بود مردی همیشه در گلخن
گلخنش بود سال و مه گلشن
گرد حمام نفس می‌گردید
گلخن جسم را همی تابید
زان مقامش ملال پیدا شد
به تفرج به سوی صحرا شد
یک دم از گلخن بدن بپرید
گرد صحرای روح می گردید
دید آب روان و سبزه و گل
مرده در پای حسن گل، بلبل
گرد آن مرغزار می‌گردید
باز دانست پاک را ز پلید
گفت با خویشتن که: این گلشن
هست بسیار خوشتر از گلخن
ناگهان دلبری فرشته لقا
اندر آن مرغزار شد پیدا
مرکب حسن را سوار شده
صد چو یوسف رکابدار شده
از رخ خوب و عارض پر نور
رشک صد آفتاب و منظر حور
صد دل شاهد شکر گفتار
برده از ره به طرهٔ طرار
صد ستاره مهش عرق کرده
آفتابی ز نو برآورده
صد هزاران دلی به غم خسته
برده، در دام زلف‌ها بسته
چشم مستش چو ابروی دلکش
خوب با خوب دیده خوش با خوش
قطرهٔ ژاله بر گل خندان
نسبتی دان بدان لب و دندان
تن و جانش چنان مطهر و پاک
که تو گفتی نداشت بهره ز خاک
عزم نخجیرگاه کرده و مست
تیرش اندر کمان، کمان در دست
راست گویی مگر به غمزهٔ خود
عاشقان را به تیر خواهد زد
گلخنی بی‌نوا و ناموزون
از بن گلخن آمده بیرون
عارضی آن چنان منور دید
شاهزاده چو سوی او نگرید
زورش از پا برفت و دل از دست
شد درو، از شراب حیرت، مست
خون ز سودای دل ز چشمان ریخت
بس به غربال چشم خون می‌بیخت
جامهٔ گلخنی ز تن بدرید
در پی آن پسر همی گردید
شاهزاده چو سوی او نگرید
بوی عشقش ز خون دل بشنید
از تعجب به حال او نگران
بادپا را فروگذاشت عنان
سوی نخجیر گاه شد به شتاب
گلخنی اوفتاده مست و خراب
ناوک فرقتش جگر خسته
وز ملاقات امید بگسسته
دل بداده ز دست و شوریده
از تن و جان امید ببریده
با دلی خسته و درونی ریش
غرقه در خون ز اشک دیدهٔ خویش
روز دیگر، چو شاه وا گردید
گلخنی را هنوز در خون دید
مست مست اندرو نگاهی کرد
گلخنی دوست دید و آهی کرد
آن نگارین ره حرم برداشت
گلخنی را بدان صفت بگذاشت
وامقی گشته در پی عذرا
گاه در شهر و گاه در صحرا
گاه سودای آن پری پختی
گاه با خویشتن همی گفتی:
چه خیال است؟ پادشاهی را
به گدایی کجا بود پروا؟
گر بپرسد کسی ز من حالم
من چه گویم که از که مینالم؟
نیست یارای گفتنم با کس
که دلم را به وصل کیست هوس؟
منزلم دور و بس گرانبارم
چون کنم؟ چیست چارهٔ کارم؟
جگرش سوخته، دلش بریان
سال و مه خسته، روز و شب گریان
باطنش مست و ظاهرش هشیار
در پی یار و بی‌خبر ز اغیار
گر به شهر آمدی، به هر ایام
نزدی جز به کوی دلبر گام
پیش هیچ آفریده ندریده
پردهٔ راز آن پسندیده
با نم چشم و اشک چون باران
راز یاران نهفته ز اغیاران
با سگ کوی دوست همدم شد
به چنین فرصتی چه خرم شد؟
کرده در چشم جان، به بوی حبیب
خاک پای سگان کوی حبیب
مدتی با دل ز غم به دو نیم
بود در کوی آن نگار مقیم
تا غلامی برو شبیخون کرد
زان مقامش به زور بیرون کرد
بی‌دل و جان همی دوید بسر
تا به جای سگان آن دلبر
چون دو هفته برآمد از ایام
آن نگارین، دو هفته ماه تمام
صفت نخجیر را مطول کرد
عزم نخجیر گاه اول کرد
عاشق مستمند بیچاره
بود در کوه و دشت آواره
دیده پر خون، دماغ پر سودا
جان ز آشوب عشق در غوغا
غم هجران تنش چو مو کرده
در میان وحوش خو کرده
در بیابان عشق سرگردان
همچو مجنون مشوش و عریان
گشته فارغ ز گلخن و حمام
آشنایی گرفته با دد و دام
ناکهان دل فگار شد آگاه
که به نخجیر خواهد آمد شاه
آهویی دید کشته، بخروشید
پوست برکند ازو و در پوشید
پوست در سر کشید آهووار
تا به تیرش مگر زند دلدار
شاهزاده، چو در رسید از راه
کرد گرد شکارگاه نگاه
صورتی دید همچو آهویی
غافل از عادت تگ و پویی
گفت: غافل نشسته است این دد
اندر آورد تیر و بر وی زد
گلخنی زخم تیر در دل خورد
جان و تن نیز در سردل کرد
بیخود آن پوست دور کرد ز تن
گفت: دستت درست باد، بزن!
تیر کز شست دلبران آید
هدفش جان عاشقان آید
چشمهٔ خون روانش از دل ریش
رقص می‌کرد از طرب، بی‌خویش
ذره چون آفتاب را بیند
در هوایش ز رقص ننشیند
در رگش چون نماند خون برجا
سست شد، اندر اوفتاد ز پا
بر گذرگاه دوست بر خون خفت
جان همی داد و این غزل می‌گفت:
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر از حکایت مردی است که زندگی‌اش را در یک گلخن می‌گذراند و از آنجا به صحرا می‌رود. در صحرا، با زیبایی‌های طبیعت روبه‌رو می‌شود و دلبری از فرشته‌ها را می‌بیند که اوج زیبایی و پاکی را به تصویر می‌کشد. مرد در پی این دلبری در دردی عمیق فرو می‌رود و عاشقانه‌هایش را سر می‌دهد. با احساس شدید عشق و غم، در جستجوی محبوبش در کوی او آواره می‌شود و سرانجام در صحنه‌ای غم‌انگیز، به دست شاهزاده‌ای کشته می‌شود. در این میان، عشق و اشتیاق او به محبوبش او را از زندگی‌اش جدا کرده و به سرنوشتی تلخ می‌رساند.
هوش مصنوعی: مردی وجود داشت که همیشه در مکان گرم و بخارآلود (گلخن) می‌ماند و زندگی‌اش همواره در این مکان بود، مانند گلشن که همیشه در آن جا قرار دارد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به تصویر کشیدن فضای گلخن (محل گرم و بخارزده) می‌پردازد و می‌گوید که بخار و عطر ناشی از استحمام (حمام نفس) در اطراف آن می‌چرخید و بر جسم او (مردی که در گلخن بود) اثر می‌گذاشت و او را گرما و نشاط می‌داد.
هوش مصنوعی: از آنجا که در آن مقام (زندگی مادی) احساس خستگی و ناراحتی کرد، به منظور تفریح و خوشگذرانی به سوی بیابان (عالم روحانی) رفت.
هوش مصنوعی: به مدت کوتاهی از دنیای جسمانی و مادی خود دور شد و در فضای روحانی و معنوی به گشت و گذار پرداخت.
هوش مصنوعی: بلبل، زیبایی‌های گل را مشاهده می‌کند، اما در کنار آن، آب روان و سبزه‌هایی را می‌بیند که پژمرده‌اند و این وضعیت را در کنار حسن گل (حسن یعنی زیبایی) مقایسه می‌کند.
هوش مصنوعی: پرنده‌ای در حال چرخیدن دور آن مرتع بود و متوجه شد که چیزهای نیکو از بدی‌ها قابل تشخیص است.
هوش مصنوعی: او به خودش گفت که این باغ و گلزار، بسیار زیباتر از آتش‌خانه (جایی که خوشبو کردن با بخور و عطر صورت می‌گیرد) است.
هوش مصنوعی: ناگهان معشوقی از زیبایی و لطافت مانند فرشته‌ها، در آن چمن‌زار ظاهر شد.
هوش مصنوعی: زیبایی را به گونه‌ای نشان داده که مانند یوسف، محبوب و خوش‌چهره است و کسانی که بر حسن او سوارند، به آن زیبایی افتخار می‌کنند.
هوش مصنوعی: صورت زیبا و چهره‌ی درخشانش به گونه‌ای است که صد آفتاب و منظره‌ی حوریان را به حسادت واداشته است.
هوش مصنوعی: صد دل عاشق، از زیبایی و سخن شیرین معشوق، به مهرهٔ موهای او که مانند یال شتر است، دچار شگفتی و حیرت شده‌اند و به دنبالش رفته‌اند.
هوش مصنوعی: چهرهٔ زیبا و درخشان او همچون صد ستاره است که از شدت زیبایی عرق کرده و به مانند آفتابی تازه به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: بسیاری از دل‌ها به خاطر غم و اندوه زده و ناراحت شده‌اند و در موی زلف‌های او گرفتار شده‌اند.
هوش مصنوعی: چشم مست او، مانند ابروی جذابش، زیبایی‌های دلربایی را نشان می‌دهد و هر دو به شکلی هماهنگ و دلپذیر در کنار هم جلوه‌گری می‌کنند.
هوش مصنوعی: قطرهٔ شبنم که بر گل خندان نشسته، نشان‌دهنده‌ی زیبایی و لطافت لب و دندان اوست.
هوش مصنوعی: او (عاشق) بدن و روحش آن‌قدر پاک و خالص است که گویی هیچ ارتباطی با خاک و مادیت ندارد.
هوش مصنوعی: عزم شکار کرده و تیرش را در کمان نهاده است، کمان هم در دست اوست.
هوش مصنوعی: اگر راست بگوید، با ناز و دلبری خود، عاشقان را دل‌گیر و آزار خواهد داد.
هوش مصنوعی: یک گلخن (لانه یا جا برای مرغ‌ها) بی‌صدا و ناهماهنگ، از عمق خود بیرون آمده است.
هوش مصنوعی: شاهزاده، وقتی که به سوی او (یعنی آن گلخن) نگاه کرد، عارض (چهره) او را آن‌قدر روشن و درخشان دید که توجهش جلب شد.
هوش مصنوعی: شاهزاده از شدت حیرت و شگفتی دلبسته و مدهوش شده است و به‌گونه‌ای تحت تأثیر قرار گرفته که دیگر قدرت ایستادن ندارد و دلش را نیز از دست داده است. او مانند فردی مست شده که از شراب حیرت سرشار است.
هوش مصنوعی: از شدت عشق و آرزو، اشک‌هایش به شدت از چشمانش جاری شد و به قدری غمگین بود که انگار چشمانش مانند غربالی بودند که همواره اشک‌هایش را می‌ریزد.
هوش مصنوعی: دختر عشق، لباس خود را به خاطر یار پاره کرد و در پی او به راه افتاد.
هوش مصنوعی: شاهزاده زمانی که به سوی او نگاه کرد، بوی عشقش را از دل زخمی‌اش حس کرد.
هوش مصنوعی: او از تعجب به حال شاهزاده نگران و مضطرب شد و پاهایش را از سر دویدن باز ایستاد.
هوش مصنوعی: او به سرعت به سوی محل شکاری رفت و در آنجا، در وضعیتی مست و خراب، درخت گلخنی افتاده است.
هوش مصنوعی: تیر جدایی‌اش به دل ناتوان‌ام رسوخ کرده و از دیدار او دیگر امیدی ندارم.
هوش مصنوعی: دلش را باخته و از حال و هوای خود بی‌خبر شده و از زندگی و امید به آینده قطع امید کرده است.
هوش مصنوعی: با دلی غمگین و دردی عمیق که از اشک‌های خودم پر شده و تمام وجودم را تحت‌الشعاع قرار داده‌ام.
هوش مصنوعی: روزی دیگر، وقتی که شاه به خواب رفت، هنوز منظرهٔ عشق و درد را در دل دید.
هوش مصنوعی: مست، با نگاه به گلخن (محل جمع کردن گل، که به نشانهٔ محبت و عشق است) توجهی به دوستی کرد و از شدت احساس خود، آهی کشید.
هوش مصنوعی: عذرا، آن معشوق زیبا، به سوی حرم رفت و در آنجا گلخن (محل بی‌خبری و عاشقانه) را با همان ویژگی زیبا و دلنشین رها کرد.
هوش مصنوعی: وامق، به عشق عذرا در جست‌وجو است و گاهی در شهر و گاهی در بیابان می‌گردد.
هوش مصنوعی: گاهی به عشق آن پری (عذرا) مست و شیدا بودی و گاهی با خودت درگیر بودی و به گفتگو می‌پرداختی.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به یک وضعیتی دارد که در آن پادشاهی باید نگران و مراقب یک گدا باشد. شاعر به طور ضمنی می‌گوید که در دنیای عشق و شیفتگی، احساسات و خیالات به قدری غلیظ و عمیق هستند که حتی مقام سلطنت هم از مسائل و مشکلات گدایان و عاشقان بی‌خبر نمی‌ماند.
هوش مصنوعی: اگر کسی حال مرا بپرسد، چه بگویم وقتی که جز از درد و غمِ دل و جدایی از محبوب نمی‌توانم سخن بگویم؟
هوش مصنوعی: نمی‌توانم با هیچ‌کس از احوالم سخن بگویم، زیرا میل شدید به وصالی دارم که نمی‌دانم چه کسی آن را برآورده می‌کند.
هوش مصنوعی: منزل من دور است و بار سنگینی بر دوشم است. چه طور باید با این وضعیت کنار بیایم؟ برای این مشکل چه چاره‌ای وجود دارد؟
هوش مصنوعی: او(عاشق) به شدت از عشقش رنج می‌برد و به خاطر دوری از معشوقش، همواره در حسرت و اندوه است. روزها و شب‌ها در حالت ناراحتی و اشک‌ریزی سپری می‌شود و دلش آتش‌گرفته از غم عشق است.
هوش مصنوعی: او درونش سرشار از عشق و نشاط است، اما در ظاهر خود را متوجه و بیدار نشان می‌دهد، در جستجوی معشوق بوده و از دیگران غافل است.
هوش مصنوعی: اگر به شهر آمدی، در هیچ زمانی جز به کوی معشوق (دلبر) قدم نگذار.
هوش مصنوعی: پیش هیچ موجودی، پردهٔ راز محبوب را برملا مکن و فاش نکن.
هوش مصنوعی: با اشک و گریه‌ای که مانند باران است، راز دوستان از دشمنان پنهان می‌ماند.
هوش مصنوعی: با سگ‌های کوی دوست هم‌نشین و هم‌صحبت شده، در این فرصت چه خوشحال و راضی شده است!
هوش مصنوعی: در برابر چشمان من، به خاطر عطر محبوب، بوی خاک پای سگ‌هایی که در کوی محبوبم هستند، نشسته است.
هوش مصنوعی: مدتی دل از شدت غم به دو نیم شده بود و در کوی آن معشوق ساکن بود.
هوش مصنوعی: به شب، گروهی به آنجا حمله کردند و آن نگار را به زور از آن مکان بیرون کردند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر بیان می‌کند که بی‌تاب و بی‌قرار، به سمت معشوق می‌دوید، در حالی که از خود هیچ چیزی نداشت و به سیر و حرکت خود ادامه می‌داد، مانند سگی که به دنبال محبوبش می‌دود.
هوش مصنوعی: پس از گذشت دو هفته از روزهایی که آن معشوق زیبا بود، دو هفته کامل از ماه نیز سپری شده است.
هوش مصنوعی: عاشق به وصف شکارچی که به دقت و با حوصله عمل می‌کند پرداخته و عزم او را در آغاز کار توصیف کرده است.
هوش مصنوعی: عاشق بی‌پناه و نیازمند، در حالتی اسیر و گرفتار، در بیابان‌ها و کوه‌ها سرگردان بود.
هوش مصنوعی: چشمانش پر از اشک و خون است و بینی‌اش پر از اندوه و فکر، جانش به خاطر ناآرامی عشق در بلوا و آشوب به سر می‌برد.
هوش مصنوعی: عذاب و درد ناشی از جدایی، جسم او را به اندازه‌ای ضعیف کرده که مانند مویی نازک شده و در میان حیوانات وحشی، به حالت بی‌پناهی و سرگردانی قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: در بیابان عشق، عاشقی به نام مجنون، بی‌قراری و ناامیدی را تجربه می‌کند و در حالت آشفته‌حالی و بدون لباس احساس Vulnerability (آسیب‌پذیری) می‌کند.
هوش مصنوعی: از آرامش و راحتی دنیا فارغ شده و به بیابان عشق قدم گذاشته است و اکنون با وحوش و موجودات بی‌جان آشنا شده است.
هوش مصنوعی: ناگهان دل آشنایان بی‌خبر شد که شاه (ایران) به شکار خواهد آمد.
هوش مصنوعی: آهویی را دید که کشته شده است، به شدت ناراحت شد و پوست او را کند و به عنوان پوشش برتن کرد.
هوش مصنوعی: آهو، برای فرار از تیر دلدار، پوست (خود) را به سر کشیده و شبیه آهو شده است.
هوش مصنوعی: شاهزاده که به شکارگاه رسید، به دور و برش نگاهی انداخت.
هوش مصنوعی: شاهزاده صورت زیبایی را می‌بیند که مانند آهو است و غافل از خطرات زندگی به نظر می‌رسد.
هوش مصنوعی: او گفت: این دد (حیوان) که در بی‌خبری نشسته است، تیر را در دست گرفت و به او (آهو) زد.
هوش مصنوعی: زخمی از تیر در دل او نشسته و جان و تنش نیز در درونش به شدت متاثر شده‌اند.
هوش مصنوعی: عاشق بیخود از درد زخم تیر، پوست خود را از بدنش جدا کرد و گفت: دستت خوب و محکم باشد، باز هم بزن!
هوش مصنوعی: تیر که از انگشت معشوقه‌ها نشئت می‌گیرد، هدفش جان عاشقان است.
هوش مصنوعی: چشمهٔ خون که از دل زخمی فرد عاشق جاری می‌شود، از شادی و سرور به حالت رقص در می‌آید و این فرد به خاطر این شادی از خودش بیخود شده است.
هوش مصنوعی: وقتی ذره‌ای به آفتاب نگاه می‌کند، به خاطر زیبایی و درخشانی‌اش، نمی‌تواند از شادی و شگفتی بخوابد و در حال رقص است.
هوش مصنوعی: زمانی که خون در رگ او باقی نماند و او ضعیف شد، به زمین افتاد و از پا درآمد.
هوش مصنوعی: در مسیر دوست، او در خون خود افتاد و جانش را فدای او کرد و این غزل را می‌خواند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بی‌مثل و شبه و بی‌همتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.