دل از تطاول زلف نگار جان نبرد
چو مارگیر کز آسیب مار جان نبرد
به صیدگاه دل آن زلف خم بهخم دامیست
که از علایق او یک شکار جان نبرد
دلا تجاهل عارف گزین که صاحب ذوق
محقق است کزین روزگار جان نبرد
بدان تبختر شاهانه گرگشاید رخ
پیادهایست کز او یک سوار جان نبرد
سلاح عاشقی افتادگیست ورنه کسی
به پهلوانی ازین کار زار جان نبرد
به رهنمایی سیمرغ بست باید دل
وگرنه رستم از اسفندیار جان نبرد
سلامت ارطلبی کفرگوی و رندی کن
که زهد و تقوی از این گیرودار جان نبرد
بگو به ساقی مجلس به باده افیون ریز
وگرنه هیچ کس از این خمار جان نبرد
بر اهل فضل جهان سردگونه شد دانم
کزین خزان فضیلت بهار جان نبرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل بر ردیف «جان نبرد» استوار است و از دام زلف معشوق و ستم عشق آغاز میشود. سپس به گلایه از روزگاری میرسد که در آن اهل ذوق، زاهد و پهلوان هیچکدام رهایی ندارند. شاعر با طنزی تلخ رندی، خود را به نادانی زدن و بیخبری با باده و تریاک را راه رهایی معرفی میکند. در بیت پایان با بازی میان تخلص خود و فصل بهار، از بیقدری اهل فضل و نابودی خویش در این «خزان فضیلت» مینالد.
هوش مصنوعی: دل از ستم و آزار زلف معشوق جان سالم به در نبرد؛ مانند مارگیری که سرانجام از گزند مار جان نمیبرد. زلف به مار تشبیه شده است.
هوش مصنوعی: آن زلف پرپیچوخم در شکارگاه دل دامی است که هیچ شکاری از بندها و گرههای آن زنده نمیرهد.
هوش مصنوعی: ای دل، خود را به نادانی بزن و دانسته را نادیده بگیر؛ زیرا یقین است که اهل ذوق و دانایی از این روزگار جان سالم به در نمیبرند.
هوش مصنوعی: اگر معشوق با آن ناز و غرور شاهانه چهره بگشاید، با آنکه پیاده است، هیچ سواری از دستش جان نمیبرد. شاعر با واژههای شطرنج («شاه»، «پیاده»، «سوار») بازی کرده است.
هوش مصنوعی: سلاح عاشق فروتنی و افتادگی است؛ وگرنه هیچکس با زور و پهلوانی از این میدان جنگ زنده بیرون نمیآید.
هوش مصنوعی: باید به راهنمایی سیمرغ دل بست؛ چنانکه اگر راهنمایی سیمرغ نبود، رستم هم از نبرد با اسفندیار جان سالم به در نمیبرد. اشاره به داستان شاهنامه است و مقصود این است که بی یاری راهنمای دانا نمیتوان رهید.
هوش مصنوعی: اگر سلامت و امنیت میخواهی، کفر بگو و رندی پیشه کن؛ زیرا زهد و پرهیزگاری از این آشوب و کشمکش جان سالم به در نمیبرد. سخنی طنزآمیز در نکوهش روزگار است.
هوش مصنوعی: به ساقی مجلس بگو در شراب تریاک بریزد؛ وگرنه هیچکس از رنج این خماری زنده نمیماند. یعنی تحمل این روزگار جز با بیخبری کامل ممکن نیست.
هوش مصنوعی: میدانم جهان با اهل فضل سرد و بیمهر شده است و در این خزانِ فضیلت، بهار جان سالم به در نمیبرد. «بهار» هم تخلص شاعر است و هم به معنای فصل بهار در برابر خزان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.