سعی دیر و حرم بهانهٔ ما
برد ما را ز آستانهٔ ما
بسکه در پردهٔ دل افسردیم
تار شد شوخی ترانهٔ ما
حرف زلف مسلسلی داریم
کیست فهمد زبان شانهٔ ما؟
جلوه کردیم و هیچ ننمودیم
نیست آیینه در زمانهٔ ما
شعلهٔ رنگ تا دمید، نماند
بود پرواز ما زبانهٔ ما
خجلتاندود مزرع عرقیم
آب شد، تا دمید دانهٔ ما
چون سحر، گرمتاز حرمانیم
دمِ سردیست تازیانهٔ ما
از مقیمان پردهٔ رنگیم
بال و پر دارد آشیانهٔ ما
گوشهٔ دل گرفتهایم ز دهر
چون کمان، در خود است خانهٔ ما
به فنا هم ز خویش نتوان رفت
در میان غوطه زد کرانهٔ ما
نقش پا شو، سراغ ما دریاب
هست از این در، رهی به خانهٔ ما
بیدل! از خوابهای وهم مپرس
ما نداریم جز فسانهٔ ما



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید جستوجوی حقیقت در دیر و حرم بهانهای بود که او را از درگاه درون خودش دور کرد. در بیتهای میانی، با تصویرهای شعله، دانه، سحر و آشیانهٔ بالدار، هستی خود را ناپایدار، شرمسار و گذرا نشان میدهد. در پایان راه رسیدن به خود را فروتنی و خاکساری میداند و هستی آدمی را جز افسانه و خواب وهم نمیشمارد.
هوش مصنوعی: کوشش برای رفتن به بتکده و کعبه برای ما تنها بهانهای شد. همین جستوجوی بیرونی ما را از درگاه خودمان، یعنی دل و حقیقت درون، دور کرد.
هوش مصنوعی: چنان در پردهٔ دل افسرده و بیحرکت ماندیم که شور و شوخی نغمهٔ ما خاموش و تیره شد. «پرده» و «تار» به ایهام اصطلاح موسیقیاند و «تار شد» هم به معنای تاریک شدن است و هم به معنای سیم ساز شدن.
هوش مصنوعی: سخن ما از زلفی پیچدرپیچ و حلقهحلقه است. چه کسی زبان شانهٔ ما را میفهمد؟ یعنی دندانههای شانه زبانی دارند که از راز زلف یار میگوید و کسی آن را درنمییابد.
هوش مصنوعی: خود را جلوه دادیم، اما چیزی از ما دیده نشد، زیرا در روزگار ما آیینهای نیست. یعنی دل صافی وجود ندارد که حقیقت ما را بازتاب دهد.
هوش مصنوعی: شعلهٔ رنگ و ظاهر ما همین که پدیدار شد، از میان رفت. زبانه کشیدن ما همان پرواز و رفتن ما بود؛ یعنی هستی ما در لحظهٔ آشکار شدن فانی میشود.
هوش مصنوعی: ما کشتزاری هستیم که از شرم، عرقآلود است. دانهٔ ما همین که سر زد، از شرم آب شد؛ یعنی هر نمود و ظهور ما مایهٔ خجالت ما و نابودیمان است.
هوش مصنوعی: مانند سحر، تندتاز وادی ناکامی و محرومی هستیم. تازیانهای که ما را میراند، آهی سرد است؛ همانگونه که سحر با نسیم سرد پیش میرود.
هوش مصنوعی: ما ساکن پردهٔ رنگ و ظاهر هستیم و آشیانهٔ ما بال و پر دارد. یعنی جایگاه ما نیز ناپایدار است و هر لحظه پرواز میکند و از میان میرود.
هوش مصنوعی: از روزگار کناره گرفته و در گوشهٔ دل نشستهایم. مانند کمان که خانهاش در خمیدگی خود اوست، خانهٔ ما نیز درون خودمان است.
هوش مصنوعی: حتی با فنا هم نمیتوان از خود بیرون رفت. ساحل ما در میانهٔ دریا فرو رفته است؛ یعنی کرانه و رهایی ما در درون همین غرقه بودن است و راه گریزی از خود نیست.
هوش مصنوعی: مانند نقش پا افتاده و خاکسار شو تا نشان ما را بیابی. از همین درِ فروتنی و نیستی، راهی به خانهٔ ما هست.
هوش مصنوعی: ای بیدل، از خوابها و خیالهای پنداری چیزی نپرس. ما جز افسانهٔ خودمان چیزی نداریم و هستی ما خود افسانهای بیش نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ای دریغا که در زمانهٔ ما
هزل آید به کارخانهٔ ما
بود شهباز آشیانهٔ ما
محو در بحر بیکرانهٔ ما
نیست زین مزرع آب و دانه ما
ملکوتست آشیانه ما
کبک کهسار و بلبل گلزار
گوش دارند بر ترانه ما
هر طرف صورت تازه ای بندند
[...]
تنگ از بسکه شد زمانه ما
مردمی خاست از میانه ما
چون نشینم بزیر چرخ که هست
حلقه مار آشیانه ما
راحت از ما ز بس گریزان است
[...]
غنچهسان، بیدر است خانهٔ ما
بیضه گل کرده آشیانهٔ ما
همچو شبنم در این چمن محو است
به نم چشم، آب و دانهٔ ما
بال بر بال شهرت عنقاست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.