نه خط از چهره آن آینه سیما برخاست
که درین آینه، جوهر به تماشا برخاست
شب که صحبت به حدیث سر زلف تو گذشت
هر که برخاست ز جا، سلسله برپا برخاست!
کرد تسلیم به من مسند بیتابی را
هر سپندی که درین انجمن از جا برخاست
هیچ مستی ز پی رقص نخیزد از جای
به نشاطی که دلم از سر دنیا برخاست
یوسفی را که به یعقوب بود روی نیاز
زین چه حاصل که خریدار ز صد جا برخاست؟
شد فلک درصدد معرکه سازی، اکنون
کز دل کودک ما ذوق تماشا برخاست
ظل خورشید جهانتاب، مخلد باشد!
سایه مریم اگر از سر عیسی برخاست
بزم روشن گهران جای گرانجانان نیست
ابر تا گشت گران، از سر دریا برخاست
یادگار جگر سوخته مجنون است
لاله ای چند که از دامن صحرا برخاست
برسان زود به من کشتی می را ساقی
که عجب ابر تری باز ز دریا برخاست!
خضر صد قافله مجنون بیابانی شد
هر غباری که ازین بادیه پیما برخاست
روح سرگشته مجنون غبارآلودست
گردبادی که ازین دامن صحرا برخاست
پا مکش از در دلها که درین لغزشگاه
صائب از خاک ز دریوزه دلها برخاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزلی با ردیف «برخاست» که هر بیت مضمونی جداگانه دارد: خط یار به جوهر آینه تشبیه میشود، دیوانگی عاشقان از یاد زلف و بیقراری شاعر وصف میشود و دل کندن از دنیا مایهٔ شادی شمرده میشود. چند بیت با تصویرهای لاله و گردباد و غبار، یاد مجنون را در صحرا زنده میکند. در پایان صائب سفارش میکند که از درِ دلها دور نشوی، زیرا سربلندی خود او از دریوزهٔ دلها بوده است.
هوش مصنوعی: آنچه از چهرهٔ آن یار آینهرو برآمد خط (موی تازهٔ عارض) نبود؛ بلکه جوهرِ این آینه برای تماشای جمال او برخاسته بود. خط را به جوهر آینه مانند کرده است.
هوش مصنوعی: دیشب که سخن از سر زلف تو رفت، هر کس از جا برخاست زنجیر بر پا داشت؛ یعنی همه به بند زلف تو گرفتار و دیوانه شدند.
هوش مصنوعی: هر اسپندی که در این مجلس از جا جهید، جایگاه و مقام بیقراری را به من سپرد؛ یعنی بیتابی من از اسپند بر آتش هم بیشتر است.
هوش مصنوعی: هیچ مستی برای رقص با چنان شادی از جا برنمیخیزد که دل من با آن شادی از دنیا دست کشید و آن را رها کرد.
هوش مصنوعی: یوسفی که دلش به سوی یعقوب نیازمند است، چه سود اگر از صد جا خریدار برایش پیدا شود؛ عاشق واقعی جز به محبوب خود دل نمیدهد.
هوش مصنوعی: اکنون که دل کودکصفت ما دیگر شوق تماشا ندارد، آسمان تازه به فکر برپا کردن معرکه و نمایش افتاده است؛ یعنی جلوههای دنیا وقتی آمد که دیگر رغبتی به آن نمانده بود.
هوش مصنوعی: اگر سایهٔ مریم از سر عیسی برداشته شد، سایهٔ خورشید جهانافروز همیشه بر او پایدار باشد؛ یعنی عیسی که به آسمان چهارم و همسایگی خورشید رفت، سرپرستی برتر یافت.
هوش مصنوعی: مجلس صاحبان دل روشن جای آدمهای سنگینجان و ملالآور نیست؛ چنانکه ابر همین که سنگین شد از روی دریا برخاست و رفت.
هوش مصنوعی: چند لالهٔ داغداری که از دامن صحرا روییده، یادگار جگر سوختهٔ مجنون است.
هوش مصنوعی: ای ساقی، کشتی شراب را زود به من برسان، که باز ابر پرباران عجیبی از دریا برخاسته است؛ هوای ابری هنگام بادهنوشی است.
هوش مصنوعی: هر غباری که از این بیابانپیمای عاشق (مجنون) برخاست، راهنمای صد قافله از دیوانگان بیابان شد.
هوش مصنوعی: گردبادی که از دامن این صحرا برمیخیزد، روح سرگردان و غبارآلود مجنون است.
هوش مصنوعی: از درِ دلها دور مشو، که در این جهان لغزنده صائب نیز با گدایی از دلها (جلب دل مردم و صاحبدلان) از خاک برخاست و سربلند شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
علم دولت نوروز به صحرا برخاست
زحمت لشکر سرما ز سر ما برخاست
بر عروسان چمن بست صبا هر گهری
که به غواصی ابر از دل دریا برخاست
تا رباید کله قاقم برف از سر کوه
[...]
آن چه نور است که از وادی بطحا برخاست
که همه کون و مکانش به تماشا برخاست
وان چه نخل است به یثرب که چو بالا بنمود
نعره شوق وی از عالم بالا برخاست
یکزمان بر سر راهش به تماشا که نشست
[...]
رخ نمودی و جهانی به تماشا برخاست
برقع افکندی و فریاد ز دلها برخاست
تخم اشکی که ز درد تو فشاندیم به خاک
نخل آهی شد و از سینهٔ صحرا برخاست
جز نکویی طمع از سلسلهٔ نیک مدار
[...]
امشب از بزم چو آن آینه سیما برخاست
در دلم آه به تعظیم غم از جا برخاست
گشتهام خاک و ز سودای سر زلف کجش
سبزه از تربت من سلسله بر پا برخاست
تا نظر یافتم از صیقل روشن گهری
[...]
آه گرمی که به یاد تو ز دل ها برخاست
مرده ای بود ز اعجاز مسیحا برخاست
نرگس از مستی چشم تو چنین شد بیمار
سرو آزاد به تعظیم تو از جا برخاست
هر کجا بزم طرب ساز تو شد از راه ادب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.