الله الله مگر اینواقعه خواب است و خیال
که مرا بخت رسانید به معراج وصال
یار خود آمد و احوال دلم دید که چیست
که پیامم نه صبا برد بسویشش نه شمال
گرنه خود خضر بسروقت اسیران آید
تشنه بادیه میرد بتمنای زلال
نه همین چهره من شسته شد از ابر کرم
که بشست از رخ امید جهان گرد ملال
در دل چرخ فلک گشت مگر زینت چرخ
که مرا قرعه اقبال در افتاد بفال
بر من این فیض سعادت همه دانی که ز چیست
اثر سایه خورشید زمان بحر کمال
شیخ نجم الحق و الدوله والدین مسعود
اختر برج سعادت فلک عز و جلال
رهبر راهروان ره حق از همه ره
واقف حال فقیران جهان در همه حال
حلم او گر ز ازل سایه فکندی بزمین
خاک محتاج نبودی بگرانی جبال
بسکه از معتدلش بازوی مظلوم قویست
زیر چنگال کبوتر شده شاهین چنگال
ناورد ما در ایام دگر فرزندی
بچنین صورت خوب و بچنین حسن و جمال
آفتاب کرمش گر ز افق تیغ زند
زر کند خاک ره و لعل شود سنگ سفال
ای بلند اختر، از اندیشه ما بیشتری
فهم ما را نبود در سر و کار تو مجال
سر خط عقل بود این که محالست چو تو
مشق ما نیز همین شد که محالست محال
مدعی کی ز ترقی بکمال تو رسد
سبزه شوخ است ولی نگذرد از شاخ نهال
در ترقی است جمال هنرت روز بروز
حسن بختست مآل تو زهی حسن مآل
آنچنان در پی خوشنودی خلقی که بود
راضی از جاه و جلال تو خدا جل جلال
هرکه یابد ز سحاب کرمت یکقطره
همچو دریا شود از مال جهان مالا مال
آن کریمی تو که در عدل و کرم مثل تو نیست
خلق عالم همه خواهان که کنند از تو سوال
کمترین بنده درگاه تو بر قیصر روم
مینویسد بتحکم که بده مال و منال
تو ببزم طرب اسوده دل و همت تو
دشمنان را همه خون ریخته بی جنگ و جدال
دشمن و دوست کمر بست بخدمت برتو
همه در حلقه فرمان تو زنجیر مثال
گر ترازوی خرد قدر تو سنجد باطور
صد بود قاف و قار تو و او یک مثقال
هرکه زد در ره مهر تو بعلت قدمی
رشته سر بر زند اندر قلم پاش چو نال
چهره بخت تو مستغنی از این مدح منست
هیچ منت نبرد صورت خوب از خط و خال
من که در فکر سخن خواب شبم هست حرام
بکر فکرم همه سحرست زهی سحر حلال
اهلی خاک نشین بنده درگاه تو شد
بامید نظری قطع نظر از زر و مال
گر تو را چشم عنایت سوی این بنده بود
صدر بزمش چه تفاوت کند از صف نعال
بدعا ختم کنم قصه خود تا نشود
خاطر نازکت آزرده این قال و مقال
تا فلک گاه سپر پیش نهد از خورشید
گه کمان بر سر چنگ آورد از جرم هلال



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در ستایش شیخ نجمالدین مسعود است و با شادی شاعر از دیدار و عنایت ناگهانی ممدوح آغاز میشود؛ دیداری که آن را به رسیدن خضر به تشنهٔ بیابان مانند میکند. سپس بردباری، عدالت، بخشش، زیبایی و شکوه ممدوح را با اغراقهای رایج مدح برمیشمارد، چنانکه حتی قیصر روم را باجگزار او میداند. در پایان، اهلی از شببیداری خود در کار شعر میگوید، خود را بندهٔ درگاه او میخواند که تنها نگاه عنایتش را میخواهد، و قصیده را با دعا به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: شاعر با شگفتی میگوید: خدایا، مگر این رویداد خواب و خیال است که بخت مرا به اوج وصال، چون معراج، رساند؟
هوش مصنوعی: یار خودش آمد و دید که حال دلم چیست، با آنکه نه باد صبا پیغام مرا به او رسانده بود و نه باد شمال.
هوش مصنوعی: اگر خضر خودش به سراغ گرفتاران نیاید، تشنهٔ بیابان در آرزوی آب زلال میمیرد. یعنی آمدن خودِ ممدوح چون رسیدن خضر به تشنه نجاتبخش بود.
هوش مصنوعی: ابر بخشش او نهتنها گرد غم را از چهرهٔ من شست، بلکه غبار اندوه را از چهرهٔ امید همهٔ جهان پاک کرد.
هوش مصنوعی: گویا آرایش و گردش آسمان در دل فلک دگرگون شد که قرعهٔ اقبال به فال نیک برای من افتاد.
هوش مصنوعی: میدانی که همهٔ این فیض و سعادت بر من از کجاست؟ از اثر سایهٔ خورشید روزگار و دریای کمال، یعنی ممدوح.
هوش مصنوعی: او شیخ نجمالحق والدوله والدین مسعود است؛ ستارهٔ برج سعادت و آسمان عزت و شکوه.
هوش مصنوعی: او از هر جهت راهنمای رهروان راه حق است و در هر حال از حال درویشان و نیازمندان جهان آگاه است.
هوش مصنوعی: اگر بردباری و وقار او از ازل بر زمین سایه میافکند، زمین برای آرام و استوار ماندن به سنگینی کوهها نیازی نداشت.
هوش مصنوعی: از برکت عدالت او بازوی ستمدیده چنان نیرومند شده که شاهینِ تیزچنگال زیر چنگال کبوتر افتاده است.
هوش مصنوعی: مادر روزگار دیگر فرزندی با چنین چهرهٔ نیکو و چنین زیبایی و جمال به دنیا نخواهد آورد.
هوش مصنوعی: اگر خورشید بخشش او از افق سر برآورد، خاک راه را زر و سنگ و سفال را لعل میکند.
هوش مصنوعی: ای بلندبخت، تو از اندیشهٔ ما برتری و فهم ما را در شناخت کار و مقام تو راهی نیست.
هوش مصنوعی: نخستین درس خرد این است که مانند تو کسی ممکن نیست، و تمرین ما نیز همین شد که این محال، بهراستی محال است.
هوش مصنوعی: بدخواه هرگز با پیشرفت به کمال تو نمیرسد؛ سبزه هرچند گستاخانه بروید، از شاخهٔ نهال بالاتر نمیرود.
هوش مصنوعی: زیبایی هنر تو روزبهروز در فزونی است و سرانجام تو خوشبختی است؛ چه سرانجام نیکویی.
هوش مصنوعی: تو چنان در پی خشنودی مردمی که خداوند بزرگ از جاه و شکوه تو خشنود است.
هوش مصنوعی: هر کس یک قطره از ابر بخشش تو بیابد، مانند دریا از مال جهان سرشار میشود.
هوش مصنوعی: تو چنان بخشندهای که در عدل و کرم همتایی نداری و همهٔ مردم جهان آرزو دارند از تو چیزی بخواهند.
هوش مصنوعی: کمترین خدمتگزار درگاه تو با فرمانروایی به قیصر روم مینویسد که مال و دارایی بپرداز.
هوش مصنوعی: تو در بزم شادی آسودهدل نشستهای و همت تو بیجنگ و ستیز خون همهٔ دشمنان را ریخته است.
هوش مصنوعی: دشمن و دوست هر دو کمر به خدمت تو بستهاند و همه مانند حلقههای زنجیر در حلقهٔ فرمان تو هستند.
هوش مصنوعی: اگر ترازوی خرد ارزش تو را با کوه طور بسنجد، وقار تو به اندازهٔ صد کوه قاف است و طور در برابرش یک مثقال.
هوش مصنوعی: هر کس با بهانه و نیت ناراست در راه مهر تو گام بزند، بیماری رشته مانند نی از ساق پایش سر بیرون میزند؛ یعنی به کیفر دچار میشود.
هوش مصنوعی: چهرهٔ بخت تو از این ستایش من بینیاز است، همانگونه که چهرهٔ زیبا منت خط و خال را نمیکشد.
هوش مصنوعی: من که در اندیشهٔ سخن، خواب شب بر من حرام است، اندیشههای تازهام همه جادوست؛ اما جادویی روا، یعنی شعر.
هوش مصنوعی: اهلیِ خاکسار به امید یک نگاه تو، از زر و مال چشم پوشید و بندهٔ درگاه تو شد.
هوش مصنوعی: اگر چشم عنایت تو به این بنده باشد، برای او فرقی نمیکند که در صدر مجلس بنشیند یا در جای کفشها.
هوش مصنوعی: سخنم را با دعا به پایان میبرم تا دل نازک تو از این گفتوگوی دراز آزرده نشود.
هوش مصنوعی: دعای پایانی: تا زمانی که آسمان گاه قرص خورشید را چون سپری پیش میگیرد و گاه از جِرم هلال کمانی به دست میآورد، (ممدوح پاینده باشد). ادامهٔ دعا در متن نیامده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا گرفتم صنما وصل تو فرخنده به فال
جز به شادی نسپردم شب و روز ومه و سال
چه بود فالی فرخنده تر از دیدن دوست
چه بود روزی پیروزتر از روز وصال
بینی آن زلف سیاه از بر آن روی چو ماه
[...]
از هری گر سوی اوغان شوی، ای باد شمال
باز گویی ز هری پیش ملک صورت حال
گویی: آن شهر، کجا بود دل بخت بدو
شادمان همچو دل مرد سخی وقت نوال
بی تو امروز همی نوحه کند بخت برو
[...]
چه بود بهتر و نیکوتر از این هرگز حال
داد پیدا شد و پنهان شد بیداد و محال
باز رفته بکنار و شده آواره غراب
یافته شیر نیستان و شده دور شگال
ماه چونان شده کو را نبود هیچ خسوف
[...]
حاجب بوم یکی باز سپید است به فال
. . . ایگانش چو جلاجل شده دمش چو دوال
خاصه را صید گرفتار میان چنگال
عامه مردم را داده از آن صید حلال
ای ترا کرده خداوند خدای متعال
داده جان و خرد و جاه و جوانی و جمال
حق آنرا که زبر دست جهانی کردت
که مرا بیهده بیجرمی در پای ممال
بکرم یک سخن بنده تامل فرمای
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.