ای در ضمان عدل تو معمور بحر و بر
وی در مسیر کلک تو اسرار نفع و ضر
ای روزگار عادل و ایام فتنهسوز
وی آسمان ثابت و خورشید سایهور
عدل تو بود اگرنه جهان را نماندی
با خشک ریش جور فلک هیچ خشک و تر
در روزگار عدل تو با جبر خاصیت
بیجاده از تعرض کاهست بر حذر
گیتی ز فضلهٔ دل ودست تو ساختست
در آب ساده گوهر و در خاک تیره زر
وز مابقی خوان تو ترتیب کردهاند
بر خوان دهر هرچه فلک راست ماحضر
قدر تو کسوتیست که خیاط فطرتش
بردوختست از ابرهٔ افلاک آستر
گردون بر نتایج کلکت بود عقیم
دریا بر لطافت طبعت بود شمر
بر ملک پرده کلک تو دارد همی نگاه
از راز دهر اگرچه گرفتست پرده بر
در ملک دهر کیست که بودست سالها
زین روی پردهدار و زان روی پردهدر
ای چرخ استمالت و مریخ انتقام
ای آقتاب تخاطر و ای مشتری خطر
حرص ثنا و عشق جمالت مبارکت
گر در قوای نامیه پیدا کند اثر
این در زبان خامش سوسن نهد کلام
وان در طباق دیدهٔ نرگس نهد بصر
از عشق نقش خاتم تست آنکه طبع موم
با انگبین همی نبرد دوستی به سر
نشگفت اگر نگین ترا در قبول مهر
چون موم نرم سجدهٔ طاعت برد حجر
قهر تو آتشی است چنان اختیارسوز
کاسیب او دخان کند اندیشه در فکر
از شر دشمن ایمنی از بهر آنکه هست
هستی و نیستیش به یک بار چون شرر
بر کشتن حسود تو مولع چو آسمان
کس در جهان ندیده و نشنیده در سمر
طوفان چرخ جان یکی را چو غوطه داد
فریاد از اخترانش برآمد که لاتذر
نگذارد ار به چرخ رسد باد قهر تو
آثار حسن عاریتی بر رخ قمر
ور سایهٔ تغیر تو بر جهان فتد
در طبع کو کنار مرکب کند سهر
بیند فلک نظیر تو لیکن به شرط آنک
هم سوی تو به دیدهٔ احول کند نظر
چون زاب تیغ دودهٔ سلجوق بیخ ملک
کرد از طریق نشو به هر شش جهت سفر
آمد نظام شاخس و صدر شهید برگ
وان شاخ و برگ را تو خداوند بار و بر
دست زوال تا ابد از بهر چون تو بار
در بیخ این درخت نخواهد زدن تبر
ز اول که داشت در تتق صنع منزوی
ارواح را مشیمه و اشباح را گهر
در خفیه با زمانه قضا گفت حاملی
ای مادر جهان به جهانی همه هنر
گفتا چگونه، گفت به آخر زمان ترا
زاید وزیر عالم عادل یکی پسر
هم در نفاذ امر بود پادشا نشان
هم در نهاد خویش بود پادشا سیر
عقلی مجرد آمده در حیز جهت
روحی مقدس آمده در صورت بشر
با سیر حکم او به مثل چرخ کند سیر
با سنگ حلم او به مثل کوه تیز پر
میبود تا به عهد تو بیچاره منتظر
کان وعده را نبود کسی جز تو منتظر
و امروز چون به کام رسید از نشاط آن
کانچ از قضا شنید همان دید از قدر
گردان به گرد کوی زمانه زمانهایست
با یک دهان ز شکر قضا تا به سر شکر
دانی چه خود همای بقا در هوای دهر
از بهر مدت تو گشادست بال و پر
ورنه نه آن درشت پسندست روزگار
کو روزگار خویش به هرکس کند هدر
خود خاک درگه تو حکایت همی کند
چونان که سطح آب حکایت کند صور
کز روی سبق مرتبه در مجمع وجود
ذات تو آمد اول و پس دهر بر اثر
من این همی ندانم دانم که چون تو نیست
در زیر چرخ و کس نرسیدست بر زبر
در جیب چرخ گر نشود دست امتحانت
در طول و عرض دامن آخر زمان نگر
تا تربیت کنند سه فرزند کون را
ترکیب چار مادر و تاثیر نه پدر
از طوق طوع گردن این چار نرم دار
در پای قدر تارک آن نه فرو سپر
تا واحد است اصل شمار و نه از شمار
دوران بیشمار به شادی همی شمر
بر مرکز مراد تو ایام را مدار
تا چرخ را مدار بود گرد این مدر
جویندهٔ رضای تو سلطان دادبخش
دارندهٔ بقای تو سبحان دادگر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش و توصیف قدرت و حکمت پروردگار میپردازد و او را عادل و حاکم بر جهان مینامد. او بر این باور است که عدل خداوند موجب توازن و آرامش در گیتی است و بدون آن، زندگی و وجود انسانها ممکن نمیباشد. شاعر با اشاره به زیباییها و نعمتهای آفرینش، به عظمت آفریدگار و حکمتهایش در اداره امور دنیا تاکید میکند. همچنین به ظهور یک درخت آسمانی و تقدیر الهی اشاره میکند که در آن دوران، انسان عادل و حکیمی به دنیا خواهد آمد که به رهبری و رفع مشکلات انسانها خواهد پرداخت. شاعر در نهایت تأکید میکند که هیچ چیزی نمیتواند به عظمت خداوند و حکمتهایش انکار شود، و او بر همه چیز تسلط دارد.
هوش مصنوعی: ای روزگار، تحت حمایت عدالت تو، دریا و زمین آباد هستند و در مسیر قلم تو، رازهای سود و زیان نهفته است.
هوش مصنوعی: ای ایام، تویی که عادل و ظلمدار هستی، و در زمانهای پر از فتنه زندگی میکنیم. تو مانند آسمان ثابت و خورشیدی هستی که سایهساز است.
هوش مصنوعی: اگر عدل تو نبود، نه جهان باقی میماند و نه بیعدالتی و ظلم آسمان (سرنوشت) میتوانست خشکی و تر کردنی را در دنیا باقی بگذارد.
هوش مصنوعی: در دوران حکومت و عدالت تو، با ویژگی خاصی که به جبر تعلق دارد، از آسیب و تعدی به دور خواهیم بود و در امان هستیم.
هوش مصنوعی: جهان به واسطهٔ دل و عمل تو شکل گرفته است؛ در آب ساده، مروارید و در خاک تیره، طلا تولید شده است.
هوش مصنوعی: از باقیماندهٔ خوان تو، برای زندگی در دنیا آنچه را که آسمان (فلک) به ما داده، مرتب کردهاند.
هوش مصنوعی: تو چیزی ارزشمند و گرانبها هستی که آفرینش آن را با هنر و زیبایی درست کرده، همچون لباسی که از بهترین و نازکترین ابریشمهای آسمان بافته شده است.
هوش مصنوعی: نتایج کارها و دستاوردهای تو مثل آسمان بیفرزند است و دریا به لطافت طبیعت تو شبیه است، اما دریا هم نمیتواند لطافتش را در برابر زحمت و تلاش تو نشان دهد.
هوش مصنوعی: پادشاهی و سلطنت تو همواره نظارهگر جهان است، هرچند که پردهای بر آن قرار دارد و رازهای آن پنهان مانده است.
هوش مصنوعی: در این دنیا چه کسی وجود دارد که سالها بر این دو جنبه، یکی پنهانی و دیگری آشکار، پردهدار یا پردهدر باشد؟
هوش مصنوعی: ای چرخ (علامت زمان و سرنوشت) که برای خشنودی تو تلاش میکند و ای مریخ (ستارهای که نماد جنگ و انتقام است) که مجازات میکند، ای خورشید (نور و روشنی) که به یاد تو میتابد و ای مشتری (ستارهای که به خوشنامی و خیر مشهور است) که خطرها را به همراه دارد.
هوش مصنوعی: اگر عشق و تمجید از زیبایی تو در وجود انسانها اثر بگذارد و آنها را به حالت آرزو و اشتیاق بیفکند، این موضوع به تو برکت میدهد.
هوش مصنوعی: این سوسن در زبان خاموش خود، سخن میگوید و آن نرگس در محیط چشمهایش، نگاه میاندازد.
هوش مصنوعی: عشق تو مانند نقش یک خاتم در وجود من است، به طوری که قدرت نرم و لطیف موم با عسل در مبارزه نیست و به دوستی میانجامد.
هوش مصنوعی: تعجبی نیست اگر نگین تو، به خاطر پذیرش محبت، چون موم نرم باشد و در برابر سنگ (حجر) تسلیم طاعت شود.
هوش مصنوعی: غضب تو آتشینی است که قدرت انتخاب را میسوزاند و کسی که در پی آن باشد، افکارش را غبارآلود میکند.
هوش مصنوعی: از آزار دشمن در امان هستم، زیرا وجود او و نبودش برای من یکسان است و مانند جرقهای است که بهراحتی از بین میرود.
هوش مصنوعی: شما حسود را مانند آسمان در کشتن آن مداوم و بیوقفه میکشید، زیرا در این دنیا چیزی شبیه این عمل را نه دیدهاید و نه شنیدهاید.
هوش مصنوعی: اگر طوفان آسمان (چرخ) کسی را در خود غرق کرد، ستارهها فریاد میزنند که او را رها مکنید و نگذارید نجات یابد.
هوش مصنوعی: اگر باد خشم تو به آسمان برسد، نمیگذارد که زیباییهای موقتی و عاریتی بر چهرهٔ ماه باقی بماند.
هوش مصنوعی: اگر سایهٔ تغییر تو بر زمین بیفتد، در آفرینش جهانی دیگر مانند مرکب شیری میشود که در طبعش از تغییرات تو تاثیر پذیرفته است.
هوش مصنوعی: آسمان هم شبیه تو را میبیند، ولی به این شرط که به طرف تو با چشمی نابینا نگاه کند.
هوش مصنوعی: وقتی که زاب (رودخانهای در سرزمینهای سلجوقیان) به خاطر فعالیتهای دودهٔ سلجوق، کشور را از مسیر رشد و پیشرفت قطع کرد، از آن زمان به هر شش جهت (به تمامی نواحی) سفر و رفت و آمد دلتنگی و مشکلات به وجود آمد.
هوش مصنوعی: نظام شاخس و صدر به معنی نوعی نظم و ترتیب درختان و گیاهان است که در آن، شاخ و برگ شهید، اشاره به شاخ و برگ درختانی دارد که در راه خدا فدای میشوند. در اینجا، سخن از این است که خداوند، مسئول و سرپرست این گیاهان و برکات آنهاست.
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو بار این درخت را میدهی، دست زوال و نابودی هرگز نمیتواند به ریشهاش آسیب بزند و تبر را بر آن فرود آورد.
هوش مصنوعی: از آغاز که این هنر عالم را پدید آورد، روحها را مانند جنین در رحم و اشباح را مانند مروارید شکل داد.
هوش مصنوعی: در نهان با سرنوشت صحبت میکند و به مادر دنیا میگوید که در این دنیا همهٔ هنرها وجود دارد.
هوش مصنوعی: گفت که چگونه ممکن است در آخرالزمان، وزیر عادل و با دانشی متولد شود که در دنیا شهرت یابد و به جایگاه بزرگی برسد.
هوش مصنوعی: پادشاه در انجام دادن فرمانش قدرت دارد و هم اینکه ذات او خود به وضوح نشان دهندهٔ پادشاهیاش است.
هوش مصنوعی: عقلی خالص و غیرمادی به دنیا آمده است که به روحی پاک تعلق دارد و در قالب انسان نمایان شده است.
هوش مصنوعی: با اراده و فرمان او، چرخ زمان به حرکت درمیآید و با صبر و بردباری او، مانند کوه همچنان استوار و مقاوم میماند.
هوش مصنوعی: بیچارهای مثل من تنها تا زمانی منتظر وعده تو بود که هیچکس جز تو چنین وعدهای را انتظار نمیکشید.
هوش مصنوعی: امروز از شادی و لذت به نتیجهای که از سرنوشت شنیده بود، همان چیزی را میبیند که در تقدیرش نوشته شده است.
هوش مصنوعی: زندگی و جهان مانند کویی است که در آن افرادی از قضا و تقدیر دربارهٔ شکر و نعمتها به یکدیگر میگویند، انگار همه به یک صدا و یک زبان در حال صحبت هستند.
هوش مصنوعی: میدانی که خود آن «همای بقا» (پرندهای افسانهای که نماد جاودانگی است) در فضای زمان برای مدت تو بال و پر خود را گشوده است.
هوش مصنوعی: اگر این روزگار به کسی محبت نکند و او را به خوشی و آرزوهایش نرساند، دیگر برای او خوشایند نیست و ارزش ندارد. روزگار در حق هر کسی به گونهای عمل میکند که ممکن است به هدر رفتن زندگی او منجر شود.
هوش مصنوعی: خاک درگاه تو به گونهای صحبت میکند که مانند آب ساکن، نشانهها و شکلها را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: از روی پیشی و برتری مرتبهٔ وجود، ذات تو اولین چیزی است که به وجود آمد و بعد از آن، زمان (دهر) به تبع آن شکل گرفت.
هوش مصنوعی: من نمیدانم چه چیزی باعث شده است که من از وجود تو بیخبر باشم، اما میدانم که هیچکس در زیر آسمان به مرتبهٔ تو نمیرسد و مثل تو وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر دست امتحان تو به درازای زمان در جیب آسمان (چرخ) نرسد و نبیند، در آخر زمان به دامن آن (چرخ) نگاه کن.
هوش مصنوعی: برای اینکه سه فرزند دنیا تربیت شوند، باید چهار مادر با هم ترکیب شوند و تأثیر پدر نیز در آنها لحاظ شود.
هوش مصنوعی: از گردن این چهار نرمخو که به طاعت و بندگی تعلق دارند، طوقی آویختهاید، اما در پای خود برای نگهبانی از مقام و شرافتتان، سپری نگذارید.
هوش مصنوعی: اصل و حقیقت هر چیز یکی است و نه به شمار روزگارهایی که بیشمار هستند، بر شادی خود بیفزای.
هوش مصنوعی: ایام را بر مدار خواستههای تو بچرخان، زیرا چرخ دنیا همواره در همین مدار میچرخد.
هوش مصنوعی: من به دنبال رضایت تو، ای سلطان بخشنده، و صاحب بقا و زندگی جاویدان هستم. تو همان دادگری هستی که همه چیز را به بهترین نحو میدوزی و سامان میدهی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
در کوی تو ابیشه همی گردم ای نگار
دزدیده تا مگرت ببینم به بام بر
سروست و بت نگار من آن ماه جانور
ار سرو سنگ دل بود و بت حریر بر
باری ندانمت که چه خو داری ای پسر
تا نیستی مرا و ترا هیچ درد سر
همچون مه دو هفته برون آیی از وثاق
همچون مه گرفته درون آییم ز در
رغم مرا چو سرکه مکن چون بمن رسی
[...]
اخگر هم آتشست ولیکن نه چون چراغ
سوزن هم آهنست ولیکن نه چون تبر
کلکش چو مرغکیست دو دیده پر آب مشک
وز بهر خیر و شر زبانش دو شاخ وتر
آن سوسن سپید شکفته به باغ در
یک شاخ او ز سیم و دگر شاخ او ز زر
پیراهنیست گویی دیبا ز شوشتر
کز نیل ابره استش و از عاج آستر
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.