه ز سر تازه کرد لاله ستان
برنگ لاله می از یار لاله روی ستان
جهان جوان شد و ما همچنو جوانانیم
می جوان بجوان ده درین بهار جوان
بشادکامی امروز داد خویش بده
[...]
اگر نجست زمانه بلای خلق جهان
چرا ز خلق جهان روی او بکرد نهان
اگر نخواست دلم زار و مستمند چنین
چرا نگاشت رخش خوب و دلفریب چنان
اگر نگشت دل من تنور آتش عشق
[...]
شب دراز و ره دور و غربت و احزان
چگونه ماند تن یا چگونه ماند جان
بسان مردم بی هوش گشته زار و نزار
دلم ز درد غریبی تن از غم بهتان
مرا دو دیده به سیر ستارگان مانده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.