آتش تر میدمد از طبع چون آب ترم
در معنی میچکد از لفظ معنیپرورم
بر سر هفتم طبق در من یزید هشت خلد
بیش میارزد دو عالم پر گهر یک گوهرم
دختران خاطرم بکرند چون مریم از آنک
بکر میزایند از ایشان شعر همچون شکرم
چون برون آرم ز خاطر در معنیهای بکر
از درون طبع منکر ریب و شک بیرون برم
گر ببازم با فلک نرد سخن از یک دو ضرب
زان سخن در ششدرم افتد همی هفت اخترم
زان دهان عقل همچون پسته از هم باز ماند
کاب گرم اندر دهانش آمد از شعر ترم
گرچه در باب سخن همتا ندارم در جهان
زین جهان سیرم که در بند جهانی دیگرم
کار آن دارد که کار این جهانش هیچ نیست
یارب آنجاییم گردان تا از اینجا بگذرم
کی تواند یافت جانم گوهر دریای دین
تا بود این پنج حس و چار گوهر لنگرم
نفس خودرایم به غفلت تا به جان در کار شد
گر به جان با نفس کافر برنیایم کافرم
هر زمانم از رهی دیگر کشاند بوالعجب
وای من گر نفس خواهد بود زین سان رهبرم
تن زنم تا همچنینم سوی دوزخ میبرد
آخر اندر قعر دوزخ دور گردد از برم
گر میان دوزخ از من دور گردد نفس شوم
در میان آتش دوزخ میان کوثرم
تا که با نفسم فرود هفت دوزخ ماندهام
چون نماند نفس شوم از هشت جنت برترم
نفس بر من چون جهان بفروخت دادم دین و دل
تا خریدم شهوتی انصاف نیک ارزان خرم
پیکرم چون در دهان اژدهای چرخ زاد
اژدها بچه است گویی در حقیقت پیکرم
من چه سازم در میان این دو نره اژدها
اژدها کرده است با این اژدها هم بسترم
لاجرم چون جای من پیوسته کام اژدهاست
زهر گردد گر می نوشین بود در ساغرم
چون گل اندر غنچهام هم تشنهدل هم بستهلب
دل به خون میخندد آخر چند خون دل خورم
کی دهد با نار شهوت نور معنی خاطرم
چون کند با ظلمت اجسام روح انورم
ماندهام در پردههای بوالعجب بر هیچ نه
کی بود کین پردههای بوالعجب بر هم درم
در بیابانی که نه پا و نه سر دارد پدید
هر زمان سرگشتهتر هر ساعتی حیرانترم
ماندهام بی دانه و آبی اسیر این قفس
مرغ جانم پر ندارد چون کنم چون بر پرم
ماندهام در چاه زندان پای در بند استوار
پای در بند از چنین چاهی که آرد بر سرم
خلق عالم جمله مشغولند اندر کار خویش
من ز بیکاران راهم گر بسی میبنگرم
هر کسی خود را به پنداری غروری میدهد
بو که خود را از میان جمله بیرون آورم
گرچه بسیاری رسن بازی فکرت کردهام
بیش ازین چیزی نمیدانم که سر در چنبرم
گر بگویم آنچه از اندیشه بر جان من است
یا چو من حیران بمانی یا نداری باورم
گر بسی زیر و زبر آیم بنگشاید گره
کی گشاید این گره تا من به دنیا اندرم
بیقراری میکنم اما چه سازم زانکه من
در بن خاشاک دنیا بس عجایب گوهرم
خالقا عطار را یک قطره بخش از بحر قدس
تا بود آن قطره در تنهایی جان یاورم
سر نپیچم از درت گر بند بندم بگسلی
کز میان جان ز دیری باز خاک این درم
از عذاب من اگر کار تو خواهد گشت راست
حکم حکم توست بنشان در میان اخگرم
بنده خاک توست و میدانم که دست اینت هست
گر به باد لاابالی بر دهی خاکسترم
لیکن از فضل تو آن زیبد که دستی بر نهی
پس ازین پستی به علیین رسانی جوهرم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به بررسی حال و هوای درونی خویش و تناقضات موجود در زندگی و نفس انسان میپردازد. او احساس میکند که در جستجوی معانی عمیق و گوهر وجودیاش است، اما با موانع و اضطرابهای روحی مواجه است. با تشبیهات مختلف، از جمله اژدها و چاه زندان، از زنجیرهای دنیوی و نفس سرکش خود صحبت میکند که او را به گمراهی میکشاند. در نهایت، او به دعا و طلب یاری از خدا روی میآورد تا از این قفس رهایی یابد و به مقام معنوی بالاتری دست یابد، زیرا میداند تنها با الطاف الهی میتواند به حقیقت وجودیاش نزدیک شود.
هوش مصنوعی: آتش تازهای از روح من برمیخیزد، مانند آب که تر و تازه است. اندیشهها و معانی عمیق از کلامم جاری میشود، چون من خود مملو از معانی هستم.
هوش مصنوعی: اگر به مقام من در عالم وجود توجه کنیم، به اندازهٔ یزید، که منفی و منفور است، برتری دارم و بهشتهای بیشتری از آنچه در این دنیا ارزش دارد، دارم؛ زیرا در نزد من یک گوهر باارزش است که از تمام دو عالم گرانبهاتر است.
هوش مصنوعی: دختران خیال و یادم پاک و بیگناه هستند، مانند مریم که به خاطر پاکیاش فرزندان پاک (و بینظیر) به دنیا میآورد. از این دختران، اشعار من مانند شهد شیرین و دلپذیر میآید.
هوش مصنوعی: وقتی معنیهای ناب و اصیل را از ذهنم بیرون میآورم، از درونم شائبه و تردید دور میشود.
هوش مصنوعی: اگر با فلک (آسمان و سرنوشت) در بازی سخن رقابت کنم و در این رقابت دو نوبت بشکافم، این سخن در ششدرم (در دنیای خاصم) میافتد و آثار آن به هفت اختر (ستارههای بزرگ) من هم میرسد.
هوش مصنوعی: عقل مانند پستهای است که از هم شکسته و باز شده، و این به دلیل شور و شادی ناشی از شعرهای زیبا و دلنشین است که به او رسیده و دردسر ایجاد کرده.
هوش مصنوعی: با وجود اینکه در زمینه گفتار همتا و رقیبی ندارم، اما به خاطر وابستگیام به این جهان و زندگی در آن احساس میکنم که به دنبال جهانی دیگر هستم و از اینجا سیر میکنم.
هوش مصنوعی: پروردگارا، کار این جهان هیچ ارزش و اهمیتی ندارد، پس لازم است که مرا به جایی ببر که بتوانم از این دنیا عبور کنم و به مقصدی دیگر برسم.
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند جان من را که ارزش و عمق معنویاش مثل گوهر دریاست، بشناسد و درک کند؛ چون حواسی که دارم و عناصر وجودیام ناقص و ناتواناند.
هوش مصنوعی: نفس خودپسند و خودرای من در بیخبری است و وقتی که به جانم آسیب میزند، اگر با این نفس کافرانه ارتباط برقرار کنم، خودم هم کافر خواهم بود.
هوش مصنوعی: هر لحظه این نفس من را به راهی دیگر میکشاند و من با تعجب میگویم وای به حال من اگر نفس اینچنین رهبریام کند.
هوش مصنوعی: برای راحتی در کنار آمدن با سرنوشت بدی که به آن دوزخ اشاره دارد، تن خود را میکشم و خود را به شکلی میزنم (به کارهای سختی وامیدارم) که به سمت دوزخ میروم؛ اما در حقیقت، حتی در عمق دوزخ هم دوری از حقیقت و اصل خود را تجربه نمیکنم.
هوش مصنوعی: اگر نفس من در دوزخ از من دور شود، حتی در آتش دوزخ هم، مثل آب کوثر (آب بهشتی) هستم.
هوش مصنوعی: من در این دنیا در میان هفت دوزخ گرفتار شدهام، اما وقتی نفس من دیگر وجود نداشته باشد، به هشت جنت (بهشت) میرسم و برتر از آن قرار میگیرم.
هوش مصنوعی: نفس من مانند دنیا به من عرض قیمت کرده است؛ من جان و ایمانم را فدای آن کردم تا شهوتی را با انصاف و به قیمت پایینتر به دست آورم و از این بابت خوشحالم.
هوش مصنوعی: بدن من همچون چیزی است که در دهان اژدهای زمان قرار گرفته و به نظر میرسد که تنها فرزند اژدها هستم.
هوش مصنوعی: در میان این دو اژدهای نر، من چه کاری میتوانم انجام دهم؟ یکی از اژدها با این اژدها همراهی کرده و در واقع همپیمان او شده است.
هوش مصنوعی: بنابراین، از آنجا که جایگاه من همواره به کام اژدهاست، اگر در ساغرم زهر باشد، اثرش همواره زهرآگین خواهد بود.
هوش مصنوعی: من در مثل گل هستم که در غنچه محبوس شده؛ هم دلتنگ و هم خاموش. دل من با وجود درد و رنجش به نوعی شادی میکند. نمیدانم تا کی باید این خون دل را تحمل کنم.
هوش مصنوعی: کی میتواند با آتش شهوت، روشنایی واقعی و معنای خاطرم را به من بدهد، همانطور که روح نیکویم با تاریکی اجسام چه ارتباطی دارد؟
هوش مصنوعی: من در حالت حیرت و شگفتی ماندهام و نمیدانم که این پردههای عجیب و غریب چه وقتی بر من کنار میروند.
هوش مصنوعی: در بیابانی که هیچ نشانی از سرزمین (یا هدف) ندارد، هر لحظه بیشتر گیج و سردرگم میشوم و در هر ساعت بیشتر دچار حیرت میگردم.
هوش مصنوعی: در این قفس زندانی هستم و نه دانهای برای تغذیه و نه آبی برای فروکش کردن تشنگی دارم. روح من همچون مرغی است که پرهایش را بریدهاند و نمیتواند پرواز کند. نمیدانم چه کار باید انجام دهم، چون پرواز کردن برایم ممکن نیست.
هوش مصنوعی: من در چاهی زندانی شدم که پاهایم بهخوبی به آن بند شده است و از چنین چاهی که بر سرم فشار میآورد، رهایی ندارم.
هوش مصنوعی: انسانهای دنیا همگی مشغول امور خودشان هستند، اما من که بیکارم، راهی ندارم جز اینکه به تماشای آنها بنشینم.
هوش مصنوعی: هر کسی به خیال خود به نوعی از خودبزرگبینی میپردازد و گمان میکند که میتواند خود را از میان جمعیت و دیگران جدا کند.
هوش مصنوعی: با اینکه در افکارم مشغولیتهای زیادی داشتهام، اما بیشتر از این نمیدانم که در دام و چنگال گیرکردهام.
هوش مصنوعی: اگر بگویم آنچه از فکر و اندیشهام در دل دارم، شاید تو هم مانند من حیرتزده باشی یا چنین چیزهایی را باور نداشته باشی.
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که گرفتار و پریشان شوم، این مشکل و گرهای که هست، هیچگاه حل نخواهد شد تا وقتی که من به دنیا و زندگی وارد شوم.
هوش مصنوعی: من مضطرب و بیتاب هستم، اما چه کنم وقتی که من در دل دنیای خشک و بیمقدار مثل خاشاک، گوهرهای عجیب و نادری دارم.
هوش مصنوعی: ای خالق، به عطار یک قطره از دریای مقدس عطا کن، زیرا تا زمانی که آن قطره را در تنهاییام داشته باشم، روح و جانم یاری خواهد شد.
هوش مصنوعی: هرگز از درگاه تو روی برنمیگردانم، حتی اگر مرا به بند کشند و بیندازند، زیرا روح و جان من از دیرباز به این در وابسته است و کاملاً متمسک آن—یعنی به تو—هستم.
هوش مصنوعی: اگر عذاب من به خواست تو باشد، این تغییر سرنوشت به حق و با فرمان تو خواهد بود؛ پس مرا در میان آتش بگذار.
هوش مصنوعی: من بندهٔ تو هستم و میدانم که اگر به سادگی مرا به باد بدهی، باز هم تو قدرت داری که مرا به غایت رفیع برسانی.
هوش مصنوعی: از لطف و بزرگی تو شایسته است که دستی به من بگذارید تا پس از این حقارت، وجودم را به مقام بلند و با ارزشی برسانی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معدن شادیست این معدن جود و کرم
قبلهٔ ما روی یار قبلهٔ هر کس حرم
مهتر شاهان گیتی را همیشه کهترم
گر بخدمت نامدم معذور دارد مهترم
من بدیوان و سرای پادشاه دیگرم
گرچه نگذارد که یک روز از در او بگذرم
هر دو درگه را یکی بینم همی چون بنگرم
[...]
ظاهر شده است اینجا معدن جود و کرم
قبلۀ ما روی دوست قبلۀ هر کس حرم
گرچه دربستم در مدح و غزل یکبارگی
ظن مبر کز نظم الفاظ و معانی قاصرم
بلکه در هر نوع کز اقران من داند کسی
خواه جزوی گیر آن را خواه کلی قادرم
منطق و موسیقی و هیات بدانم اندکی
[...]
هر زمان زین سبز گلشن رخت بیرون میبرم
عالمی از عالم وحدت به کف میآورم
تخت و خاتم نی و کوس رب هبلی میزنم
طور آتش نی و در اوج انا الله میپرم
هرچه نقش نفس میبینم به دریا میدهم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.