گشت از دل من قرار غایب
کارم نشود به از نوایب
دل دم‌خور و دل‌فریب شادان
غم حاضر و غمگسار غایب
بر ضعف تنم قضا موکل
بر سوز دلم قدر مواظب
افلاک به رمح طعنه طاعن
ایام به سیف هجر ضارب
ماییم و شکایت احبا
ماییم و ملامت اقارب
آشفته دل از جهان جافی
آسیمه‌سر از سپهر غاضب
بر چهره دلیل شمع سوزان
بر دیده رسیل دمع ساکب
آسیب عوایق از چپ و راست
آشوب خلایق از جوانب
هر مستویی ز وصل مغلوب
هر ممتنعی ز هجر واجب
شاخ گل عیش با عوالی
برگ گل انس با قواضب
با این همه شوق فتنه مفتی
با این همه قصه عشق خاطب
معشوق بتی که هست پیوست
عشقش چو زمانه پر عجایب
با شمس و قمر به رخ مساعد
با شهد و شکر به لب مناسب
از نوش به مل درش لآلی
وز مشک به گل برش عقارب
چین کله بر عقیق چینی
تیر مژه بر کمان حاجب
رخساره چو گلستان خندان
زلفین چو زنگیان لاعب
با روح دو بسدش معاشر
با عقل دو نرگسش معاتب
از توبه برآمده ز حالش
هر روز هزار مرد تایب
جماش بدان دو چشم عیار
قلاش بدان دو زلف ناهب
شیرینی لطفش از نوادر
زیبایی وصفش از غرایب
زیبا بود آن سخن که باشد
دیباچهٔ آفرین صاحب
صدرالوزراء مؤیدالملک
دست و دل و دیدهٔ مراتب
دریای کرم نمای صافی
خورشید فرح‌فزای صائب
ممدوح ائمه و سلاطین
مشهور مشارق و مغارب
معمور به حشتمش اقالیم
منصور به دولتش کتایب
چون باد صبا به خلق نیکو
چون ابر سخی به دست واهب
از خون مخالفان طاغی
وز مغز محاربان حارب
آلوده هژبر را براثن
اندوده عقاب را مخالب
مکشوف به کوشش و به بخشش
مشعوف به قادم و به ذاهب
در قبضهٔ علم او مهمات
در سایهٔ صدق او تجارب
یک عالم و صدهزار جاهل
یک صادق و صدهزار کاذب
عقل و نظرش سر مساعی
جود و کرمش در مواهب
در مسکن علم و عدل ساکن
بر مرکب قدر و جاه راکب
مجموع مکارم و معالی
قانون مفاخر و مناقب
ای هر ملکی ترا مخاطب
وی هر ملکی ترا مخاطب
نام تو چو آفتاب معروف
کام تو چو روزگار غالب
درگاه تو عام را مطامع
ایوان تو خاص را مکاسب
گردون به ستایش تو مایل
اختر به پرستش تو راغب
گفتار ترا ائمه عاشق
دیدار ترا ملوک طالب
منشور تو درج پر جواهر
ایوان تو چرخ پر کواکب
چون ماه ترا هزار منهی
چون تیر ترا هزار کاتب
چالاک‌تر از عصای موسی
فرخ قلمت گه مرب
ای جود ترا بحار خازن
وی حلم ترا جبال نایب
آزادهٔ دهر و صدر اسلام
با درد نوایب و مصایب
زنده است به تو که زنده کردی
ادرار جهانیان و راتب
روشن به تو گشت شغل گیتی
شارق ز تو گشت شمس غارب
تا هست علوم را مبادی
تا هست امور را عواقب
حکم تو همیشه باد باقی
عزم تو همیشه باد ثاقب
با چرخ کمال تو مشارک
با دهر جمال تو مصاحب
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح ناصرالدین طاهر، شخصیتی بزرگ و برجسته می‌پردازد و او را به عنوان الگو و مظهر فضیلت توصیف میکند. او با توصیفاتی زیبا، به فضایل اخلاقی و علمی ناصرالدین اشاره کرده و او را به عنوان منبع خیرو برکت برای جامعه معرفی میکند. شاعر از دوگانه‌های عشق و هجر، زیبایی و زشتی، علم و جهل صحبت میکند و ناصرالدین را به عنوان چراغی در تاریکی‌های جهان برمی‌شمارد. در نهایت، او با ابراز امیدواری به استمرار فضائل و حکمت ناصرالدین، او را ستایش میکند که نامش همچون خورشید درخشان است و اثرات او بر محیط ادامه خواهد داشت.
هوش مصنوعی: دل من آرام و قرار ندارد و نمی‌توانم از مشکلات و دردهایی که به خاطر غیبت او دارم، رهایی یابم.
هوش مصنوعی: دل شاد و سرمست به خاطر همراهان نزدیک و دلتنگی برای غایبان، غم آن‌هایی که حاضرند و همچنین غم کسانی که دورند را می‌بیند.
هوش مصنوعی: قضا (سرنوشت) بر ضعف بدن من نظارت دارد و بر آتش دل من نیز مراقبت میکند.
هوش مصنوعی: آسمان‌ها به تیر زخم‌هایی که زمان به ما می‌زند و روزگار با جدایی‌ها به ما می‌زند، اشاره می‌کنند.
هوش مصنوعی: ما در حالتی هستیم که از دوستان خود شکایت می‌کنیم و در عین حال از خویشاوندان خود نیز ملامت می‌شنویم.
هوش مصنوعی: دل آشفته و پریشان من از این دنیای فریبنده خسته است و سرم پر از آشفتگی ناشی از نارضایتی است.
هوش مصنوعی: بر چهرهٔ شمع، آثار سوزش و سوختگی به وضوح نمایان است و بر دیدگان کسی که در میان اشک و فریاد است، دیگر اثری از شادی نیست.
هوش مصنوعی: آشوب و ناراحتی مردم به خاطر موانع و مشکلاتی است که از دو طرف به آنها فشار می‌آورد. این مشکلات سبب کرده که اوضاع اجتماعی در هم بریزد و درگیری و اختلال ایجاد شود.
هوش مصنوعی: هر عاشق یا فرد مستی که به وصال محبوبش برسد، تحت تاثیر او قرار می‌گیرد و مغلوب محبت او میشود، و هر کسی که از معشوق خود دور باشد، ناچار باید تحمل زحمت و رنج جدایی را بپذیرد.
هوش مصنوعی: شاخ گل عیش، نماد خوشی و لذت زندگی است که با برکت و سرسبزی همراه است، و برگ گل انس به معنای دوستی و محبت، در کنار قوطی‌های عطر (قواضب) است که بوی خوشی را در فضا پخش میکند. در مجموع، این بیت به توصیف فضای خوشی و دوستی می‌پردازد.
هوش مصنوعی: با وجود این همه شوق و هیجان به عشق، چنان که در داستان‌های عاشقانه رایج است، همچنان فتنه و آشوبی وجود دارد.
هوش مصنوعی: معشوقی که به زیبایی‌اش مانند بتی می‌ماند، به قدری در عشقش ادامه دارد که مانند زمانه پر از شگفتی‌ها به نظر می‌رسد.
هوش مصنوعی: چهره‌اش مانند خورشید و ماه زیباست و لب‌هایش به اندازهٔ شهد و شکر خوش‌مزه و دلپذیر است.
هوش مصنوعی: از نوشیدن به من، در اینجا دُرّهای زیبا و از بوی مشک که به گل‌هایش می‌پیوندد، مانند مارهایی که در گل‌کاری‌ها پنهان شده‌اند، نشانه‌ای از زیبایی و لطافت اوست.
هوش مصنوعی: چین و تاب موهای او مانند عقیق چینی است و مژه‌های او مانند کمان ابروهایش که خوش‌نما و زیباست.
هوش مصنوعی: چهره‌اش مانند گلستانی شاداب و خندان است و موهایش همچون زنگ‌های درخشان و زیباست.
هوش مصنوعی: چون صورتش همانند گلستان زیباست، با روحش که دوشادوشش در آرامش است، و با عقلش که مانند دو نرگس در شگفتی او را می‌نگرد، در کنار هم هستند.
هوش مصنوعی: او هر روز از توبه‌اش بیرون آمده و به حالت جدیدی دست می‌یابد، به طوری که هزاران مرد توبه‌کار در برابر او به تحسین و پیروی از او می‌پردازند.
هوش مصنوعی: چشم‌های زیبا و جذاب او مانند جواهرات قیمتی است و تارهای مویش به شکل زلف‌های نازک و لطیف است که به شایستگی و زیبایی او می‌افزاید.
هوش مصنوعی: محبت و مهربانی او به قدری شیرین و خاص است که در میان زیبایی‌ها بی‌نظیر است و توصیف او نیز از زرق و برق و شگفتی‌هایی است که کم‌نظیرند.
هوش مصنوعی: سخن زیبا و دلنشین است که مقدمهٔ ستایش و تحسین صاحب (ناصرالدین طاهر) باشد.
هوش مصنوعی: صدرالوزراء مؤیدالملک، یعنی وزیر اول و مؤیدالملک، کسی است که در قدرت و مقام سیاسی بالاترین رتبه را دارد و به خاطر توانایی‌ها و نمودار ارزش‌هایش، در دست و دل و چشم مردم از مقام‌های مهم و مرتبت به شمار می‌آید.
هوش مصنوعی: صائب، یعنی ستایشگر، به عنوان دریای کرم (بخشش) و نمایانگر صفای خورشید (روشنی و شادی) توصیف شده است که مایه‌ی شادی و خوشحالی است.
هوش مصنوعی: صاحب، مورد ستایش ائمه (معصومین) و سلاطین معروف در شرق و غرب جهان است.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این موضوع اشاره میکند که سرزمین‌ها (اقلیم‌ها) به واسطه‌ی حاکمیت و مدیریت نیک ناصرالدین طاهر، رونق و آبادانی یافته‌اند و تحت حمایت و قدرت او قرار دارند.
هوش مصنوعی: او مانند باد صبحگاهی به مردم نیکویی می‌بخشد و همچون ابر بخشنده، نعمت‌هایش را بر روی دهنده‌ای که کمک میکند، می‌باراند.
هوش مصنوعی: از خون دشمنان طغیانگر و از مغز اهل جنگ و جدال، بهره‌مند شده و قدرتی می‌گیرد.
هوش مصنوعی: هژبر (شیر) را که آلوده به زخم و جراحت است، در حالتی نابودکننده و از بین برنده‌ی دشمنان خود می‌بینیم که همانند عقاب به بالای اوج می‌رسد.
هوش مصنوعی: با تلاش و generosity (بخشش) او، رازها آشکار شده و به خاطر حضور او، دل‌ها شاد است.
هوش مصنوعی: علم و دانش او در دستش است و مسائل مهم در اختیار او هستند، در حالی که صداقت او موجب شده است تا تجربیات زیادی کسب کند.
هوش مصنوعی: وجود یک عالم واقعی با دانش و علم، در برابر صد هزار فرد جاهل که نادان هستند، ارزشمندتر است. همچنین یک شخص صادق و درست‌گو در مقایسه با صد هزار فرد دروغ‌گو و فریب‌کار، از اهمیت بیشتری برخوردار است.
هوش مصنوعی: عقل و دیدگاه او در تلاش برای بخشش و سخاوتش، در میان نعمت‌ها و موهبت‌ها به سر می‌برد.
هوش مصنوعی: او در جایگاه علم و عدالت زندگی میکند و بر مرکب عزت و مقام سوار است.
هوش مصنوعی: ویژگی‌ها و فضائل برجسته‌ای که در قوانین و افتخارات شما وجود دارد.
هوش مصنوعی: ای هر فرشته‌ای که تو را مخاطب قرار می‌دهد و با تو سخن میگوید.
هوش مصنوعی: نام تو مانند آفتاب شناخته شده و معروف است و بهره‌ات همچون روزگار غالب و وسعت‌مند است.
هوش مصنوعی: درگاه تو، جایی است که هر کسی می‌تواند به امید زندگی بهتر و رسیدن به خواسته‌هایش وارد آن شود، اما ایوانت، مخصوص افراد خاص و با قدرت است که برای منافع خود اقدام می‌کنند.
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر تو تمایل دارد و ستاره‌ها مشتاق پرستش تو هستند.
هوش مصنوعی: ائمه (رهبران دین) به سخنان تو بسیار علاقمندند و ملوک (پادشاهان) نیز خواهان دیدن تو هستند.
هوش مصنوعی: پرچم تو با جواهرات درخشان همچون ایوانی است که آسمان پر از ستاره‌ها را در خود دارد.
هوش مصنوعی: تو همچون ماه، هزار نفر از اهل علم و هنر را وادار به نوشتن می‌کنی و مانند کمان، هزار سخن را به سوی هدف می‌زنید.
هوش مصنوعی: قلم تو به اندازه‌ای توانمند و چابک است که بیشتر از عصای موسی کارایی دارد، زیرا قادر است کارهای شگفت‌انگیز و تاثیرگذار انجام دهد.
هوش مصنوعی: خیر و بخشش تو مانند دریا در انبوه و فراوانی است و طمأنینه و بردباری تو به اندازهٔ کوه‌ها است.
هوش مصنوعی: آزادگان این عصر و عصر صدر اسلام با مشکلات و رنج‌های فراوانی دست و پنجه نرم کرده‌اند.
هوش مصنوعی: به خاطر وجود تو، زندگی دوباره‌ای به جهانیان بخشیده شده و همه به تو نیازمندند.
هوش مصنوعی: به‌واسطهٔ وجود تو، کار و امور دنیا روشن و مشخص شد و خورشید به برکت تو طلوع کرد و غروب کرد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که علوم دارای اصول و مبانی هستند و امور دارای نتایج و پیامدها هستند.
هوش مصنوعی: فرمان تو همیشه برقرار باشد و اراده‌ات همیشه تیز و برنده باشد.
هوش مصنوعی: تو با وجود کاملت در همکاری با زمان و زیبایی‌ات، هم‌سایه و شریک هستی.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
شد مشک شب چو عنبر اشهب
شد در شبه عقیق مرکب
زان بیم کافتاب زند تیغ
لرزان شده ز گردون کوکب
ما را به صبح مژده همی داد
[...]
ای بیش ز رفعت و مناصب
بر تر ز مدارج و مراتب
کان بخش قوام دولت و دین
کت بنده سزد هزار صاحب
فهرست معالی و معانی
[...]
جانی ز قدم رسیده تا لب
روزی به ستم رسیده تا شب
ای در غم تو به سوز و یارب
بگریسته آسمان همه شب
گر چرخ بگرید و بخندد
آن جذبه خاک باشد اغلب
از بس که بریخت اشک بر خاک
[...]
در مجلس خاص نحن اقرب
شد پیر خرد چو طفل مکتب
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.