بود مردی همیشه در گلخن
گلخنش بود سال و مه گلشن
گرد حمام نفس میگردید
گلخن جسم را همی تابید
زان مقامش ملال پیدا شد
به تفرج به سوی صحرا شد
یک دم از گلخن بدن بپرید
گرد صحرای روح می گردید
دید آب روان و سبزه و گل
مرده در پای حسن گل، بلبل
گرد آن مرغزار میگردید
باز دانست پاک را ز پلید
گفت با خویشتن که: این گلشن
هست بسیار خوشتر از گلخن
ناگهان دلبری فرشته لقا
اندر آن مرغزار شد پیدا
مرکب حسن را سوار شده
صد چو یوسف رکابدار شده
از رخ خوب و عارض پر نور
رشک صد آفتاب و منظر حور
صد دل شاهد شکر گفتار
برده از ره به طرهٔ طرار
صد ستاره مهش عرق کرده
آفتابی ز نو برآورده
صد هزاران دلی به غم خسته
برده، در دام زلفها بسته
چشم مستش چو ابروی دلکش
خوب با خوب دیده خوش با خوش
قطرهٔ ژاله بر گل خندان
نسبتی دان بدان لب و دندان
تن و جانش چنان مطهر و پاک
که تو گفتی نداشت بهره ز خاک
عزم نخجیرگاه کرده و مست
تیرش اندر کمان، کمان در دست
راست گویی مگر به غمزهٔ خود
عاشقان را به تیر خواهد زد
گلخنی بینوا و ناموزون
از بن گلخن آمده بیرون
عارضی آن چنان منور دید
شاهزاده چو سوی او نگرید
زورش از پا برفت و دل از دست
شد درو، از شراب حیرت، مست
خون ز سودای دل ز چشمان ریخت
بس به غربال چشم خون میبیخت
جامهٔ گلخنی ز تن بدرید
در پی آن پسر همی گردید
شاهزاده چو سوی او نگرید
بوی عشقش ز خون دل بشنید
از تعجب به حال او نگران
بادپا را فروگذاشت عنان
سوی نخجیر گاه شد به شتاب
گلخنی اوفتاده مست و خراب
ناوک فرقتش جگر خسته
وز ملاقات امید بگسسته
دل بداده ز دست و شوریده
از تن و جان امید ببریده
با دلی خسته و درونی ریش
غرقه در خون ز اشک دیدهٔ خویش
روز دیگر، چو شاه وا گردید
گلخنی را هنوز در خون دید
مست مست اندرو نگاهی کرد
گلخنی دوست دید و آهی کرد
آن نگارین ره حرم برداشت
گلخنی را بدان صفت بگذاشت
وامقی گشته در پی عذرا
گاه در شهر و گاه در صحرا
گاه سودای آن پری پختی
گاه با خویشتن همی گفتی:
چه خیال است؟ پادشاهی را
به گدایی کجا بود پروا؟
گر بپرسد کسی ز من حالم
من چه گویم که از که مینالم؟
نیست یارای گفتنم با کس
که دلم را به وصل کیست هوس؟
منزلم دور و بس گرانبارم
چون کنم؟ چیست چارهٔ کارم؟
جگرش سوخته، دلش بریان
سال و مه خسته، روز و شب گریان
باطنش مست و ظاهرش هشیار
در پی یار و بیخبر ز اغیار
گر به شهر آمدی، به هر ایام
نزدی جز به کوی دلبر گام
پیش هیچ آفریده ندریده
پردهٔ راز آن پسندیده
با نم چشم و اشک چون باران
راز یاران نهفته ز اغیاران
با سگ کوی دوست همدم شد
به چنین فرصتی چه خرم شد؟
کرده در چشم جان، به بوی حبیب
خاک پای سگان کوی حبیب
مدتی با دل ز غم به دو نیم
بود در کوی آن نگار مقیم
تا غلامی برو شبیخون کرد
زان مقامش به زور بیرون کرد
بیدل و جان همی دوید بسر
تا به جای سگان آن دلبر
چون دو هفته برآمد از ایام
آن نگارین، دو هفته ماه تمام
صفت نخجیر را مطول کرد
عزم نخجیر گاه اول کرد
عاشق مستمند بیچاره
بود در کوه و دشت آواره
دیده پر خون، دماغ پر سودا
جان ز آشوب عشق در غوغا
غم هجران تنش چو مو کرده
در میان وحوش خو کرده
در بیابان عشق سرگردان
همچو مجنون مشوش و عریان
گشته فارغ ز گلخن و حمام
آشنایی گرفته با دد و دام
ناکهان دل فگار شد آگاه
که به نخجیر خواهد آمد شاه
آهویی دید کشته، بخروشید
پوست برکند ازو و در پوشید
پوست در سر کشید آهووار
تا به تیرش مگر زند دلدار
شاهزاده، چو در رسید از راه
کرد گرد شکارگاه نگاه
صورتی دید همچو آهویی
غافل از عادت تگ و پویی
گفت: غافل نشسته است این دد
اندر آورد تیر و بر وی زد
گلخنی زخم تیر در دل خورد
جان و تن نیز در سردل کرد
بیخود آن پوست دور کرد ز تن
گفت: دستت درست باد، بزن!
تیر کز شست دلبران آید
هدفش جان عاشقان آید
چشمهٔ خون روانش از دل ریش
رقص میکرد از طرب، بیخویش
ذره چون آفتاب را بیند
در هوایش ز رقص ننشیند
در رگش چون نماند خون برجا
سست شد، اندر اوفتاد ز پا
بر گذرگاه دوست بر خون خفت
جان همی داد و این غزل میگفت:



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر از حکایت مردی است که زندگیاش را در یک گلخن میگذراند و از آنجا به صحرا میرود. در صحرا، با زیباییهای طبیعت روبهرو میشود و دلبری از فرشتهها را میبیند که اوج زیبایی و پاکی را به تصویر میکشد. مرد در پی این دلبری در دردی عمیق فرو میرود و عاشقانههایش را سر میدهد. با احساس شدید عشق و غم، در جستجوی محبوبش در کوی او آواره میشود و سرانجام در صحنهای غمانگیز، به دست شاهزادهای کشته میشود. در این میان، عشق و اشتیاق او به محبوبش او را از زندگیاش جدا کرده و به سرنوشتی تلخ میرساند.
هوش مصنوعی: مردی بود که همیشه در گلخن (آتشخانهٔ حمام) به سر میبرد و همهٔ سال آن گلخن برایش چون گلستان بود. گلخن در این حکایت نماد تن و دنیای پست است.
هوش مصنوعی: او پیوسته گرد حمامِ نفس میگشت و گلخنِ تن را گرم میکرد؛ یعنی همه کوشش او پروردن تن و نفس بود.
هوش مصنوعی: سرانجام از آن جایگاه دلتنگ شد و برای گردش به سوی صحرا رفت.
هوش مصنوعی: لحظهای از گلخنِ تن بیرون پرید و در صحرای روح گردش میکرد.
هوش مصنوعی: آنجا آب روان و سبزه و گل دید و بلبلی که در برابر زیبایی گل جان داده بود.
هوش مصنوعی: در آن چمنزار میگشت و دوباره پاک را از ناپاک بازشناخت.
هوش مصنوعی: با خود گفت: این گلستان بسیار خوشتر از آن گلخن است.
هوش مصنوعی: ناگهان معشوقی فرشتهرو در آن چمنزار پدیدار شد.
هوش مصنوعی: او بر مرکب زیبایی سوار بود و صد زیبارو همچون یوسف رکابدار و خدمتگزارش بودند.
هوش مصنوعی: روی زیبا و گونهٔ نورانیاش مایهٔ حسد صد خورشید بود و چهرهاش چون حوریان بهشتی.
هوش مصنوعی: با گیسوی دلربا و فریبندهاش دل صد زیباروی شیرینسخن را از راه به در برده بود.
هوش مصنوعی: چهرهٔ ماهمانندش صد ستاره را از شرم به عرق انداخته بود و گویی خورشیدی تازه برآورده بود.
هوش مصنوعی: صدها هزار دلِ غمزده را ربوده و در دام زلفهایش گرفتار کرده بود.
هوش مصنوعی: چشم مستش با ابروی دلکشش هماهنگ بود؛ زیبایی کنار زیبایی و خوشی کنار خوشی نشسته بود.
هوش مصنوعی: لب و دندان او را مانند قطرهٔ شبنم بر گل شکفته بدان.
هوش مصنوعی: تن و جانش چنان پاک و پاکیزه بود که گویی هیچ بهرهای از خاک نداشت.
هوش مصنوعی: مست و سرخوش آهنگ شکارگاه کرده بود، تیر در کمان نهاده و کمان در دست داشت.
هوش مصنوعی: گویی میخواست با نگاه و غمزهٔ خود عاشقان را تیرباران کند.
هوش مصنوعی: آن گلخننشینِ بینوا و ناآراسته از ته گلخن بیرون آمده بود.
هوش مصنوعی: وقتی شاهزاده به سوی او نگریست، گلخنی چنان چهرهٔ درخشانی دید.
هوش مصنوعی: توان از پاهایش رفت و دل از دست داد و از شراب حیرت در آن جمال مست شد.
هوش مصنوعی: از سودای عشق در دل، از چشمانش خون فرو ریخت و چشمش چون غربالی پیوسته خون میبیخت.
هوش مصنوعی: جامهٔ گلخنتابی را از تن درید و در پی آن پسر (شاهزاده) به راه افتاد.
هوش مصنوعی: وقتی شاهزاده به گلخنتاب نگاه کرد، از دل خونین او بوی عشق را دریافت و فهمید که او عاشق است.
هوش مصنوعی: شاهزاده با شگفتی به حال او مینگریست و عنان اسب تیزرو خود را رها کرد.
هوش مصنوعی: شاهزاده با شتاب به سوی شکارگاه رفت و گلخنتاب مست و ویران بر جای افتاده ماند.
هوش مصنوعی: تیر جدایی جگر گلخنتاب را زخمی کرده بود و او از دیدار دوباره ناامید شده بود.
هوش مصنوعی: دل از دست داده و آشفته بود و از تن و جان خود امید بریده بود.
هوش مصنوعی: با دلی زخمی و درونی مجروح، از اشک چشمان خود در خون غرق بود.
هوش مصنوعی: روز بعد که شاهزاده از شکار بازگشت، گلخنتاب را هنوز غرق در خون دید.
هوش مصنوعی: شاهزاده مستوار نگاهی به او انداخت و گلخنتاب که دوستش را دید، آهی کشید.
هوش مصنوعی: آن زیباروی راه کاخ و حرم خود را در پیش گرفت و گلخنتاب را در همان حال رها کرد.
هوش مصنوعی: گلخنتاب مانند وامق که در پی عذرا بود، گاه در شهر و گاه در صحرا سرگردان میگشت.
هوش مصنوعی: گاه در خیال آن پریرو فرو میرفت و گاه با خود چنین میگفت:
هوش مصنوعی: این چه خیال خامی است؟ پادشاه کجا به گدایی چون من اعتنا میکند؟
هوش مصنوعی: اگر کسی حالم را بپرسد، چه بگویم که از دست چه کسی مینالم؟
هوش مصنوعی: جرئت ندارم به کسی بگویم که دلم آرزوی وصال چه کسی را دارد.
هوش مصنوعی: مقصدم دور است و بارم سنگین؛ چه کنم و چارهٔ کارم چیست؟
هوش مصنوعی: جگرش سوخته و دلش کباب بود؛ سالها و ماهها رنجور و شب و روز گریان بود.
هوش مصنوعی: درونش از عشق مست بود و ظاهرش هشیار مینمود؛ در پی یار بود و به بیگانگان توجهی نداشت.
هوش مصنوعی: هر بار که به شهر میآمد، جز به کوی معشوق قدم نمیگذاشت.
هوش مصنوعی: پیش هیچ کس پردهٔ راز آن معشوق پسندیده را ندرید و عشقش را فاش نکرد.
هوش مصنوعی: با چشمی نمناک و اشکی چون باران، راز دوست را از بیگانگان پنهان میداشت.
هوش مصنوعی: با سگ کوی دوست همنشین شد و از چنین فرصتی چه شاد گشت.
هوش مصنوعی: به امید بوی دوست، خاک پای سگان کوی او را سرمهٔ چشم جان خود کرد.
هوش مصنوعی: عاشق مدتی با دلی که از غم دوپاره شده بود، در کوی آن معشوق زیبا ماند و همانجا ساکن بود.
هوش مصنوعی: تا اینکه غلامی ناگهان بر او تاخت و به زور او را از آن جایگاه بیرون راند.
هوش مصنوعی: او بیدل و بیجان، سراسیمه و با سر دوید تا به جایگاه سگانِ آن دلبر رسید و کنار آنان ماند.
هوش مصنوعی: چون دو هفته از روزگار گذشت، آن معشوقِ زیبا که مانند ماه شب چهاردهم کامل و درخشان بود...
هوش مصنوعی: تدارک و آرایش شکار را گسترده کرد و آهنگ رفتن به شکارگاه نخستین را کرد.
هوش مصنوعی: در این هنگام عاشقِ غمگین و درمانده در کوه و دشت آواره و سرگردان بود.
هوش مصنوعی: چشمش پر از خون بود، سرش پر از سودا و خیال، و جانش از آشوبِ عشق در هیاهو و بیقراری.
هوش مصنوعی: غم دوری تنش را مانند مو باریک و نزار کرده بود و با جانوران وحشی خو گرفته بود.
هوش مصنوعی: در بیابان عشق سرگردان بود و مانند مجنون آشفتهحال و برهنه میگشت.
هوش مصنوعی: از کارِ گلخن و حمام که پیشهاش بود رها شده و با درندگان و جانوران دشت آشنا و همدم شده بود.
هوش مصنوعی: ناگهان آن دلخسته خبردار شد که شاه (شاهزادهٔ معشوق) برای شکار به آنجا خواهد آمد.
هوش مصنوعی: آهویی کشته دید، فریاد برآورد، پوستش را کند و بر تن خود پوشید.
هوش مصنوعی: پوست را مانند آهو تا روی سرش کشید، به این امید که شاید دلدار او را با تیرش بزند.
هوش مصنوعی: شاهزاده چون از راه رسید، به گرداگرد شکارگاه نگاه کرد.
هوش مصنوعی: پیکری دید که به آهو میمانست، اما برخلاف عادت آهوان نمیدوید و نمیگریخت.
هوش مصنوعی: گفت: این جانور غافل نشسته است؛ و تیر را در کمان نهاد و بر او زد.
هوش مصنوعی: آن گلخنتاب زخم تیر را بر دل خورد و جان و تن خود را فدای کار دل کرد.
هوش مصنوعی: بیخود از خویش پوست را از تن کنار زد و گفت: دستت درست باد، باز هم بزن!
هوش مصنوعی: تیری که از شستِ دلبران رها شود، نشانهاش جانِ عاشقان است؛ یعنی عاشق این تیر را به جان میخرد.
هوش مصنوعی: از دلِ زخمیاش چشمهای از خون روان بود و او بیخود از خویش، از شادی میرقصید.
هوش مصنوعی: همانگونه که ذره چون خورشید را ببیند، در هوای او از رقص باز نمیایستد، عاشق نیز در برابر معشوق چنین بود.
هوش مصنوعی: چون دیگر خونی در رگهایش نماند، سست شد و از پا درافتاد.
هوش مصنوعی: بر سر راه دوست در خون خود خفت و در حالی که جان میداد، این غزل را میخواند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.