طوطی ز سخن صیقل آیینه جان است
آن را که سخن سبز کند خضر زمان است
بس خون که کند در جگر چشمه حیوان
از صبر، عقیقی که مرا زیر زبان است
پیداست که در زیر فلک مهلت ما چیست
یک چشم زدن، تیر در آغوش کمان است
در دیده روشن گهران پنجه خورشید
برگی است که لرزان دلش از بیم خزان است
این نقش و نگاری که تو دلبسته آنی
موجی است سبکسیر که بر آب روان است
در قبضه گردون منم آن تیغ جگردار
کز سختی ایام، مرا سنگ فسان است
در پله چشمی که به عبرت نبرد راه
گر دولت بیدار بود، خواب گران است
با صدق ز دوری مکن اندیشه که در کیش
تیری که بود راست در آغوش نشان است
بر سرو، خزان را نبود دست تصرف
پیری چه کند با دل آن کس که جوان است؟
صائب شرر از سنگ به تدبیر برآید
رحم است بر آن دل که گرفتار جهان است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل دربارهٔ ارزش سخن، گذرا بودن دنیا و فرصت کوتاه عمر است. شاعر زیباییهای جهان را موجی بر آب و فرصت انسان را یک چشم برهم زدن میداند. او سختیهای روزگار را مایهٔ تیزی جان خود میشمارد و به صداقت و دل جوان امید میدهد. در پایان بر دلی افسوس میخورد که گرفتار دنیا شده و حتی با تدبیر نیز رها نمیشود.
هوش مصنوعی: طوطی با سخن گفتن، آینهٔ جان را صیقل و روشن میکند. کسی که سخن او را سرسبز و زنده و نامدار کند، مانند خضرِ روزگار جاودانه است.
هوش مصنوعی: عقیقی که از سرِ صبر و تشنگی زیر زبان دارم، چشمهٔ آب حیات را از رشک خونینجگر میکند؛ یعنی صبرِ من از آب حیات هم گواراتر و جانبخشتر است.
هوش مصنوعی: روشن است که فرصت ما در زیر آسمان چه اندازه است: به اندازهٔ یک چشم برهم زدن، مانند تیری که در آغوش کمان است و هر دم رها میشود.
هوش مصنوعی: در چشم روشنبینان، پرتوهای خورشید نیز ناپایدار است و مانند برگی است که دلش از ترس خزان میلرزد.
هوش مصنوعی: این زیباییها و آرایههای دنیا که تو به آن دل بستهای، موجی شتابان و گذرا بر آب روان است و نمیماند.
هوش مصنوعی: من در دست آسمان مانند شمشیری دلیر و پرجوهرم که سختیهای روزگار برایم سنگ فسان است و مرا تیزتر میکند.
هوش مصنوعی: برای چشمی که عبرت نمیگیرد، حتی بخت بیدار و اقبال هم مانند خوابی سنگین و غفلت است.
هوش مصنوعی: اگر راست و صادق باشی، از دوری مقصد نترس؛ چون تیرِ راست حتی وقتی هنوز در تیردان است، گویی در آغوش هدف است.
هوش مصنوعی: پاییز بر سرو که همیشه سبز است دستی ندارد؛ پیری هم بر کسی که دلش جوان است کاری نمیتواند بکند.
هوش مصنوعی: صائب، از سنگ سخت هم با چاره و تدبیر میتوان شرر بیرون آورد، اما دلی که گرفتار دنیا شده رهایی ندارد و جای دلسوزی است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا هست جهان دولت سلطان جهان است
وز دولت او امن زمین است و زمان است
عدلش سبب ایمنی خُرد و بزرگ است
جودش سبب زندگی پیر و جوان است
از دولت او در همه آفاق دلیل است
[...]
آنی که به تو دیده دولت نگران است
ذات تو پسندیده سلطان جهان است
هستی تو جهان را به کفایت چو عطارد
شاید که ترا مرکز معمور نشان است
کز سنبله مخصوص شرف گشت عطارد
[...]
خاصیت عشقت که برون از دو جهان است
آن است که هرچیز که گویند نه آن است
برتر ز صفات خرد و دانش و عقل است
بیرون ز ضمیر دل و اندیشهٔ جان است
بینندهٔ انوار تو بس دوخته چشم است
[...]
گر پردۀ هستیت بسوزی به ریاضت
بیرون شوی زین ورطه که این خلق در آن است
پنهان شوی از خویش و ز کونین بیکبار
بر دیدۀ تو این سر آنگه بعیان است
این عالم نفی است، در اثبات توان دید
[...]
در شهر بگویید چه فریاد و فغان است
آن سرو مگر باز به بازار روان است
قومی بدویدند به نظاره رویش
وان را که قدم سست شد از پی نگران است
در هر قدمش از همه فریاد برآمد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.