این قوم نگر که باز هستند
در ملک قوام بی قوامان
از خبث عقیده زرد رویان
وز خون پیاله سرخ فامان
از دم سردی فقاع طبعان
یخ در بغلان بی نظامان
چون شام سیاه کاسه رنگان
چون صبح دوم فراخ گامان
ای دهر ترا تمام دستی است
در همدستی ناتمامان
آنراست غلام خواجه دولت
کو آب دهن شد از غلامان
هر نان درست کاسمان راست
هست از قبل شکسته نامان
وآتش صفتان ز چرخ اطلس
در اطلس آتشی خرامان
سامانی و سروری به نسبت
وانگه همه را نه سر نه سامان
عیسی نفسان پاک دامن
پامال خسان شده چو دامان
صد دیگ به زیر کاسه چرخ
پخته ست ولی برای خامان
مندیش مجیر و کام خوش کن
از هجو خسان و خویش کامان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه هجوی است دربارهٔ گروهی فرومایه که در مملکت به قدرت و نعمت رسیدهاند. شاعر آنان را بدعقیده، شرابخوار، سرد، بخیل و بیسر و سامان وصف میکند. سپس از روزگاری شکایت دارد که نعمت را به ناکسان میدهد و پاکدامنان را لگدمال میکند. در پایان خود را دلداری میدهد که غم نخورد و کامش را با هجو آنان شیرین کند.
هوش مصنوعی: این گروه را ببین که باز هم در مملکت تکیهگاه و گردانندهٔ کار شدهاند. خودشان هیچ مایه و استواری ندارند. ممکن است «قوام» به لقب وزیران هم اشاره داشته باشد.
هوش مصنوعی: از بدی و پلیدی عقیده رنگپریده و زردرویند و از خوردن شراب سرخروی شدهاند.
هوش مصنوعی: سخن و دمشان سرد و بیروح است و طبعشان مثل فقاع پرکف و تهی است. یخ در بغلاند، یعنی سرد و بیمزه و بینظم و ترتیب.
هوش مصنوعی: مانند شام سیاه، سیهکاسه یعنی بخیل و فرومایهاند. مانند صبح صادق که زود همهجا را میگیرد، گامهایشان گشاده است و در طمع و گستاخی پیش میتازند.
هوش مصنوعی: ای روزگار، تو در همراهی و پشتیبانی از ناقصان و ناکسان استادی تمام داری.
هوش مصنوعی: بخت و دولت بندهٔ آن خواجهای شده است که خود نزد غلامان خوار و رسوا و بازیچه بوده است. این بیت کنایهای زشت و هجوآمیز است.
هوش مصنوعی: هر نان درستی که آسمان دارد، یعنی هر نعمت و روزی کامل، نصیب بدنامان و رسوایان میشود.
هوش مصنوعی: این تندخویانِ آتشصفت به لطف چرخ اطلسگون، در جامههای اطلس سرخ آتشین میخرامند.
هوش مصنوعی: به نسب خود را سامانی و اهل سروری میخوانند، اما هیچکدامشان نه سر و عقلی دارند و نه سامان و نظمی. در این بیت بر «سامان» بازی لفظی شده است.
هوش مصنوعی: پاکدامنانی که دمی مسیحایی و جانبخش دارند، مانند دامن جامه زیر پای فرومایگان لگدمال شدهاند.
هوش مصنوعی: زیر کاسهٔ آسمان صد دیگ پخته شده است، یعنی نعمتهای فراوان آماده است، اما همه برای خامان و نااهلان است.
هوش مصنوعی: ای مجیر، غم مخور و با هجو کردن این فرومایگان و خودکامگان دلت را خوش کن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
در کوکبهٔ چنین غلامان
شرط است برون شدن خرامان
ز آن مایه که افتدت به دامان
تنها نخوری چو ناتمامان
گر بر سر خاک من خرامان
آیی مفشان ز خاک دامان
گه باز زدی به کوه دامان
با کبک دری شدی خرامان
بنشینم و پا کشم به دامان
تا کار وفا شود به سامان
بنشینم و پا کشم به دامان
تا کار وفا شود به سامان
بنشینم و پا کشم به دامان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.