گنجور

حاشیه‌ها

 

غلط احتمالی «بیزمودمشان» با «بیازمودمشان» جایگزین شد.

حمیدرضا در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۹:۴۲ دربارهٔ شمارهٔ ۱۲۳


«دهنده» در مصرع اول بیت دوم با «دهند» جایگزین شد.

حمیدرضا در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۹:۴۰ دربارهٔ شمارهٔ ۱۲۲


«آمو» در مصرع دوم با «آموی» جایگزین شد.
در کتاب گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۶۹) راجع به این شعر آمده:
علت سرودن این شعر را چنین نوشته‌اند که نصر بن احمد سامانی در زمستان در بخارا اقامت می‌کرد و در تابستان به سمرقند یا به شهری از شهرهای خراسان می‌رفت. در سالی که به هرات رفته بود، بهار و تابستان را در آنجا گذرانید و به جها خوشی هوا و فراوانی نعمتها، پاییز و زمستان نیز در آنجا ماند و بدین سان اقامت او چهار سال طول کشید. سران و بزرگان که از اقامت دراز و دوری از خانواده دلتنگ شده بودند نزد رودکی آمدند و از او خواستند تا کاری کند که امیر به بخارا بازگردد. رودکی این شعر را سرود و آنگاه در مجلس امیر حاضر شد و در پرده‌ی عشاق آغاز به خواندن کرد. چون به بیت «میر سرو است و بخارا …» رسید امیر چنان به هیجان آمد که بی کفش و جامه‌ی سفر بر اسب نشست و رو به بخارا نهاد و تا آنجا هیچ توقفی نکرد (نگاه کنید به چهارمقاله‌ی نظامی عروضی ص ۴۹ - ۵۳).
در طول تاریخ عده‌ی زیادی از شاعران از جمله امیرمعزی، سنایی، مولوی، وصاف‌الحضره، آذر بیگدلی و جز آنها از این قصیده‌ی رودکی استقبال کرده‌اند (حافظ نیز در این غزل) به این شعر اشاره کرده).
تلفظ «مولیان» (که نام جایی است) به صورت Mowlayan ثبت شده.

حمیدرضا در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۹:۳۷ دربارهٔ شمارهٔ ۱۲۱ - بوی جوی مولیان آید همی


با استناد به یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۱۳۲) این تغییرات اعمال شد:
بیت اول: کلمه‌ی زاید «ویذ» حذف شد.
بیت ۱ مصرع ۲: به هر کاری -> پی کاری (در حاشیه آمده : در برخی از نسخه‌ها «بهر کاری» آمده و دهخدا آن را به «نه بر کاری» تصحیح کرده)
بیت ۲: ویذ -> وید
بیت ۲: دین داری -> این زاری

حمیدرضا در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۹:۲۴ دربارهٔ شمارهٔ ۱۱۹


با استناد به یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۱۱۱) این تغییرات اعمال شد:
بیت ۲ : سخت -> بخت
بیت ۷: آزار بیش زین گردون بینی -> آزار بیش بینی زین گردون
بیت ۱۲: آرند -> آید
در بیت پنجم «مستی» را باید «مُستی» به ضم میم خواند به معنی گله و شکایت
در توضیح شعر آمده که این شعر به حدس استاد فروزانفر برای عرض تسلیت به امیر شهید احمد بن اسماعیل در سوگ پدرشه امیر عادل اسماعیل سامانی سروده شده

حمیدرضا در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۹:۱۵ دربارهٔ شمارهٔ ۱۱۷ - ای آن که غمگنی


بیت دوم در شعری از «عماره مروزی» آمده:
غره مشو بدان که جانت عزیز کرد
ای بس عزیز را که جهان زود کرد خوار
«مار است این جهان و جهانجوی مارگیر
وز مارگیر مار بر آرد شبی دمار»

حمیدرضا در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۷:۱۷ دربارهٔ شمارهٔ ۵۹


مصرع دوم از بیت دوم را دلیل بر شیعه‌ی اسماعیلی مذهب بودن رودکی دانسته‌اند. «معروفی بلخی» شاعر دوره‌ی سامانی در تضمین این مصرع گفته است:
از رودکی شنیدم -استاد شاعران-
«کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی»
«سوزنی» در تضمین بیت آخر گفته:
در مدح تو به صورت تضمین ادا کنم
یک بیت رودکی را در حق بلعمی
«صدر جهان! جهان همه تاریک‌شب شده‌ست
از بهر ما سپیده‌ی صادق همی‌دمی»

حمیدرضا در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۷:۱۱ دربارهٔ شمارهٔ ۱۲۰ - کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی


بنام خدا توضیحی در معنای غزل ۲۳۷
در نگاه اول غزلی عجیب ودور از فهم به نظر میآید وباکمی توجه معلوم میشود که در بیت نخست شکایت جدائی را با تمثیل قریب به ذهن وانمود ساخته ودر بیت دوم اتصال یا حضور دل را آنطور که تجربه کرده با تمثیلی جا لب مورد اشاره قرارداده است ( موضوع شکایت از جدائی که در مقدمه مثنوی مولوی آمده ممکن است مارا درفهم مقصود بسیاری از غزلیات حافظ کمک کند
بشنو از نی چون حکایت میکند وز جدائیها شکایت میکند الخ)
در دیگر ابیات غزل باز از طلب وصل و کام و مرا د خود سخن گفته وهمین معنی در ابیات بعد به اشکا ل جالب ودلکش دیگری بیان شده است طوریکه از دل غریب بلا کش خبری نیاید
ودر بیت ششم با هنرخاصی بی خاصیت بودن دعا درحالت جدائی را مطرح کرده و برای همه ما معنی ومصداق دارد و بعد میگوید در اوقات خاصی چون سحرحکایت های دل بسیار است وآن اوقات نمیآید وبعد میگوید در این خیال( آینده ووقت مناسب وغفلت از لحظه) عمر بسر شد وهنوزبلای سیاهی به سر نمیآید
درآخر موضوع بریدن از خلق و پیوستن به حق را بشکل بدیع وطبق تجربه خود منعکس کرده است
ودر مجموع غزلیات خافظ با آنکه شکایت از فراق وجدائی دارد امید بخش است وشاید به همین دلیل مورد اقبال عموم مردم واقع شده است

ف- شهیدی در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۶:۴۴ دربارهٔ غزل شمارهٔ ۲۳۷


نمیدانم چه شد که پاک شد من برای این مخمس که غزل اصلیش مال خیالی هیت نظر دادم
بهر حال چهخوب بود که نام خیال هم ذکر میشد
و چرا مخمس رت بصورت ۵ خطی که مصرع دوم شعر اصلی بشورت تکی در ریر هر بند میاآید مرقوم نفرموده اید

پاسخ: با تشکر از شما و اطلاعات ارزشمندتان، چینش ابیات شعر تصحیح شد.

روح الله سخنور ( روحی ) در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۵:۲۰ دربارهٔ مخمس


این تضمین از غزل خیالی هست که یاد آوری نشده کسی نمیداند که غزل اصلی از کیست
این غزل را خیلی از شعرا تضمین کرده اند و من هم
راستی که چه سایت زیبائی دارید خواننده از دیدن آن خسته نمیشود
با احترام و ارادت

روح الله سخنور ( روحی ) در تاریخ ۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۵:۱۰ دربارهٔ مخمس


این شعر در ری‌را ناقص نقل شده و من آن را از یکی از حاشیه‌های دستنویسم در کتابی راجع به رودکی نقل کرده‌ام که منبعش را ننوشته‌ام که کجاست.
بر طبق آن حاشیه‌ی دستنویس شاعری به نام «ابو الحسن احمد بن مؤمن» این شعر رودکی را از فارسی به عربی به این صورت ترجمه کرده:
تصور الدنیا بعین الحجی
لابالّتی انت بها تنظر
الدهر بحر فاتّخذ زورقا
من عمل الخیر به تعبر
که شادروان سعید نفیسی از روی شعر عربی سعی کرده اصل فارسی شعر رودکی را به این صورتی که در اینجا نقل شده دوباره بسازد (یا تصحیح کند؟!).

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۲۱:۰۸ دربارهٔ شمارهٔ ۱۱۵


با استناد به یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۱۲۴) «درون» با «درونه» جایگزین شد.

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۲۱:۰۰ دربارهٔ شمارهٔ ۱۱۰


با استناد به یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۱۰۵) «چنان چون مادر از» در مصرع دوم بیت اول با «چنان مادر اَبــَــر» جایگزین شد.

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۲۰:۵۵ دربارهٔ شمارهٔ ۱۰۸


با استناد به یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۱۲۴) کلمه‌ی «جامها» در بیت دوم با «جامه‌ها» جایگزین شد.

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۲۰:۵۲ دربارهٔ شمارهٔ ۱۰۵


با استناد به یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۱۰۶) کلمه‌ی «رونده» در این شعر با «دونده» جایگزین شد.
این شعر یک چیستان می‌تواند باشد (اگر جزئی از یک قصیده‌ی بزرگ نباشد) که جوابش قلم است.
مسعود سعد سلمان درباره‌ی قلم گفته:
جز او -ای عجب!- خلق دید و شنید؟ :
جهانبین کور و سخنیاب کر!

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۲۰:۴۷ دربارهٔ شمارهٔ ۱۰۰


با استناد به یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۷۲-۷۵) و با مقایسه‌ی اختلافات با نقل «تاریخ سیستان» نسخه‌ی الکترونیکی در لوح فشرده‌ی «نورالسیره ۲» این تغییرات اعمال گردید:
بیت ۱۰ : زاید شیطان -> راند سلطان
بیت ۲۰ : و آن که -> وآنک
بیت ۲۱ : رماند -> براند (در تاریخ سیستان هم «رماند» آمده)
بیت ۲۶: جابان -> جانان (در تاریخ سیستان «حابان» آمده)
بیت ۳۹: او بست -> اوی است
بیت ۴۵ جاافتاده بود و اضافه شد
بیت ۴۶: ز فان -> زبان (در تاریخ سیستان «کو بگشاید زفان …»)
بیت ۵۲: صد -> صدر
بیت ۵۸: ار -> اگر (در تاریخ سیستان هم «ار» است، با «ار» وزن شعر با یک سکته درست می‌شود، با «اگر» وزن روان‌تر است)
بیت ۶۷: بباید -> بیابد
بیت ۷۲ : مبک -> ملک
بیت ۷۳: عمرو بن اللیث -> عمر بِن ِ اللیث (در تاریخ سیستان هم عمرو است که با توجه به وزن شعر درست به نظر نمی‌رسد)
بیت ۷۴: اگر -> گر (در تاریخ سیستان هم «اگر» آمده)
بیت ۷۷ جاافتاده بود و اضافه شد
بیت ۸۸: وان گه -> وآن که (در تاریخ سیستان «وانک» آمده)
بیت ۹۱: خویش و -> خویش
در بیت ۱۸ «سرخ است» را باید به ضرورت وزن «سرخس» بخوانید، همچنین در بیت ۵۷ «سیام است» را به دلیل مشابه «سیامس» باید خواند.

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۲۰:۲۹ دربارهٔ شمارهٔ ۸۹ - مادر می


تصحیح شده: سال –> سؤال

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۶:۴۷ دربارهٔ شمارهٔ ۴۰


مصرع اول بیت دوم مغلوط به نظر می‌رسد. به جای «صورت» می‌شود «صوت» گذاشت، بصیت؟!

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۶:۴۲ دربارهٔ شمارهٔ ۸۵


با استناد به گزیده‌ی اشعار رودکی - دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری، نشر علم ۱۳۷۳، ص ۱۴۸ عبارت «بد ناخوریم» در مصرع اول بیت اول با «بل تا خوریم» جایگزین شد.

حمیدرضا در تاریخ ۷ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۱۶:۳۹ دربارهٔ شمارهٔ ۸۷


در بیت سوم «جلبیت» با «جلبیب» جایگرین شد.

حمیدرضا در تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۳۸۷ ساعت ۹:۲۷ دربارهٔ شمارهٔ ۱۱


[صفحهٔ اول] … [۲۵۵۳] [۲۵۵۴] [۲۵۵۵] [۲۵۵۶] [۲۵۵۷] … [صفحهٔ آخر]