مطربا، نغمهٔ حزین بر دار
یک زمانم دماغ جان تر دار
از نه آهنگ خردهٔ عشاق
نغمهای گو، ز پردهٔ عشاق
مردم از هجر دوست، یک دمهای
دل من زنده کن به زمزمهای
تا من اندر سماع عشق آیم
مجلس عاشقان بیارایم
نفسی بگذرم ازین پس و پیش
ساعتی بنگرم به هستی خویش
چون که پی گم کنم ازین هستی
راه یابم به عالم مستی
همچو مستان سماع برگیرم
نعرهٔ شوق دوست درگیرم
ساعتی همچو آرزومندان
ز اشتیاق حبیب در میدان
مرغ بسمل صفت، زنم پر و بال
وآیم از روزگار حال به قال
شرح عشق محب و حسن حبیب
بدهم یک به یک علیالترتیب:
روز اول، چو جوهر انسان
مایل عشق بود و خالی از آن
واهب اصل آلتی بخشید
که بدو نیک را ز بد بگزید
در زمانه بدید تو بر تو
حسن با قبح و زشت با نیکو
گشت ناظر به صورت هر دو
ز صفا و کدورت هر دو
چون شد اندر دلش صفا غالب
نشد او جز جمال را طالب
روی زیبا ز روی بد بگزید
بد نخواهد کسی، چو نیکو دید
هر کجا حسن دلربایی دید
چشم جانش همی درو نگرید
هر دمش کسوتی لطیف نمود
هر زمانش ارادتی افزود
هر که عاشق به دیدهٔ جان شد
گلخنی وار پیش سلطان شد:



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: عراقی در آغاز این فصل از عشاقنامه از مطرب میخواهد که در پردهٔ عشاق نغمهای غمگین بنوازد تا او از رنج هجران رها شود، به سماع و بیخودی درآید و آنگاه حال درونی خود را به گفتار درآورد. سپس شرح پیدایش عشق را آغاز میکند: گوهر انسان در آغاز آمادهٔ عشق بود، خداوند به او قوهٔ تشخیص نیک از بد داد و چون دلش صاف شد، زیبایی را برگزید و دلبستگیاش به آن پیوسته افزون شد. در پایان، عاشقی را که با چشم جان عاشق شده به گلخنتابی تشبیه میکند که دل به سلطان باخته است و بدینسان به حکایت بخش بعد راه میبرد.
هوش مصنوعی: ای نوازنده، آهنگی غمگین بنواز و لحظهای جان مرا تازه و شاداب کن.
هوش مصنوعی: از میان آهنگهای گوناگون موسیقی، نغمهای ظریف در پردهٔ «عشاق» بنواز؛ پردهای که هم نام یکی از مقامهای موسیقی است و هم با حال عاشقان پیوند دارد.
هوش مصنوعی: از دوری دوست مُردم؛ با زمزمهای دل مرا لحظهای زنده کن.
هوش مصنوعی: تا به سماع عاشقانه درآیم و مجلس عاشقان را رونق دهم.
هوش مصنوعی: تا لحظهای از این گرفتاریهای گذشته و آینده رها شوم و ساعتی در هستی خود بنگرم.
هوش مصنوعی: و آنگاه که نشان این هستی خود را گم کنم و از خود بگذرم، به عالم مستی و بیخودی راه پیدا کنم.
هوش مصنوعی: مانند مستان به رقص و سماع برخیزم و از شوق دوست فریاد برآورم.
هوش مصنوعی: ساعتی مانند مشتاقان، از شوق محبوب در میدان عشق به جنبش درآیم.
هوش مصنوعی: مانند مرغ سربریده بال و پر بزنم و از حال درونی و وجد به گفتار بیایم و آن حال را به زبان آورم.
هوش مصنوعی: و شرح عشق عاشق و زیبایی معشوق را یکایک و به ترتیب بیان کنم.
هوش مصنوعی: در آغاز آفرینش، گوهر انسان به عشق گرایش داشت، اما هنوز عشق در آن نبود.
هوش مصنوعی: خداوند بخشندهٔ هستی ابزاری مانند خرد و تشخیص به او داد که با آن نیک را از بد جدا کرد و برگزید.
هوش مصنوعی: انسان در جهان، لایه بر لایه، زیبایی را در کنار زشتی و نیکو را در کنار بد دید.
هوش مصنوعی: او ظاهر هر دو را نگریست و پاکی و تیرگی هر کدام را دید.
هوش مصنوعی: چون پاکی و صفا بر دلش چیره شد، جز زیبایی را نخواست.
هوش مصنوعی: روی زیبا را بر روی زشت برگزید، زیرا هر کس نیکو را ببیند بد را نمیخواهد.
هوش مصنوعی: هر جا زیبایی دلربایی دید، چشم جانش به آن خیره ماند.
هوش مصنوعی: آن زیبایی هر لحظه در جامهای لطیفتر بر او جلوه کرد و هر لحظه بر دلبستگی و ارادت او افزود.
هوش مصنوعی: هر کس با چشم جان عاشق شد، مانند آن گلخنتاب بینوا شد که در برابر سلطان دل باخت؛ این بیت مقدمهٔ حکایتی است که در بخش بعد میآید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.