نخل شمعیم که در شعله دوَد ریشهٔ ما
عافیتسوز بوَد سایهٔ اندیشهٔ ما
بسکه چون جوهر آیینه تماشا نظریم
میچکد خون تحیر ز رگ و ریشهٔ ما
یک نفس ساکن دامان حبابیم امروز
ورنه چون آب، روانیست همان پیشهٔ ما
گَرد صحرای ضعیفی گره دام وفاست
ناله دامن نفشاند ز نی بیشهٔ ما
گر به تسلیم وفا پا فشرَد طاقت عجز
باده از خون رگ سنگ کشد شیشهٔ ما
از گل راز به مرغان هوس بو ندهد
غنچهٔ خامشی گلشن اندیشهٔ ما
باغ جانسختی ما سبزهٔ جوهر دارد
آب از جوی دم تیغ خورَد ریشهٔ ما
نفس گرم مراقبصفتان، برق فناست
بیستون میشود آب، از شرر تیشهٔ ما
دل گمگشته سراغیست ز کیفیت شوق
نشئه بالد، اگر از دست رود شیشهٔ ما
وادی عشق سموم دل گرمی دارد
تب شیر است، اگر گرد کند بیشهٔ ما
نخلِ نظّارهٔ شوقیم سراپا، بیدل!
همچو خط در چمن حُسن دوَد ریشهٔ ما



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل توصیفِ حالِ عاشقِ حیران و سوخته است با تصویرهایی چون نخلِ شمع، جوهرِ آینه، حباب، تیغ و تیشهٔ فرهاد. شاعر هستیِ خود را ناپایدار، سراپا حیرت و ریشهدوانده در آتش و رنج میبیند. همین ناتوانی و خاموشی و از دست رفتن را مایهٔ نیرو، رازداری و افزونیِ شوق میشمارد. در بیتِ پایانی، ریشهٔ این نخلِ تماشا را به خطِ نورستهٔ رخسار در چمنِ حُسن میکشاند.
هوش مصنوعی: ما مانند نخلِ شمعیم که ریشهمان در آتش و شعله فرو میرود. حتی سایهٔ اندیشهٔ ما آسایش و عافیت را میسوزاند.
هوش مصنوعی: چون جوهرِ آینه سراسر چشم و نگاهِ تماشاییم، از بس حیران ماندهایم که از رگ و ریشهٔ ما خونِ حیرت میچکد.
هوش مصنوعی: امروز فقط یک دم در دامنِ حباب (یعنی کالبدِ ناپایدار) آرام گرفتهایم. وگرنه کارِ همیشگی ما مانند آب، روان بودن و گذشتن است.
هوش مصنوعی: گردِ صحرای ناتوانی ما، خود گرهی است که دامِ وفا را محکم میکند. ناله از نیِ نیستانِ ما دست برنمیدارد و پیوسته برمیخیزد.
هوش مصنوعی: اگر توانِ عجز و فروتنیِ ما در تسلیم و وفاداری پایداری کند، شیشهٔ ما میتواند از خونِ رگِ سنگ هم باده بکشد. یعنی عجزِ پایدار، از سختترین چیزها هم بهره میگیرد.
هوش مصنوعی: غنچهٔ خاموشیِ گلشنِ اندیشهٔ ما بویی از گلِ راز به مرغانِ هوس نمیدهد. یعنی خاموشیِ ما راز را از هوسبازان پنهان نگه میدارد.
هوش مصنوعی: در باغِ سرسختی و تابآوریِ ما، سبزه همان جوهرِ تیغ است. ریشهٔ ما از جویِ لبهٔ شمشیر آب میخورد و با رنج و خطر میروید.
هوش مصنوعی: نفسِ گرمِ اهلِ مراقبه مانند آذرخشی است که هستی را نابود میکند. از جرقهٔ تیشهٔ ما، کوهِ بیستون آب میشود (اشاره به فرهاد).
هوش مصنوعی: دلِ گمشده خود نشانی از حالِ شوق است. اگر شیشهٔ ما از دست برود و بشکند، سرمستی بیشتر میشود. یعنی با از دست دادنِ خود، شوق فزونی میگیرد.
هوش مصنوعی: در وادیِ عشق، بادِ سوزانی از گرمیِ دل میوزد. اگر بیشهٔ ما گرد برانگیزد، آن گرد همچون تب بر شیر میافتد. یعنی سوزِ عشقِ ما شیرِ بیشه را هم بیتاب میکند.
هوش مصنوعی: ای بیدل، ما سراپا نخلِ تماشا و نظارهایم که از شوق روییده است. ریشهٔ ما مانند خطِ نورسته بر رخسارِ یار، در چمنِ زیبایی میدود و میگسترد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
به بریدن نرود ذوق تو ز اندیشه ما
سال ها پنجه به هم داده رگ و ریشه ما
اصل ما آب ز سرچشمه تحقیق خورد
گل تسلیم و رضا آورد اندیشه ما
می منصور که در جوش ز خامی ها بود
[...]
تا چه گل ریشه دوانیده در اندیشه ما؟
که رگ ابر بهارست رگ و ریشه ما
کوه قاف از سپرانداختگان است اینجا
که دگر تیغ شود پیش دم تیشه ما؟
پایکوبان به سردار رود خود حلاج
[...]
پیش هر باد، ز بی برگی خود می نالد
در غم بند زبان نیست نی بیشه ما
پیش ازان کز عدم آید خبر لشکر نور
زنگ صف بست در آیینه اندیشه ما
شیشه بر خاره به صد رنگ زدن پیشه ما
بیستون معدن الماس و جگر تیشه ما
از گل ناله زنجیر به بار آمده ایم
مگر ابریشم این ساز بود ریشه ما
گردش چشم تو صیادی دیگر دارد
[...]
نیست آزار کسی در دل غم پیشه ما
جوی شیر است روان از دهن شیشه ما
خسرو عشق اگر بر سر انصاف آید
خون فرهاد ز شیرین طلبد تیشه ما
ما نهالیم که پرورده باغ دگریم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.