با سنگ بت سنگدلم گفت ز مائی
گفتم عجمی گوی ز آبی نه زمانی
هر سو که نظر می فکنم روی تو بینم
پیدائی وپنهان و ندانیم کجائی
گویندخدائی وخود آئی به حقیقت
ناخواسته اندر بر دلها چوخود آئی
دیدم گهی اندر حرمی گه به کلیسا
هر خانه که رفتیم در اوخانه خدائی
خواهی که نگردد کسی آگه ز تو اما
چون ماه نو از هر طرف انگشت نمائی
شوری ز نمک دور نگشته است ونگردد
شوری ز تو درماست زما از چه جدائی
اقبال بلنداست مرا از تو چه گردد
گر بر رخ بختم در دولت بگشائی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل معشوقی را میستاید که هم آشکار است و هم پنهان، و در حرم و کلیسا و هر خانهای حاضر است؛ از این رو معشوق رنگ الهی پیدا میکند. بازیهای لفظی مانند «ز مائی» و «خدا/خودآی» و تشبیه ماه نو، این حضور فراگیر را نشان میدهد. شاعر سپس با تمثیل نمک و شوری از جدایی معشوق گله میکند و در بیت پایانی، با آوردن تخلص خود، از او میخواهد درِ دولت را به روی بختش بگشاید.
هوش مصنوعی: بت سنگدلِ من به من گفت: «تو از مایی». گفتم این را به زبان عجمی بگو؛ یعنی «ماء» در عربی به معنای آب است و شاعر با این واژه بازی لفظی کرده است. پیداست که شاعر بر سر معنای «ز مائی» (از ما یا از آب) نکتهپردازی میکند.
هوش مصنوعی: به هر طرف که نگاه میکنم چهرهٔ تو را میبینم. تو هم آشکاری و هم پنهان، و ما نمیدانیم کجا هستی.
هوش مصنوعی: میگویند تو خدایی، و در حقیقت «خودآیی»؛ یعنی بیآنکه کسی بخواهد، خودت به دلها درمیآیی. شاعر «خدای» را «خودآی» معنا کرده و با آن بازی لفظی ساخته است.
هوش مصنوعی: تو را گاهی در حرم و گاهی در کلیسا دیدم. به هر خانهای که رفتیم، تو خداوندِ آن خانه بودی؛ یعنی حضور تو به یک دین و یک مکان محدود نیست.
هوش مصنوعی: میخواهی کسی از تو باخبر نشود، اما مانند ماه نو از هر سو مردم با انگشت تو را به هم نشان میدهند.
هوش مصنوعی: شوری هرگز از نمک جدا نشده است و جدا نمیشود. شور و شیدایی تو در جان ماست، پس چرا از ما جدایی؟
هوش مصنوعی: اقبال من بلند است؛ اگر درِ دولت و سعادت را به روی بخت من بگشایی، از تو چه کم میشود؟ «بلند اقبال» تخلص شاعر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون آب ز بالا بگراید سوی پستی
وز پست چو آتش بگراید سوی بالا
علم و عمل خواجه اسماعیل شنیزی
ما را ز نه چیزی برسانید به چیزی
ما کبک دری بوده گریزیده ز کبکی
او کرده دل ما چو دل باز گریزی
تا ما ز پی تنقیت و تقویت او
[...]
اذا ما خلوت الدّهر یوما فلا تقل
خلوت و لکن قل علیّ رقیب
یک دم زدن از حال تو غافل نیم ای دوست
صاحب خبران دارم آنجا که تو هستی
اندر غزل خویش نهان خواهم گشتن
تا بر لب تو بوسه دهم چونش بخوانی
ای یافته از روی تو و رای تو دنیا
حسنی و جمالی و شکوهی و بهایی
از فهم تو و فکرت تو بر فلک طبع
نوری و شعاعی و فروغی و ضیایی
احوال مرا نزد تو دانی که نباشد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.