شمارهٔ ۴۷۷ - این قطعه در شکایت از ملکشاه و نظامالملک گفت و متغیر شدند و فتوحی آنرا جواب گفت
کار کار ملک و دوران دوران وزیر
این ز آصف بدل و آن ز سلیمان ثانی
عالمی از کرم این همه در آسایش
امتی از قلم آن همه در آسانی
جود ایشان رقم رغبت روزی بخشی
عدل ایشان علم کسوت آبادانی
تا جهان بیعت فرمان بری ایشان کرد
هیچ مختار نزد یک دم بیفرمانی
غرض چرخ کمالیست که ایشان دارند
چون برآید برهد زین همه سرگردانی
حبذا عرصهٔ ملکی که درو جغد همی
بیدریغا نبرد آرزوی ویرانی
مرحبا بسطت جاهی که درو منقطعاند
مسرع سایه و خورشید ز بیپایانی
نگذرد روزی بر دولت ایشان به مثل
که نه بر مهرهٔ گردن بودش پیشانی
در چنین دولت و من یکتن قانع به کفاف
بیم آنست که آبم ببرد بینانی
نظم و نثری که مرا هست در این ملک مگیر
که از آن روی به صد عاطفتم ارزانی
ملک مصر چه باید که ز اهل کنعان
بیخبر باشد خاصه که بود کنعانی
معتبر گر سخنست آنکه از آن مجموعست
خازن خاص ملک دارد اگر بستانی
بس بخوانی نه بر آن شکل که طوطی الحمد
بلکه تفتیش معانی کنی ار بتوانی
هم تو اقرار کنی کانوری از روی سخن
روح پاکیزه برد از سخن روحانی
در حضورست از این نقش یقین میشودم
خاصه با مهره در ششدر بیسامانی
گر مرا معطی دینار ازین خواهد بود
بینیازند و مرا فاقهٔ جاویدانی
تو که پوشیده همی بینی از دور مرا
حال بیرون و درونم نه همانا دانی
طاق بوطالب نعمهست که دارم ز برون
وز درون پیرهن بلحسن عمرانی
انوری این چه پریشانی و بیخویشتنی است
هیچ دانی که سخن بر چه نسق میرانی
بر سر خوان قناعت شده همکاسهٔ عقل
چند پرسی چو طفیلی خبر مهمانی
پسر سهل گدا گر شنود حال آرد
کایت کدیه چو عباس خوشک میخوانی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مورد نارضایتی و شکایت انوری از وضعیت سیاسی و سلطنت ملکشاه و نظامالملک است. او مقایسهای بین عدالت و بخشش این دو شخصیت بزرگ و آثار منفی که بر جامعه دارد، انجام میدهد. شاعر به این نکته اشاره میکند که در چنین دولتی نیکو، حتی جغدها نیز به آرامش و راحتی زندگی میکنند و اینجا زندگی برای همه از امنیت و آسایش برخوردار است. اما با این حال، انوری احساس فقر و کمبود را نیز در خود دارد و نگران از دست دادن منابع زندگیاش است. او در نهایت به سعی و تلاش برای فهم و درک معانی عمیق سخنان و آثار خود اهمیت میدهد و از چیزی به نام قناعت یاد میکند.
هوش مصنوعی: کارها به دست پادشاه است و دورهٔ حکمرانی به دست وزیر؛ حکمرانی که آصف (مشاور دلسوز) زادهٔ سلیمان ثانی (سلطانی با خرد و حکمت) است.
هوش مصنوعی: علمی که به خاطر لطف و بخشش او، زندگی عدهای از مردم در آرامش و رفاه است، نتیجهٔ تلاش و نوشتار اوست که به بهبود شرایط زندگی کمک کرده است.
هوش مصنوعی: خلافت و بخشش این افراد (ملکشاه و نظامالملک) سبب شده است که روزی و نعمت روزبهروز بیشتر شود، و عدالت آنها به نوعی لباس و زینتی برای آبادانی و رونق کشور است.
هوش مصنوعی: زمانی که جهان به فرمانبرداری و بیعت با ایشان (ملکشاه و نظامالملک) پرداخته است، هیچ فرد مختاری نمیتواند حتی برای یک لحظه سرپیچی کند.
هوش مصنوعی: هدف آسمان (چرخ) کمال و تمامیت است که این افراد (ملکشاه و نظامالملک) به آن دست یافتهاند و هنگامی که این هدف به اوج برسد، تمام این سرگردانیها و سردرگمیها را رها خواهد کرد.
هوش مصنوعی: عجب است زمین و سرزمینی که در آن حتی جغدها (پرندگانی که نماد تنهایی و ویرانی هستند) نیز به خاطر ویرانی آنجا تأسف نمیخورند و آرزوی ویرانی نمیکنند.
هوش مصنوعی: سلام بر وسعت این مقام که در آن، سایه و خورشید از فراوانی و بیپایانی بهسرعت از هم جدا میشوند.
هوش مصنوعی: روزگار این دولت انگار نمیگذرد، مانند مهرهای که بر گردن است و هیچ وقت نمیتواند به پیشانی برسد. این نشاندهندهٔ تثبیت و دوام آنها است، که نمیتوانند به جلو بروند و در سرنوشت خود تغییر ایجاد کنند.
هوش مصنوعی: در چنین دولتی، من که تنها به سادهزیستی راضیام، نگرانم که زندگیام به خاطر بیپولی به خطر بیفتد و از داشتن نان محروم شوم.
هوش مصنوعی: در این سرزمین هیچ نظم و نثری که متعلق به من باشد را از من نگیر، زیرا که به خاطر محبت و عشق زیادی که به من دارد، بر من بخشیده شده است.
هوش مصنوعی: ملک مصر (یعنی ملکشاه) چه نیازی دارد که از مردم کنعان (یعنی اطرافیانش) بیخبر باشد، به ویژه اینکه خود او کنعانی است؟
هوش مصنوعی: اگر سخن و مطلبی معتبر است، باید آن را از مجموعهای که خازن ویژهٔ ملک (ملکشاه) نگهداری میکند، برگزینی و به دست آوری، نه به طور سرسری.
هوش مصنوعی: باید خیلی بخوانی، ولی نه فقط به تقلید از طوطی که فقط الفاظ را تکرار میکند، بلکه باید به عمق معانی پی ببری، اگر بتوانی.
هوش مصنوعی: تو نیز اعتراف خواهی کرد که انوری (شاعر) از روی سخنهایش، روح پاک و لطیف را از کلامی روحانی جاری میسازد.
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به وضوح بیان میکند که وجود او و حضورش در میان دیگران، به ویژه در لحظاتی که با مهرههای شطرنج (شاید در اشاره به بازی و رقابت) در موقعیتهای ناپایدار و بیثبات مشغول است، کنش و شخصیت او را به وضوح نشان میدهد. به عبارتی، او در شرایط و نقشهای مختلف خود را مشخص میکند.
هوش مصنوعی: اگر کسی بخواهد به من دیناری بدهد، من بینیاز میشوم، اما در عین حال از فقر و نیاز دائمی در رنج هستم.
هوش مصنوعی: اگر تو از دور به حال من نگاه میکنی و میپنداری که آنچه را در باطن دارم نمیدانی، باید بگویم که واقعاً حال درونی و بیرونیام را نمیدانی.
هوش مصنوعی: من به خوبی از نعمتها و موهبتهای دنیوی برخوردارم، به طوری که نه تنها ظاهر زندگیام، بلکه باطن و شخصیت من نیز با زیبایی آراسته است.
هوش مصنوعی: انوری از کسی میپرسد که چرا اینقدر بینظم و بیقرار است و آیا میدانی که حرفها و سخنانت از چه نوع و طرز فکری نشأت میگیرد؟
هوش مصنوعی: در سفرهٔ قناعت، تو همنشین عقل شدهای و از دیگران میپرسی که آیا خبر مهمانی هست یا نه، در حالی که تنها به دنبال بهرهوری از سفرهٔ دیگران هستی.
هوش مصنوعی: اگر پسر سهل، که گداست، از حال تو باخبر شود، مانند کسی که چای یا آب میخورد، تو را به پای غیرت و دلاوریات میخواند. در اینجا به کدیه اشاره دارد که نوعی نوشیدنی است و عباس نیز به شخصیتی با عزت و شجاعت اشاره میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
صنما! گرد سرم چند همیگردانی
زشتی از روی نکو زشت بود گر دانی
یا بکن آنچه شب و روز همی وعده دهی
یا مکن وعده هر آن چیز که آن نتوانی
از حد و غایت نافرمانی در مگذر
[...]
هرکه زو دیده بود یزدان بی فرمانی
درد او را نکند هیچ خورش درمانی
همه دردی را درمان بتوان کرد بجهد
نقرس است آنکه ز درمانش همی درمانی
چون بود دردی کان را نتوان درمان کرد
[...]
رومه سوزک مژه میکنی از نادانی
ای بهر کندن و هر سوختنی ارزانی
جان کن ای کور جگر سوز و سخن نیکو گوی
مژه وارونه چه کردند ترا میدانی
مژه بر هم نزنی شب ز غم هجران را
[...]
یافت احوال جهان رونق جاویدانی
چرخ بنهاد ز سر عادت بیفرمانی
در زمان دو سپهدار که از گرد سپاه
بر رخ روز درآرند شب ظلمانی
باز در معرکه چون صبح سنانشان بدمد
[...]
ای خدا! دار درین ساحت دهر فانی
صدر دین را ببزرگان دگر ارزانی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.