عاشق شو و عاشق شو بگذار زحیری
سلطان بچهای آخر تا چند اسیری
سلطان بچه را میر و وزیری همه عار است
زنهار به جز عشق دگر چیز نگیری
آن میر اجل نیست اسیر اجل است او
جز وزر نیامد همه سودای وزیری
گر صورت گرمابه نهای روح طلب کن
تا عاشق نقشی ز کجا روح پذیری
در خاک میامیز که تو گوهر پاکی
در سرکه میامیز که تو شکر و شیری
هر چند از این سوی تو را خلق ندانند
آن سوی که سو نیست چه بیمثل و نظیری
این عالم مرگ است و در این عالم فانی
گر ز آنک نه میری نه بس است این که نمیری
در نقش بنی آدم تو شیر خدایی
پیداست در این حمله و چالیش و دلیری
تا فضل و مقامات و کرامات تو دیدم
بیزارم از این فضل و مقامات حریری
بیگاه شد این عمر ولیکن چو تو هستی
در نور خدایی چه به گاهی و چه دیری
اندازه معشوق بود عزت عاشق
ای عاشق بیچاره ببین تا ز چه تیری
زیبایی پروانه به اندازه شمع است
آخر نه که پروانه این شمع منیری
شمس الحق تبریز از آنت نتوان دید
که اصل بصر باشی یا عین بصیری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل، مولانا شنونده را شاهزادهای میخواند که نباید به امیری و وزارت دنیا که اسیر مرگ و گناه است دل ببندد، بلکه باید عاشق شود. او گوهر انسان را پاک و بیهمتا میداند و از او میخواهد به جای دلبستگی به صورت، در پی جان باشد. سپس ستایش را به محبوب معنوی میرساند که فضل و کرامتش از مقامات حریری برتر است و عزت عاشق را به اندازهٔ معشوق میداند. در پایان شمس تبریزی را سرچشمهٔ بینایی میخواند که به همین سبب دیده نمیشود.
هوش مصنوعی: عاشق شو و ناله و درد و گرفتگی را کنار بگذار. تو شاهزادهای؛ تا کی میخواهی اسیر و گرفتار بمانی؟
هوش مصنوعی: برای شاهزاده، امیر یا وزیر شدن مایهٔ ننگ است. زنهار که جز عشق چیز دیگری برنگزینی.
هوش مصنوعی: آن کس که امیر بزرگ به نظر میآید، در حقیقت اسیر مرگ است. سودای وزارت هم جز گناه و بار سنگین (وزر) حاصلی نداشت. شاعر میان «اجل» به معنای بزرگ و «اجل» به معنای مرگ، و میان «وزیر» و «وزر» بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: اگر مانند نقش دیوار گرمابه بیجان نیستی، در پی جان و روح باش. تا وقتی دلبستهٔ صورت و ظاهری، چگونه میتوانی روح و جان تازه بپذیری؟
هوش مصنوعی: خود را با خاک نیامیز، چون گوهری پاکی؛ با سرکهٔ ترش هم نیامیز، چون تو شکر و شیری. یعنی گوهر لطیف خود را با پستی و تلخی دنیا آلوده نکن.
هوش مصنوعی: هرچند در این جهان مردم قدر تو را نمیشناسند، در آن عالمی که جهت و سو ندارد، تو بیمانند و بیهمتایی.
هوش مصنوعی: این جهان جهانِ مرگ است. در این دنیای فانی اگر امیر و فرمانروا نیستی، آیا همین بس نیست که نمیمیری و جاودانهای؟ میان «میری» به معنای امیری و «نمیری» به معنای نمردن بازی لفظی هست.
هوش مصنوعی: تو در صورت آدمی، شیر خدایی، و این از حمله و جنگاوری و دلیریات آشکار است.
هوش مصنوعی: از وقتی فضیلت و مقامها و کرامتهای تو را دیدم، از فضل ادیبان و کتاب «مقامات حریری» بیزار شدم. شاعر میان مقامات معنوی و نام کتاب مقامات حریری بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: عمر دیر شده و به پایان نزدیک است، اما وقتی تو در نور خدایی هستی، زود و دیر یکسان است.
هوش مصنوعی: ارزش و عزت عاشق به اندازهٔ معشوق اوست. ای عاشق بیچاره، بنگر که از کدام تبار و چه جنسی هستی و به چه کسی دل بستهای.
هوش مصنوعی: زیبایی پروانه به اندازهٔ شمعی است که گرد آن میگردد. آیا تو پروانهٔ این شمع روشن و نورانی نیستی؟ پس ارزش تو بسیار بالاست.
هوش مصنوعی: ای شمسالحق تبریزی، تو را نمیتوان دید، زیرا خودت سرچشمهٔ بینایی هستی یا عین چشمِ بیننده.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
در رهروی عشق چه میری چه اسیری
در مذهب عاشق چه جوانی و چه پیری
آنجا که گذر کرد بناگه سپه عشق
رخها همه زردست و جگرها همه قیری
آزاد کن از تیرگی خویش و غم عشق
[...]
بر ما به گناهی که نکردیم نگیری
ور نیز بکردیم شفاعت بپذیری
این قاعدۀ اهل کرم نیست که احباب
از پای درآیند و توشان دست نگیری
در دست رقیبم که بمیراد به خواری
[...]
با مسکنت و عجز و ضعیفی وفقیری
دارم هوس لطف تو وای ار نپذیری
با من نظری کن ز سر لطف و بزرگی
هر چند که در چشم نیایم ز حقیری
کامی ز لب لعل تو شاید که برآید
[...]
درویش فقیریم و نخواهیم امیری
والله که به شاهی نفروشیم فقیری
گر مختصری در نظرت خورد نماید
آن شخص بزرگیست مبینش به حقیری
پیریم ولی عاشق آن یار جوانیم
[...]
گر زانکه بگویند: گدایی و فقیری
بهتر بود از مسند شاهی و امیری
ای دوست، بآخر چو همی باید رفتن
این فقر به از مملکت میر و وزیری
شاهی بکجا میرسد؟ ای راحت جانها
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.