همایون جشن عید و ماه آذر
خجسته باد بر شاه مظفر
امیر انشاه بن قاورد جغری
جمال دین و دین را پشت و یاور
خداوندی ، کجا کوته نماید
بپیش خطی او خط محور
اگر خورشید بودی دست رادش
شدی جرم زمین یاقوت احمر
زمین باران جودش گر بیابد
بجای سبزه روید از زمین زر
بدربند بجستان آنچه او کرد
مثالی کرده بد حیدر بخیبر
حنا و کوهۀ زین داشت شش ماه
بجای خوابگه بالین و بستر
درین شش مه زمانی برنیاسود
ز دار و گیر پیلان معسکر
بگرد اندر همی شد مهر پنهان
بخون اندر همی زد چرخ چنبر
ز بانگ کوس غران چشم کودک
همی احول شد اندر رحم مادر
زبیم جان همی تن کرد پنهان
چو دراج از پس صید غضنفر
زمین دریای موج افکن شد از خون
درو کشتی سوار و کشته لنگر
اجل بازو زنان هرسو همی شد
بخون اندر ، چو مرد آشناور
جهانی دیده بر خسرو نهاده
بتیر و نیزه از دیوار و از در
ز شه برجی قضا را چرخ داری
ملک را یافت در میدان برابر
ز خون شمشیر هندی در کفش لعل
ز خوی خفتان رومی بر تنش تر
چو آتش چرخ را بر کرد و بشتافت
کز آتش بیند آن پاداش و کیفر
بزد بر بازوی برگستواندار
خدنگی راست رو، برگستوان در
ز زخم تیر تا پای خداوند
بدستی مانده بد ، یا نیز کمتر
بدیگر سو از آن سان تیز بگذشت
که از تیزی نیالودش بخون پر
ملک چون سرو و گل نازان و خندان
نشاطی باد پایی خواست دیگر
ملایک بر هوا آواز دادند
ز شادی وز شگفت : الله اکبر
ز فر ایزد و آثار دولت
نشانی باشد این واضح ، نه مضمر
دو پیکر بود : اسب و مرد جنگی
بسوزانی و تیزی برق و صرصر
بزخم اندر چه داند تیر بی جان
تفاوت کردن از پیکر بپیکر؟
در افسر در مکنون کی شناسد
که افسر چیست یا دارای افسر ؟
بگیتی ز آب و آتش تیزتر نیست
دو جان او بار سلطان ستمگر
سیاوش را و خسرو را نیازرد
چو فر ایزدی بود آب و آذر
تهور گر نه بد بودی ز شاهان
نه جوشن داردی در کین ، نه مغفر
چه باید مغقر از آهن مر او را
که یزدان داده باشد مغفر از فر ؟
ایا شاهی ، که شخصت را بیار است
بعقل و حلم یزدان گرو گر
فزون شد دولتت ، تا باز گشتی
ز جنگ سکزیان دیو منظر
تو ان بردن هنوز از جای جنگت
دریده زهرۀ سکزی بزنبر
از اکنون تا پسین روزی ز گیتی
بر آن خاک ار فرود آید کبوتر
ز بس آغار خون ، گردانه چیند
تبر خون رویدش در حلق و ژاغر
چنان کردی که در ایوان شاهان
بجای جنگهای رستم زر
ازین پس مرترا برزین نگارند
تن تنها دریده قلب لشکر
بعون زال و رخش و پر سیمرغ
ز یک تن کرد رستم پاک کشور
تو تنها با سپاهی گر بکوشی
چو قوم عاد بر بالی اشقر
چنانشان باز گردانی ، که از بیم
بردار سبق جوید از برادر
ترا سیمرغ و تیر گز نباید
نه رخش جادو و زال فسونگر
زمردی و جگر نگذاشت باقی
مصور بر تو ، ای زیبا مصور
شجاعت هدیه ای باشد خدایی
یلان را ، در دماغ و دل مستر
کسی رادرجهان ضامن نگیرد
بشخص فربه و بالای سنگر
بپیش شیر لاغر پیل فربه
چنان باشد که کوهی پیش یک ذر
ولیکن گاه کوشش بردارند
دوال از پیل فربه شیر لاغر
الا ای نامور شاهی ، که هستی
ز شاهان در هر انواعی مخیر
ز سهم افزای کاری باز گشتی
که آن نادیده ، کس را نیست باور
ز حرص کین برون نا کرده خفتان
ز خون دشمنان ناشسته خنجر
ز خون خوردن دلت ناسیر ، لیکن
ز خون در خنجرت سیراب گوهر
ز خفتان معصفر بند بگشای
ز ساقی باده ای بستان ، معصفر
بجای جوشن اندر پوش قاقم
بجای نیزه بر کف گیر ساغر
قدح بر کف نه و عبهر بینبوی
بر افروز آتشی چون چشم عبهر
اگر بستان آزاری بیفسرد
ز آذر بوستانی کن در آذر
درختان رز اکنون ، تانه بس دیر
یکایک زرد کرده سبز چادر
برین گردون دریا چهر از میغ
بپیوندد سماریهای عنبر
سماریهای عنبر چون گران شد
فرو بارد ز عنبر عقد گوهر
وزان باریدن گوهر بنیسان
بخندد باغ و بر بالا صنوبر
ایا شاهی ، که از نظم مدیحت
نگردد سیر طبع نظم گستر
مرا از نظم در خاطر عروسیست
که ازنام تو خواهد نقش وزیور
بقای ذکر مردم نظم عالیست
که دارد پای با ارکان و اختر
بسا کاشعار من در مدحت تو
بخواهد گشتن از دفتر بدفتر
الا تا هر درختی نیست طوبی
الا تا هر غدیری نیست کوثر
چو کوثر عمر وعیشت باد شیرین
چو طوبی شاخ بختت باد پر بر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به ستایش و تبریک جشن عید و ماه آذر میپردازد و بر مقام و شخصیت شاه مظفر تأکید میکند. شاعر با توصیف قابلیتهای خدایانه شاه و صفات جلالی او، بر پیروزیها و دستاوردهایش در جنگها اشاره میکند. همچنین، به فداکاریها و قهرمانیهای جنگجویان در میدان جنگ و تأثیر خون بر زمین اشاره میگردد. شاعر با به تصویر کشیدن زیبایی و شکوه شاه، آرزوی موفقیت و بقا برای او دارد و در نهایت، بر اهمیت ذکر و مدح او تأکید میکند. شعر به طریقی به دلایل قدرت و جلال شاه و نیز به شجاعت و نیکنامی او فرهیختگان و مردم تکیه دارد.
هوش مصنوعی: جشن فرخندهٔ عید و ماه آذر بر شاه پیروز مبارک باد.
هوش مصنوعی: آن شاه، امیرانشاه پسر قاورد جغری است که زیور دین و پشتیبان و یاور آن است.
هوش مصنوعی: خداوندگاری است که در برابر نیزهٔ خطی او، خط محور آسمان کوتاه به نظر میرسد؛ یعنی نیزهاش بسیار بلند و کارساز است.
هوش مصنوعی: اگر دست بخشندهٔ او خورشید بود، همهٔ خاک زمین به یاقوت سرخ بدل میشد؛ چون باور داشتند تابش خورشید سنگ را یاقوت میکند.
هوش مصنوعی: اگر باران بخشش او به زمین برسد، به جای سبزه از خاک زر میروید.
هوش مصنوعی: کاری که او در دربند بجستان کرد، مانند کاری بود که علی در خیبر انجام داد.
هوش مصنوعی: شش ماه کوههٔ زین و پیشزین اسب برای او به جای بستر و بالین و جای خواب بود و از اسب فرود نیامد.
هوش مصنوعی: در این شش ماه لحظهای از جنگ و گرفتوگیر و نبرد پیلان لشکرگاه نیاسود.
هوش مصنوعی: خورشید در میان گرد و غبار پنهان میشد و گویی آسمان در خون میچرخید.
هوش مصنوعی: از غرش کوسهای جنگ، چشم کودک در شکم مادر از ترس لوچ میشد؛ این اغراقی در سختی و هول جنگ است.
هوش مصنوعی: از ترس جان، هر کس تن خود را پنهان میکرد، چنان که درّاج در برابر شکار شیر خود را پنهان میکند.
هوش مصنوعی: زمین از فراوانی خون مانند دریایی پرموج شده بود که سواران در آن کشتی و کشتگان لنگر آن بودند.
هوش مصنوعی: مرگ مانند شناگری که بازو میزند، در میان خون به هر سو میرفت.
هوش مصنوعی: گروه بسیاری از مدافعان دژ چشم به شاه دوخته بودند و از دیوار و دروازه با تیر و نیزه او را نشانه میگرفتند.
هوش مصنوعی: از قضا تیراندازی که کمان چرخ داشت، از برج دژ شاه را در میدان روبهروی خود یافت.
هوش مصنوعی: در آن حال شمشیر هندی در دست شاه از خون سرخ بود و خفتان رومی بر تنش از عرق خیس بود.
هوش مصنوعی: آن تیرانداز کمان را مانند آتش کشید و شتاب کرد؛ کاری که سزای آن را در آتش دوزخ خواهد دید.
هوش مصنوعی: تیری راسترو بر بازوی اسب برگستوانپوش شاه زد که از برگستوان گذشت.
هوش مصنوعی: جای زخم تیر تا پای شاه یک وجب یا کمتر فاصله داشت.
هوش مصنوعی: تیر چنان تند از سوی دیگر بیرون رفت که از شدت سرعت، پرهایش به خون آلوده نشد.
هوش مصنوعی: شاه مانند سرو سرافراز و مانند گل خندان ماند و با شادی اسب تیزرو دیگری خواست.
هوش مصنوعی: فرشتگان از شادی و شگفتی در آسمان بانگ «الله اکبر» برآوردند.
هوش مصنوعی: این رویداد نشانهای آشکار، و نه پنهان، از فرّ ایزدی و اقبال شاه است.
هوش مصنوعی: در برابر تیر دو پیکر بود، اسب و مرد جنگاور، و تیر به سوزندگی برق و تندی باد سخت میرفت.
هوش مصنوعی: تیر بیجان هنگام زخم زدن چه میداند که میان پیکری و پیکر دیگر فرق بگذارد؟ پس رهایی شاه از تیر کار خداوند بود.
هوش مصنوعی: همچنان که مروارید نهفته در تاج نمیداند تاج چیست و صاحب تاج کیست.
هوش مصنوعی: در جهان چیزی تندتر و کاریتر از آب و آتش نیست که جان پادشاهان ستمگر را هم میبلعند.
هوش مصنوعی: اما آب و آتش به سیاوش و کیخسرو آسیبی نرساندند، چون فرّ ایزدی داشتند؛ اشاره به گذشتن سیاوش از آتش و گذشتن کیخسرو از آب.
هوش مصنوعی: اگر بیباکی برای شاهان ناپسند نبود، در جنگ زره و کلاهخود نمیپوشیدند.
هوش مصنوعی: ولی این شاه را چه نیاز به کلاهخود آهنین است، وقتی خداوند به او کلاهخودی از فرّ ایزدی داده است؟
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که خداوند آفریدگار وجودت را به خرد و بردباری آراسته است.
هوش مصنوعی: از آن هنگام که از جنگ با سگزیان دیوچهره بازگشتی، دولت و اقبالت افزون شد.
هوش مصنوعی: هنوز میتوان از میدان جنگ تو زَهرههای دریدهٔ سگزیان را با زنبیل و تختهکش برداشت؛ یعنی از ترس زهرهشان ترکید.
هوش مصنوعی: از اکنون تا واپسین روز جهان، اگر کبوتری بر آن خاک بنشیند،
هوش مصنوعی: از بس دانههای آغشته به خون برمیچیند، در گلو و چینهدانش پرِ خونین میروید.
هوش مصنوعی: چنان کاری کردی که در کاخ پادشاهان، به جای نقش جنگهای رستم پسر زال،
هوش مصنوعی: از این پس نقش تو را میکشند که یکتنه قلب سپاه دشمن را دریدهای.
هوش مصنوعی: رستم به یاری زال و رخش و پر سیمرغ، یکتنه کشوری را از دشمن پاک کرد.
هوش مصنوعی: اگر تو تنها بر اسب سرخمویت با سپاهی بجنگی، آنان را مانند قوم عاد نابود میکنی.
هوش مصنوعی: چنان آنان را میگریزانی که از ترس، برادر میکوشد از برادر پیشی بگیرد و زودتر بگریزد.
هوش مصنوعی: تو به سیمرغ و تیر گز نیاز نداری، و نه به رخش جادویی و زال افسونگر.
هوش مصنوعی: ای زیباروی، آفریدگار چیزی از مردانگی و دلیری باقی نگذاشت مگر آنکه در وجود تو نهاد.
هوش مصنوعی: دلیری هدیهای خدایی است که در مغز و دل پهلوانان پنهان است.
هوش مصنوعی: هیچکس در جهان بهخاطر تن فربه و قامت بلند و استوار مانند سنگر، دلیری کسی را ضمانت نمیکند؛ یعنی دلاوری به درشتی اندام نیست.
هوش مصنوعی: فیل فربه در برابر شیر لاغر چنان بزرگ است که گویی کوهی در برابر یک ذره است.
هوش مصنوعی: اما هنگام نبرد، همان شیر لاغر از پوست فیل فربه تسمه میکشد و او را از پا درمیآورد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه نامدار که در هر زمینهای برگزیده و برتر از دیگر شاهانی.
هوش مصنوعی: از کاری هولناک و ترسآور بازگشتهای که هر کس آن را به چشم ندیده باشد باورش نمیکند.
هوش مصنوعی: از شدت شوق انتقام هنوز زره از تن بیرون نیاورده و خنجرت را از خون دشمنان نشستهای.
هوش مصنوعی: دلت هنوز از ریختن خون دشمن سیر نشده، اما گوهر و جوهر خنجرت از خون سیراب شده است.
هوش مصنوعی: بند زره سرخشده از خون را باز کن و از ساقی بادهای سرخرنگ بگیر.
هوش مصنوعی: به جای زره، جامهٔ پوست قاقم بپوش و به جای نیزه، جام شراب در دست بگیر.
هوش مصنوعی: جام را در دست بگذار و گل عبهر را ببوی، و آتشی زرد و درخشان مانند چشم گل عبهر برافروز.
هوش مصنوعی: اگر باغ ماه آذر از سرما افسرده و پژمرده شده، در این ماه آذر با آتش برای خود بوستانی بساز.
هوش مصنوعی: اکنون، در همین مدت کوتاه، درختان مو یکییکی چادر سبز خود را زرد کردهاند و پاییز رسیده است.
هوش مصنوعی: بر این آسمان که چهرهای چون دریا دارد، از ابرها تودههای تیره و عنبرین به هم میپیوندند.
هوش مصنوعی: وقتی این تودههای ابر عنبرین سنگین شوند، از خود رشتههای مروارید، یعنی قطرههای باران، فرو میبارند.
هوش مصنوعی: و از بارش این مرواریدها در ماه نیسان، باغ شکفته و خندان میشود و صنوبر قد میکشد.
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که طبع شاعر سخنگستر هرگز از سرودن ستایش تو سیر نمیشود.
هوش مصنوعی: در ذهن من شعری چون عروس هست که میخواهد از نام تو نقش و زینت بگیرد.
هوش مصنوعی: آنچه یاد مردمان را جاودان نگه میدارد شعر والاست که همپای عناصر و ستارگان پایدار میماند.
هوش مصنوعی: چه بسا شعرهای من در ستایش تو از دفتری به دفتر دیگر منتقل شود و ماندگار بماند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که هر درختی درخت طوبی نیست و هر برکهای حوض کوثر نیست.
هوش مصنوعی: عمر و زندگیات مانند آب کوثر شیرین باد و شاخهٔ بختت مانند درخت طوبی پربار باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
همین شعر » بیت ۱
همایون جشن عید و ماه آذر
خجسته باد بر شاه مظفر
همایون جشن عید و ماه آذر
خجسته باد بر شاه مظفر
پریچهره بتی عیار و دلبر
نگاری سروقدّ و ماهمنظر
سیهچشمی که تا رویش بدیدم
سرشکم خون شدهست و بَرّ مشجر
اگر نه دل همی خواهی سپردن
[...]
غنودستند بر ماه منور
خط و زلفین آن بت روی دلبر
یکی را سنبل نو رسته بالین
یکی را لالۀ خود روی بستر
ز مشکین جعد زنجیرست گویی
[...]
مرا، دی عاشقی گفت ای سخنور
میان عاشق و معشوق بنگر
نگه کن تا چه باید هر دوانرا
وزین دو کز تو پرسیدم بمگذر
چه خواهد دلبر از دلجوی بیدل ؟
[...]
نه نقصانی پذیرد همچو جوهر
نه زان گردد مرو را حال دیگر
بحق سیصد و سی و سه منبر
صبا هست از برش بوی سمنبر
بروی و رای او پیوسته دارد
نهاده مهر و کین هفت کشور
مرا دارد هوا بشتافته دل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.