گنجور

غزل شمارهٔ ۷۶

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

جز آستان توام در جهان پناهی نیست

سر مرا به جز این در حواله گاهی نیست

عدو چو تیغ کشد من سپر بیندازم

که تیغ ما به جز از ناله‌ای و آهی نیست

چرا ز کوی خرابات روی برتابم

کز این بهم به جهان هیچ رسم و راهی نیست

زمانه گر بزند آتشم به خرمن عمر

بگو بسوز که بر من به برگ کاهی نیست

غلام نرگس جماش آن سهی سروم

که از شراب غرورش به کس نگاهی نیست

مباش در پی آزار و هر چه خواهی کن

که در شریعت ما غیر از این گناهی نیست

عنان کشیده رو ای پادشاه کشور حسن

که نیست بر سر راهی که دادخواهی نیست

چنین که از همه سو دام راه می‌بینم

به از حمایت زلفش مرا پناهی نیست

خزینه دل حافظ به زلف و خال مده

که کارهای چنین حد هر سیاهی نیست

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

مظفر شفیعی » چهارگاه مرکب » درآمد

مظفر شفیعی » چهارگاه مرکب » نغمه

مظفر شفیعی » چهارگاه مرکب » زابل

مظفر شفیعی » چهارگاه مرکب » مویه

مظفر شفیعی » چهارگاه مرکب » حصار

مظفر شفیعی » چهارگاه مرکب » آواز اصفهان

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ملیحه رجایی نوشته:

جز آستان توام در جهان پناهی نیست

حواله گاه = محل بازگشت
جماش = شوخ وافسونکار
عنان = دهنه
عنان کشیده = درحال کشیدن دهنه اسب
عنان کشیده رو = تند و با سرعت بران
سیاه = استعاره از موی سیاه
سپر بیندازم = ترک جنگ کنم.
برتابم = برگردم
برگ کاه = بی ارزش
سهی = بلند قد ، زیبا
حمایت =حفظ
معنی بیت ۲: چون دشمن به قصدهلاک من، شمشیر برهنه زند، من سپر مقاومت ازدست میدهم و تسلیم می شوم زیرا شمشیر ما ناله شبانه و آه سحرگاهی است که از هرتیغی برنده است.
معنی بیت ۴ : اگر روزگار خرمن زندگانی مرا به آتش شد بگذار بسوزد که نزد من این زندگی دو روزه از پر کاهی هم کم ارزش تر است.
معنی بیت ۵: بنده چشم شوخ و افسونگر آن سرو سرافرازم که از باده غرور و زیبایی مست است و به کسی عنایت و لطفی نمی کند.
معنی بیت ۹: خواجه حافظ به جانان می گوید که تودل حافظ را گرفته ای پس پیش خودت بماند وبه هر گیسوی سیاه و خال مشکینی مسپار زیرا این قبیل کارها حافظ را نمی تواند جز تو عاشق خود کند.

srmogab نوشته:

کزین بهم به جهان هیچ رسم و راهی نیست درست است

پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

امین کیخا نوشته:

جماش یعنی فریبکار و انکس که پنهانک دوست را بیند و ان به فارسی کیغال کردن باشد

سلحشور نوشته:

با سلام در مصرع دوم بیت سوم « بهم » صحیح است. کزین بهم به جهان هیچ رسم و راهی نیست. به معنی بهتر

پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

امین نوشته:

عنان کشیده : بمعنی به درنگ و تأنی رفتن و آهسته و نرم راندن (لغت نامه دهخدا)

روفیا نوشته:

مباش در پی ازار و هر چه خواهی کن
که در طریقت ما غیر ازین گناهی نیست
در شگفتم که چگونه حافظ از چنین راز بزرگی اگاه شده و با چه شهامتی ان را به زبان اورده است ؟!
این راز بزرگ به عنوان یکی از فرمول های جهان هستی واقعا کار می کند و حتی یک خطا هم در ان راه ندارد !
اگر قصد دارید امتحانش کنید ابتدا باید اراده کنید درباره خوب و بد بودن هر کاری از نو بیندیشید .
و صفحه ذهنتان را به کلی از هر فکر قالبی که از گذشته به ان وارد شده پاک کنید .
در کمال شگفتی خواهید دید اگر از انجام هر کار ازار دهنده ای خودداری کنید احدی با شما مشکلی نخواهد داشت بلکه یگانه خواهید شد .
تازه در می یابید گناه یعنی چه … یعنی هر چیزی که در خود ظرفیت مردم ازاری دارد و هر کاری غیر از ان ……
شاید خیلی جسورانه به نظر اید ولی جسارت اصلی در نیمه اول مصراع است !
مباش در پی ازار و …
ایا کسی این جسارت و شهامت را دارد که احدی را نیازارد ؟؟!!

آرش نوشته:

عنان کشیده یعنی آهسته رفتن برخلاف عنان گسسته
معنی بیت: آهسته برو که همه جا دادخواهانی هستند که منتظر تو هستند که داد آنها را بدهی

یک نفر نوشته:

سلام
با اجازه این شعر را برای خواندن بیشتر کپی کردیم

Hadi F نوشته:

ای کاش در اکثر شعرها کلمه های مهم را همچون خانم ملیحه رجایی(کامنت اول) معنی میکردید تا بعضی ها مثل من بیشتر شعر را متوجه شویم. درود بر آنهایی که این کار را می کنند.

مجید صادقی نوشته:

سلام
دربیت سوم واژه به ام صحیح است یعنی ازاین بهترم.
عنان کشیده یعنی آرام وبا تانی راه رفتن ودر این شعر حافظ ازجور حکومت قبلی می نالد وبه شاه جدید می گوید که به مردم عنایت بیشتری داشته باشدچنانکه در بیت بعدی می فرماید مباش درپی آزار و هر چه خواهی کن .
نرگس هم استعاره ازچشم است نرگس جماش هم یعنی چشم شوخ ومست

اکبر تک دهقان نوشته:

مباش در پی آزار و هر چه خواهی کن

که در شریعت ما غیر از این گناهی نیست

چقدر زیبا است! تو حافظ! حافظ همه اعصار!

محمد محمدی نوشته:

این شعر توسط استاد شجریان در دستگاه شور در محفل خصوصی خوانده شد

کانال رسمی گنجور در تلگرام