نیست بر ابرِ بهاران، دیدهٔ پر نم مرا
آبِ باریکِ قناعت میکند خرّم مرا
یک سرِ سوزن تعلّق نیست با عالَم مرا
رشته از پا برنیارد رشتهٔ مریم مرا
از شمارِ موج آگاهم ز روشنگوهری
چون حباب از کاسهٔ زانوست جام جم مرا
دامنِ پاکِ مرا چون خون نگیرد رنگِ گل
چشم بر خورشیدِ تابان است چون شبنم مرا
سینهای دارم ز صحرای قیامت پهنتر
نیست ممکن تنگدل سازد غمِ عالم مرا
با کمانِ حلقه هیهات است گردد جمع تیر
راست چون گردد نفس با قامتِ پر خم مرا؟
نیست از قانونِ حکمت بحث با اهلِ جدل
ورنه نتواند فلاطون، ساختن ملزم مرا
با دلِ پر رخنهٔ خود میکنم اظهارِ راز
نیست غیر از چاه در روی زمین محرم مرا
کرد فارغبالم از شغلِ خطیرِ سلطنت
چون سلیمان دیو برد از دست اگر خاتم مرا
نیست در دنبالِ چشمِ شور عیشِ تلخ را
پردهداری میکند چون کعبه این زمزم مرا
میزنم مهرِ خموشی بر دهن از آفتاب
تا به کی چون صبح باید داشت پاسِ دم مرا؟
محضری حاجت ندارد پاکی دامان من
بس بود رخسارِ شرمآلود چون مریم مرا
گلخن از آیینهٔ من زنگ نتوانست برد
چون تواند کرد سیرِ گلستان خرّم مرا؟
نیست یک جو خُلد را در دیدهٔ من اعتبار
حسنِ گندمگون برد از راه چون آدم مرا
ناخنِ الماس باشد چربنرمیهای خصم
میشود ناسور زخم از منتِ مرهم مرا
قطرهای میسازد از دریا گهر را بینیاز
با قناعت چشمِ احسان نیست از حاتم مرا
بحرِ بیپایان چه بال و پر گشاید در حباب؟
دل نکرد از گریه خالی حلقهٔ ماتم مرا
از عزیزانِ جهان هر کس به دولت میرسد
آشنایی میشود از آشنایان کم مرا
هر قدر صائب شود بنیادِ نخل عمر سست
ریشهٔ طولِ امل در دل شود محکم مرا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل از قناعت، بیتعلقی و بینیازی خود از بخشش دیگران سخن میگوید و سینهٔ گشاده و پاکدامنی خود را میستاید. او تنهایی و نداشتن محرم، بیزاری از منت و چربزبانی دشمن و کم شدن آشنایان پس از رسیدن به دولت را بازمیگوید. در پایان با اعترافی به ضعف خود، میگوید هرچه عمر کوتاهتر میشود، آرزوهای دراز در دلش ریشهدارتر میشود.
هوش مصنوعی: چشم پرآب من به ابر بهاری چشم ندوخته است؛ همان آب اندک قناعت مرا شاد و سرسبز نگه میدارد.
هوش مصنوعی: به اندازهٔ سر سوزنی به دنیا دلبستگی ندارم؛ رشتهای که به پای مریم (سوزن عیسی) بسته شد مرا از پا درنمیآورد. اشاره به سوزنی که همراه عیسی بود و او را از آسمان چهارم بالاتر نبرد؛ یعنی کمترین تعلق هم مرا پایبند نمیکند.
هوش مصنوعی: به سبب گوهر روشن درونم از شمار موجها (احوال جهان) آگاهم؛ مانند حباب، جام جهاننمای من همان کاسهٔ زانوست، یعنی با سر به زانوی تفکر نهادن جهان را میبینم.
هوش مصنوعی: رنگ گل مانند خون دامن پاک مرا آلوده نمیکند؛ چون شبنم، چشمم به خورشید درخشان دوخته است و به گل دل نمیبندم.
هوش مصنوعی: سینهای گشادهتر از صحرای قیامت دارم؛ ممکن نیست غم همهٔ جهان مرا دلتنگ کند.
هوش مصنوعی: همانطور که تیر با کمان خمیده و حلقهشده آرام نمیگیرد، نفس من نیز با قامت خمیده (از پیری و غم) راست و آسوده نمیشود.
هوش مصنوعی: با اهل جدل از روی قانون حکمت بحث نمیکنم؛ وگرنه حتی افلاطون هم نمیتوانست مرا در بحث مجاب و مغلوب کند.
هوش مصنوعی: راز خود را با دل پرشکاف خود میگویم؛ در روی زمین جز چاه محرمی ندارم. دل رخنهدار را به چاه مانند کرده است.
هوش مصنوعی: اگر دیو مانند ماجرای سلیمان انگشتری مرا ببرد، مرا از کار سنگین پادشاهی آسوده کرده است؛ یعنی از دست دادن قدرت را مایهٔ آسودگی میدانم.
هوش مصنوعی: چشم بد و حسود در پی زندگی تلخ من نیست؛ این تلخی، مانند زمزمی که کعبه را پردهداری میکند، نگهبان من است. یعنی تلخکامی مرا از چشم زخم محفوظ میدارد.
هوش مصنوعی: از دست آفتاب بر دهان خود مهر خاموشی میزنم؛ تا کی باید مانند صبح مراقب نفس خود باشم؟ صبح با دمیدن آفتاب نفسش قطع میشود؛ شاعر نیز خاموشی را برمیگزیند.
هوش مصنوعی: پاکدامنی من نیازی به گواهینامه ندارد؛ مانند مریم، چهرهٔ شرمگینم برای اثبات پاکیام بس است.
هوش مصنوعی: آتشدان گلخن نتوانست زنگار از آینهٔ دلم بزداید و مرا غمگین کند؛ پس چگونه تماشای گلستان میتواند مرا شاد کند؟ یعنی نه سختی و نه خوشی در من اثر نمیکند.
هوش مصنوعی: بهشت در چشم من به اندازهٔ یک جو ارزش ندارد؛ مانند آدم، زیبایی گندمگون مرا از راه به در میبرد. بازی با جو و گندم و ماجرای آدم و گندم.
هوش مصنوعی: نرمی و چربزبانی دشمن برای من چون ناخن الماس زخمزننده است؛ زخمم از منت مرهم دیگران ناسور و بدتر میشود.
هوش مصنوعی: همانگونه که یک قطره گوهر را از دریا بینیاز میکند، با قناعت به بخشش حاتم هم چشم ندارم.
هوش مصنوعی: دریای بیکران در حباب کوچک چگونه میتواند بال بگشاید؟ گریه هم دلم را از اندوه خالی نکرد و حلقهٔ ماتم را از من دور نساخت؛ غم من بزرگتر از ظرف دل است.
هوش مصنوعی: هر کس از عزیزان جهان به مال و مقام میرسد، یک آشنا از شمار آشنایان من کم میشود؛ یعنی دولتمندان آشنایی را فراموش میکنند.
هوش مصنوعی: صائب، هرچه بنیاد نخل عمرم سستتر میشود، ریشهٔ آرزوهای دراز در دلم استوارتر میگردد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
گر نباشد قید آن گیسوی خم بر خم مرا
کی بصد زنجیر بتوان داشت در عالم مرا
با خیال آن پری خو کرده ام ناصح برو
خوش نمی آید ملاقات بنی آدم مرا
نه منم بی غم نه غم بی من دمی ایزد مگر
[...]
کی ز تیغ آفتاب خویش باشد غم مرا
سر بود در راه او چون قطرهٔ شبنم مرا
من که همچون سبزهام هر شبنم آب زندگی ست
از چه دارد ابر بر سر منت عالم مرا
معجز عیسی ز زخم سینهٔ من عاجز است
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.