ای گلبن روان و روان را بجای تن
پیش آر جام و تازه کن از راح روح من
زان می که رنگ و بوی تقاضا کند ازو
د رکوهسار لاله و در باغ یاسمن
خمری که مشک خفته و بیدار در دو حال
بر رنگ و بوی اوست چو خمار مفتتن
گر در شعاع او گذرد اهرمن شبی
روزی نهان نماند از آن بعد اهرمن
نورست ، گر گرفت توان نور را زنار
جانست ، گر برهنه توان دید جان زتن
با این چنین شراب صبوحی شدن بباغ
فاضل تر از بسوی منی رفتن از وطن
گر مست و خفته ماند مغنی روا بود
اکنون که مرغ نعره برآورد از فنن
تا بانگ عندلیب برآمد ز جویبار
مدهوش شد رفیق و فرو ماند از زدن
بلبل پر از خروش شد اندر میان باغ
باده بجوش آمد اندر میان دن
بر نوبهار انجمنی بین ز عاشقان
یک قوم گرد سبزه و یک قوم در چمن
این نوبهار آمده شش ماه رفته بود
یا رفته ای که آمده ، سازد روان من
حشرست سبزه را که چو دست گناهکار
زنهار خواه برگ برآورده نارون
گلزار بتکده است ؛ من او را شمن شوم
گلهای خرمنند در آن بتکده شمن
تا لاله چون حسین علی غرفه شد بخون
گل همچو شهربانو بدریده پیرهن
در زنگبار پیرزنی چون کند خضاب ؟
ماند بنفشه نیز بدان موی پیرزن
بیجاده رنگ خواهد هر شب ز ارغوان
کافور بوی خواهد هر روز از سمن
چون ابر در ببارد اکنون که از بحار ؟
چون باد نافه آرد اکنون که از ختن ؟
چو نان که از عدن گهر آرد بباغ میغ
طبع امیر ماست مگر بحر در عدن
میر اجل و سید فرزانه سعد ملک
عین سخا ، شجاع زمن،بو علی حسن
آن ز آفرین سرشته که کرد آفریدگار
دور اعتقاد او ز خلل ، خالی از فتن
بنموده دست دولت او سینة سپهر
فرسوده پای همت او تارک پرن
مجلس چنان همام ندارد جهان فروز
میدان چنان سوار ندارد سپه شکن
از دل نعیم او بزداید همی عنا
وز جان ثنای او بنشاند همی حزن
با رای او ندارد زهره بسی ضیا
با لفظ او ندارد لؤلؤ بسی شمن
جز بر سخاش بستن ساده بود امید
جز در ثناش گفتن یاوه بود سخن
قصری که آن بود وطن او را سپهر خوان
دانی که مهر را نبود بر زمین وطن
با او بهیچ بد نتوان برد ظن ، که چرخ
در هیچ کس جز او بنکویی نبرد ظن
با زخم تیغ اوست قدر سست و ناتوان
با روی تیر اوست قضاسست و مرتهن
با سیف او بفتنه کند آفرین همی
جان شده ز کالبد سیف ذوالیزن
با او زمانه را بهنر چون کنم قیاس ؟
کاندر دو پله راست نیاید ستیر و من
قایم برسم اوست سلیمان را نهاد
تازه بخوان اوست براهیم را سنن
با کلک اوست دولت در صدر مستقیم
با تیغ اوست نصرة در حرب مقترن
بحر شجاعتست گه حرب در زمین
ابر سخاوتست گه جود بر زمن
بحری که وقت کوشش بر دل نهد گناه
ابری که وقت بخشش بر کف نهد منن
موجود اگر ببخشش او آمدی حیات
نی حوت شست دیدی و نی مرغ با بزن
بی فر او نیارد دولت همی بها
آری بها نیارد بی جان همی بدن
ای کلک تو دهان امل را شده زبان
وی تیغ تو زبان اجل را شده دهن
مهر تو عمر نیست وزو نیست جز نشاط
کین تو مرگ نیست وزو نیست جز حزن
جز عیب هرچه شاید یافی ز روزگار
جز غیبت هرچه باید داری ز ذوالمنن
آمد ، خدایگانا ،دی نامه ای مرا
از خون دل نبشته ز دلدار خویشتن
اول همه سلام بد ، آخر همه پیام
لفظش همه ز حزن و حروفش همه محن
گفته که : دست چون زده ای باز بر دوات ؟
گفته که : چون بمانده ای از رمح تیغ زن ؟
تیغت همی نشاند چو سینی بپیشگاه
کلکت بپایگاه فکندست چون لگن
از کلک و از دوات چه جوید دل کسی
کورا بتیغ و تیر بود بخت مرتهن
دستی که آن بدادن دینار خیره بود
چون خیره کرده ایش بدینار خواستن ؟
زان پس که چند گونه گشادی فتاده است
اکنون همی ببند میان خود از رسن
اندرز کرده بود بسی از پس ملام
کاندر پناه میر اجل باش مؤتمن
کو کار تو کند چو قوی رای خود تمام
کو کام تو کند چو نکو نام خود حسن
تا عاشقست بر می و میخانه خمر خوار
تا مشفقست بر بت و بتخانه برهمن
از نعمت تو باد دلی شاد و شاد خوار
وز دولت تو باد عدوی تو مفتتن
بادت مدام نوش لب آفتاب رنگ
از دست ساقییی که بود مشتری ذقن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش می و میخانه و تأثیر آن بر حال و هوای عاشقانه و زندگی خود میپردازد. او با توصیف باده و زیباییهای طبیعت در بهار، حالوهوای شاد و سرمستکنندهای را ترسیم میکند که میان عاشقان برقرار است. سپس به صفات و ویژگیهای شخصیتی میپردازد و پیامهایی درباره سخاوت، شجاعت و برتری انسانی ارائه میدهد، در حالی که با تأکید بر دوگانگی زندگی و مرگ، شیفتگی خود به عشق و حیات را ابراز میکند. در نهایت، او به نیکیها و برکتهایی که از وجود محبوب میآید اشاره میکند و پیامی از خوشبینی و امید را به همراه دارد.
هوش مصنوعی: ای معشوقِ چون گلبنِ خرامان که برای جانم همچون تن برای جانی، جام را پیش بیاور و با شراب روحم را تازه کن.
هوش مصنوعی: از آن شرابی بیاور که لاله در کوهسار و یاسمن در باغ، رنگ و بوی خود را از آن میطلبند.
هوش مصنوعی: شرابی که مشک، چه خفته و چه بیدار، مانند میخوارهای شیفته، دلباختهٔ رنگ و بوی آن است.
هوش مصنوعی: اگر اهریمن شبی از پرتو این شراب بگذرد، از آن پس هیچ روزی پنهان نمیماند؛ یعنی روشنی آن تاریکی را هم آشکار میکند.
هوش مصنوعی: این شراب نوری است، اگر بتوان نور را از آتش جدا کرد و گرفت؛ و جانی است، اگر بتوان جان را جدا از تن و برهنه دید.
هوش مصنوعی: با چنین شرابی، بامدادان به باغ رفتن و صبوحی کردن برتر از ترک وطن و سفر به منا برای حج است.
هوش مصنوعی: اکنون که پرنده از سر شاخه بانگ برآورده، اگر نوازنده مست و خفته بماند رواست، چون آواز مرغ جای او را گرفته است.
هوش مصنوعی: همین که آواز بلبل از کنار جوی برخاست، همدمِ نوازنده مدهوش شد و از نواختن باز ماند.
هوش مصنوعی: بلبل در میان باغ پرخروش شد و باده نیز در خم به جوش آمد.
هوش مصنوعی: در این نوبهار انجمنی از عاشقان را ببین که گروهی گرد سبزه و گروهی در چمن نشستهاند.
هوش مصنوعی: این بهار که آمده، شش ماه رفته بود؛ یا آن رفتهای که بازگشته، جان مرا سامان میدهد و شاد میکند.
هوش مصنوعی: گویی برای سبزه روز رستاخیز است؛ درخت نارون برگهایش را مانند دست گناهکاری که امان میخواهد برآورده است.
هوش مصنوعی: گلزار مانند بتکده است و من پرستندهٔ آن میشوم؛ گلهای شاداب در آن بتکده خود همچون بتپرستان و خادماناند.
هوش مصنوعی: از آنگاه که لاله مانند حسین بن علی در خون غرق شد، گل مانند شهربانو گریبان خود را درید.
هوش مصنوعی: پیرزنی در زنگبار چگونه موی خود را رنگ میکند؟ بنفشه نیز به موی آن پیرزن شبیه است؛ یعنی رنگی تیره و کبود دارد.
هوش مصنوعی: باغ هر شب از ارغوان رنگ سرخ همچون بیجاده و هر روز از سمن بوی کافور میطلبد.
هوش مصنوعی: ابر اکنون از کدام دریا مروارید میباراند و باد از کدام ختن نافهٔ مشک میآورد؟
هوش مصنوعی: ابری که از عدن گوهر به باغ میآورد، گویی سرشت امیر ماست که خود دریای عدن است؛ یعنی بخشندگی امیر سرچشمهٔ این گوهرهاست.
هوش مصنوعی: او امیر بزرگوار و سرور فرزانه، سعدالملک، سرچشمهٔ بخشش و دلاور روزگار، ابوعلی حسن است.
هوش مصنوعی: او از ستایش سرشته شده است و آفریدگار اعتقادش را از هر عیبی دور و از هر فتنهای پاک ساخته است.
هوش مصنوعی: دست دولت او سینهٔ آسمان را زیر فرمان آورده و پای همتش فرق ستارهٔ پروین را فرسوده است؛ یعنی مقامش از آسمان برتر است.
هوش مصنوعی: جهان مجلسی با سروری چنان روشنیبخش ندارد و میدان نبرد سواری چنان لشکرشکن به خود ندیده است.
هوش مصنوعی: نعمت او رنج را از دل میزداید و ستایش او اندوه را از جان فرو مینشاند.
هوش مصنوعی: در برابر اندیشهٔ روشن او ستارهٔ زهره روشنایی چندانی ندارد و در برابر سخن او مروارید ارزش چندانی ندارد.
هوش مصنوعی: امید بستن به جز به بخشش او سادهلوحی است و سخن گفتن جز در ستایش او بیهوده است.
هوش مصنوعی: کاخی را که جایگاه اوست آسمان بخوان؛ زیرا میدانی که خورشید بر زمین جایگاه ندارد، و او خورشید است.
هوش مصنوعی: دربارهٔ ممدوح به هیچ بدی نمیتوان گمان برد؛ چرخ نیز به هیچکس جز او گمان نیکی نبرده است.
هوش مصنوعی: در برابر زخم شمشیر او تقدیر سست و ناتوان است و در برابر پیکان تیرش قضا ناتوان و در گرو اوست.
هوش مصنوعی: جان سیف بن ذییزن، پادشاه نامدار یمن، که از کالبدش رفته، شیفتهوار شمشیر او را آفرین میگوید. شاعر با واژهٔ «سیف» به معنای شمشیر و نام آن پادشاه بازی کرده است.
هوش مصنوعی: چگونه زمانه را در هنر با او بسنجم؟ همانگونه که «ستیر»، که وزنی اندک است، با «من»، که وزنی سنگین است، در دو کفهٔ ترازو برابر نمیشود.
هوش مصنوعی: بنیاد و آیین سلیمان با رسم و شیوهٔ او پابرجا مانده است و سنت مهماننوازی ابراهیم با خوان گستردهٔ او تازه شده است.
هوش مصنوعی: با قلم او دولت بر صدر استوار میماند و با شمشیرش پیروزی در جنگ همراه اوست.
هوش مصنوعی: هنگام جنگ، دریای دلاوری بر زمین است و هنگام بخشش، ابر سخاوت بر روزگار.
هوش مصنوعی: دریایی است که هنگام نبرد بر دل دشمنان بار گناه و ترس مینهد، و ابری است که هنگام بخشش منت و نعمت را در کف مردم میگذارد.
هوش مصنوعی: اگر هستی و زندگی از بخشش او پدید میآمد، نه ماهی هرگز قلاب میدید و نه پرنده سیخ کباب؛ یعنی هیچ جانداری نمیمرد.
هوش مصنوعی: دولت بدون شکوه او ارزشی ندارد، همانگونه که تن بیجان ارزشی ندارد.
هوش مصنوعی: ای که قلمت زبانِ دهانِ آرزو شده است و شمشیرت دهانِ زبانِ مرگ؛ یعنی قلمت آرزوها را برمیآورد و شمشیرت فرمان مرگ را به زبان میآورد.
هوش مصنوعی: دوستی تو گرچه خودِ عمر نیست، جز شادی از آن برنمیخیزد؛ و کینهٔ تو گرچه خودِ مرگ نیست، جز اندوه از آن پدید نمیآید.
هوش مصنوعی: هر چیز شایستهای جز عیب از روزگار به دست میآوری، و هر چه نیاز داری جز دوری و غیبت از لطف، از خداوند نعمتبخش داری. شاعر میان «عیب» و «غیبت» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، دیروز از دلدارم نامهای به من رسید که با خون دل نوشته شده بود.
هوش مصنوعی: آغاز نامه سراسر سلام بود و پایانش سراسر پیام؛ واژههایش همه از اندوه بود و حروفش همه از رنج.
هوش مصنوعی: دلدار نوشته بود: چرا دوباره دست به دوات بردهای و چرا از نیزه و شمشیرزدن بازماندهای؟
هوش مصنوعی: شمشیرت تو را همچون سینی در صدر مجلس مینشاند، اما قلمت تو را همچون لگن به پایین مجلس افکنده است.
هوش مصنوعی: کسی که بختش در گرو شمشیر و تیر است، دلش از قلم و دوات چه میجوید؟
هوش مصنوعی: دستی که در بخشیدن دینار چیره و شگفتیآفرین بود، چرا آن را با دینار خواستن شرمسار کردهای؟
هوش مصنوعی: پس از آنکه گشایشها و کامیابیهای گوناگون نصیبت شده بود، اکنون کمرت را با ریسمان میبندی؛ یعنی به تنگدستی و خواری افتادهای.
هوش مصنوعی: دلدار پس از سرزنش، بسیار اندرز داده بود که در پناه امیر بزرگ آسوده و ایمن باش.
هوش مصنوعی: زیرا او کار تو را مانند رأی استوار خودش کامل میکند و آرزویت را مانند نام نیک خودش نیکو برمیآورد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که بادهنوش عاشق می و میخانه است و تا زمانی که برهمن به بت و بتخانه دل بسته است، این دعا برقرار باد.
هوش مصنوعی: از نعمت تو دلی شاد و کامروا باشد و از دولت تو دشمنت گرفتار و پریشان شود.
هوش مصنوعی: همواره بادهٔ گوارای آفتابرنگ را از دست ساقیای بنوشی که چانهاش چون ستارهٔ مشتری درخشان است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گفتم گلست یا سمنست آن رخ و ذقن
گفتا یکی شکفته گلست و یکی سمن
گفتم در آن دو زلف شکن بیش یا گره
گفتایکی همه گره است و یکی شکن
گفتم چه چیز باشد زلفت در آن رخت
[...]
کردم تهی دو دیده بر او من چنانک رسم
تا شد ز اشکم آن ز می خشک چون لژن
من کرده پیش جوزا، وز پس نبات نعش
اینهم چو باد بیزن و آنهم چو با بزن
رخسار و قد و زلف و بناگوش یار من
ماهست بر صنوبر و مشکست بر سمن
با ماه و با صنوبر او نور و راستی
اندر سمن طراوت و در مشک او شکن
این هر چهار فتنهٔ دین و دیده و دلند
[...]
زیرا که نیست از گل و از یاسمن کمی
تا کم شدهست آفت سرما ز گلستان
تا باد ماه آبان بگذشت در چمن
شد زرد و پر ز گرد به اندر چمن چو من
چون تخته های زرین بر نیلگون پرند
برگ چنار ریخته از باد در چمن
بر شاخ نار نار کفیده نگاه کن
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.