زهی بقای تو دوران ملک را مفخر
خهی لقای تو بستان عدل را زیور
به بارگاه تو حاجب هزار چون خاقان
به بزمگاه تو چاکر هزار چون قیصر
ز امن داشته عزم تو پیش خوف سنان
ز عدل ساخته حزم تو پیش ظلم سپر
زبان تیغ تو پیوسته در دهان عدو
سنان رمح تو همواره در دل کافر
به احتشام تو بنیاد جود آبادان
به احترام تو آثار بخل زیر و زبر
کشیده رخت تو خورشید بر نطاق حمل
نهاده تخت تو افضال بر بساط قمر
ز وصف حلم تو باشد بیان من قاصر
ز نعت عدل تو گردد زبان من مضطر
ز ناچخ تو شود گاه خشم شیر نهان
ز خنجر تو کند وقت کینه ببر حذر
شرف به لطف همی پرورد ترا در ملک
هنر به ناز همی پرورد ترا در بر
دو شاهزاده که هستند از این درخت سخا
مبارک و هنری کامران و نامآور
گزیده سیفالدین اختیار ملک و شرف
ستوده عزالدین آن افتخار عدل و هنر
اسیر ناچخ این گشته ژنده پیلی مست
مطیع خنجر آن گشته شرزه شیری نر
سزد ز پیکر خورشید چتر آنرا طوق
رسد ز شهپر سیمرغ تیر این را پر
سخای این شده ایام عدل را قانون
عطای آن شده فرزند جود را مادر
رفیع همت این کرده با ستاره قران
بدیع دولت آن گشته در زمانه سمر
مثال ملکت این فخر ملکت سلجوق
نشان دولت آن تاج دولت سنجر
کمال یافت به دوران ملک این دیهیم
شرف گرفت به اقبال عدل آن افسر
به وقت کینه قضا در غلاف این ناچخ
به گاه حمله قدر در نیام آن خنجر
همیشه در شرف ملک شادمان بادند
غلاموار کمر بسته پیش تخت پدر
خدایگانا امید داشت بنده همی
که در ثنای تو بر سروران شود سرور
به بارگاه تو هر روز پیشتر گردد
کنون به رسم رسن تاب میشود پستر
ز دخل نیست منالی و خرج او بیحد
ز نفع نیست نشانی و وام او بیمر
اگر چنانکه دهد شهریار دستوری
غلاموار دهد بوسه آستانهٔ در
به سوی خانه گراید زبان شکر و ثنا
به باد ملک خداوند کرده دایمتر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در ستایش پادشاهی است که عدالت و بخشش و دلاوریاش ستوده میشود. سپس شاعر دو شاهزادهٔ او، سیفالدین و عزالدین، را با بیتهایی قرینه وصف میکند و آنان را مایهٔ افتخار دولت سلجوقی و سنجر میخواند. در پایان، شاعر از تنگدستی و بدهی و عقب ماندن جایگاهش در دربار گله میکند و از پادشاه اجازه میخواهد که درگاه را ببوسد و با دعا و سپاس به خانه بازگردد.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که ماندگاریات مایهٔ افتخار روزگار پادشاهی است و دیدارت زینت باغ عدالت است.
هوش مصنوعی: در درگاه تو هزار کس مانند خاقان پردهدارند و در مجلس بزمت هزار کس مانند قیصر خدمتگزارند.
هوش مصنوعی: ارادهات در برابر نیزهٔ ترس، سپری از امنیت گرفته و دوراندیشیات در برابر ستم، سپری از عدالت ساخته است.
هوش مصنوعی: تیغ تو همیشه چون زبانی در دهان دشمن است و سرِ نیزهات همواره در دل کافر فرو رفته است.
هوش مصنوعی: با شکوه تو بنیاد بخشش آباد شده و با حرمت تو نشانههای بخل ویران و زیر و رو گشته است.
هوش مصنوعی: خورشید بار و بنهٔ تو را به برج حمل، جایگاه اوج خود، برده و فضل و بزرگی تخت تو را بر فرش ماه نهاده است؛ یعنی جایگاهت در بلندترین مرتبه است.
هوش مصنوعی: گفتار من از وصف بردباری تو ناتوان است و زبانم از ستایش عدالتت درمانده میشود.
هوش مصنوعی: هنگام خشم تو، شیر از ترس تبرزینت پنهان میشود و هنگام کینه، ببر از خنجرت پرهیز میکند.
هوش مصنوعی: بزرگی تو را با مهربانی در پادشاهی میپروراند و هنر تو را با ناز در آغوش خود پرورش میدهد.
هوش مصنوعی: دو شاهزادهای که از این درخت بخشندگی برآمدهاند، خجسته و هنرمند و کامیاب و نامدارند.
هوش مصنوعی: یکی سیفالدینِ برگزیده که مایهٔ اختیار پادشاهی و بزرگی است، و دیگری عزالدینِ ستوده که افتخار عدل و هنر است.
هوش مصنوعی: پیل مست و تنومند اسیر تبرزین این یکی شده و شیر نر خشمگین فرمانبر خنجر آن دیگری گشته است.
هوش مصنوعی: سزاوار است که قرص خورشید حلقهٔ چتر آن یکی باشد و پر سیمرغ پرِ تیر این یکی شود.
هوش مصنوعی: بخشش این یکی قانون روزگار عدالت شده و عطای آن دیگری مادرِ فرزندِ جود گشته است، یعنی بخشندگی از او زاده میشود.
هوش مصنوعی: همت بلند این یکی با ستارگان همنشین شده و اقبال شگفت آن دیگری در جهان زبانزد گشته است.
هوش مصنوعی: فرمانروایی این یکی مایهٔ افتخار پادشاهی سلجوقیان است و نشان اقبال آن دیگری تاج دولت سنجر است.
هوش مصنوعی: در روزگار فرمانروایی این یکی تاج پادشاهی به کمال رسید و با اقبال عدالت آن دیگری افسر شاهی شرف یافت.
هوش مصنوعی: هنگام کینخواهی، قضا در غلاف تبرزین این یکی است و هنگام حمله، تقدیر در نیام خنجر آن دیگری؛ یعنی سرنوشت دشمنان در دست آنان است.
هوش مصنوعی: آرزو میکنم همیشه در شکوه پادشاهی شاد باشند و مانند غلامان در برابر تخت پدر کمر خدمت ببندند.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، بندهٔ تو امید داشت که با ستایش تو بر بزرگان برتری یابد.
هوش مصنوعی: امید داشت که هر روز در درگاه تو جایگاهش پیشتر رود، اما اکنون مانند رسنتاب که عقبعقب میرود، هر روز عقبتر میرود.
هوش مصنوعی: درآمدی ندارد و هزینهاش بیاندازه است؛ سودی به دستش نمیرسد و بدهیاش بیشمار است.
هوش مصنوعی: اگر شهریار اجازه دهد، بنده مانند غلامان آستانهٔ درگاه را میبوسد و بدرود میگوید.
هوش مصنوعی: آنگاه با زبانی پر از سپاس و ستایش به خانه بازمیگردد و همواره برای پایداری پادشاهی خداوندگار دعا میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چگونه برخورم از وصل آن بت دلبر
که سوخت آتش هجرش دل مرا در بر
طمع کند که ز معشوق برخورد عاشق
بدین جهان نبود کار ازین مخالفتر
از آنکه عاشق نبوَد کسی که دل ندهد
[...]
فسانه گشت و کهن شد حدیثِ اسکندر
سخن نو آر که نو را حلاوتیست دگر
فسانهٔ کهن و کارنامهٔ به دروغ
به کار ناید رو در دروغ رنج مبر
حدیثِ آنکه سکندر کجا رسید و چه کرد
[...]
بنوبهار جوان شد جهان پیر ز سر
ز روی سبزه بر آورد شاخ نرگس سر
خزان جهان را عهد ار چه کرده بود کهن
بهار عهد جهان باز تازه کرد ز سر
هوا نشاند ببرگ شکوفه در، یاقوت
[...]
پلی شناس جهانرا و نو رسیده براو
مکن عمارت و بگذار و خوش ازو بگذر
کرا شنیدی و دیدی که مرگ دادامان
ز خاص و عام و بدو نیک و از صغیر و کبر
اگر هزار بمانی و گر هزار هزار
[...]
بفال سعد و خجسته زمان و نیک اختر
نشسته بودم یک شب بباغ وقت سحر
ز باختر شده پیدا سر طلایۀ روز
کشیده لشکر شب جوق جوق زس خاور
فلک چو بیضۀ عنبر نمود و انجم او
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.