گنجور

غزل شمارهٔ ۱۴۲

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

دوستان دختر رز توبه ز مستوری کرد

شد سوی محتسب و کار به دستوری کرد

آمد از پرده به مجلس عرقش پاک کنید

تا نگویند حریفان که چرا دوری کرد

مژدگانی بده ای دل که دگر مطرب عشق

راه مستانه زد و چاره مخموری کرد

نه به هفت آب که رنگش به صد آتش نرود

آن چه با خرقه زاهد می انگوری کرد

غنچه گلبن وصلم ز نسیمش بشکفت

مرغ خوشخوان طرب از برگ گل سوری کرد

حافظ افتادگی از دست مده زان که حسود

عرض و مال و دل و دین در سر مغروری کرد

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

سپیده نوشته:

ببخشید معنی ‘رز’ چیه؟

رسته نوشته:

رز یعنی درخت انگور، مو.
در ضمن با دو بار کلیک کردن روی هر کلمه ای در گنجور یک علامت سوال پیدا می شود و از آن جا می توانید به لغت نامه ی دهخدا وصل شوید و معنی کلام را در دهخدا بخوانید

امین کیخا نوشته:

گل سور ىعنی گل سرخ در حال حاضر به لری هنوز سرخ را سور میگویند و rose که گلیست هم همین لغت است به مناسبت سرخ بودن وفقط مقلوب شده است جای حرف اول با اخر عوض شده همین اتفاق برای نور افتاده و ان در اصل رون بوده و در حال حاضر به کردی رون و روناک همین معنی نور را میدهد

علی نوشته:

دختر رز … در این بیت کلمه کار به معنای تن فروشی به کار رفته وجای دیگر حافظ از گناه با نام آن کار دیگر یاد کرده است

رضا نوشته:

در بیت اول دختر رز در اینجا همان شراب است که تا قبل از اینکه به مجلس بزم بیاید در ظرفی مستور بوده(یعنی پوشیده بوده) و با کنار زدن حجاب خود یعنی توبه از مستوری و پوشیدگی در داخل پیاله ها ریخته شده و در اختیار همه قرار میگیرد و برای اینکه محتسب اجازه شراب خواری بدهد به خود او هم مقداری از آن شراب می دادند و دستوری (به معنی مجوز) می گیرند

آمیز نوشته:

پرسشی از آقای کیخای نازنین دارم

با سلام

استاد، این چهارشنبه سوری که میگیم، و سوری اگه اشتباه نکنم اینجا بمعنی جشن و شادی هست، آیا هیچ ارتباطی به این سوری که شما فرمودین داره؟

یعنی چهارشنبۀ سرخ بعنوان مثال

ممنون ^_^

امین کیخا نوشته:

آمیز مهربانم .البته من خودم را شایسته برنام استاد نمی دانم . اما سوری به معنای جشن و سور می تواند باشد ولی باید پروا و توجه کرد که شعر شناخته شده ی چهارشنبه سوری یعنی سرخی تو از من و …..واژه ی سرخ را هم دارد و باید بیشتر اندیشید و سپستر نظر داد .

جلال نوشته:

با سلام خدمت همه ی دوستان مخصوصا دوستانی که صاحب نظر هستند
از خودم کلامی نمیگم که خاطر گنجوریان مکدر شود
از مولایم علامه حسن زاده -جانم به فدایش- میگویم که حساب کار دست همه ی به اصطلاح حافظ شناسان و استادان ، بیاید….
ایشان در بیان عظمت دیوان حافظ فرمودند که :
یک دوره اسفار ملا صدرا، یک دوره اشارات ابن سینا، یک دوره از تفاسیر شریف قرآن مجید ، همه اینها را که خواندید وفهمیدید تازه دیوان حافظ را خواهید فهمید.
پس لطفا نظرات شخصی و سبک را برای تفسیر از نظر شخص خودتون نگه دارید و نگویید حافظ شناس هستید

کمال نوشته:

سلام وشب بخیر

فالی درمدح این غزل:
ای صاحب فال،قدم به راهی گذاشته ای و
کاری راشروع کرده ای که می پنداشتی ،،،،،،،،،
بتوانی به آسانی ازپس آن برآیی ولی حال،،،،
مشکلات زیادی روبه روهستی نگران مشو،،،،،
که برای رسیدن به مقصودنبایدازسنگ هایی
که پیش پای تومی اندازندبهراسی،باواقع ،،،
بینی وصداقت پشتکارمی توانی به خواسته
ات برسی رازتان راآشکارنکنیدکه روزهاخوبی
درانتظارشماست.
علی یارتان

بهرام مشهور نوشته:

واقعاً انسان نمی داندکدامیک از اشعار حافظ از دیگری بهتر است ؟ امّا این غزل یکی از بهترین آنها است در بیت نخست نهایت ظرافت ایهام بکار رفته :
دوستان ( مخاطبان ) دختر رز ( شراب ) توبه زمستوری کرد . دختری که از حجاب توبه کرده و یا شرابی که می خواهد از مستوری یعنی پوشیدگی خمره بیرون بیاید
شد سوی محتسب .. دختره رفت پیش محتسب و دستوری ( مجازات ) گرفت معنای دوّم همان است که رضای عزیز و دانا گفته اند : مجوز نوشیدن شراب گرفته شد
آمد از پرده به مجلس عرقش پاک کنید معنی نخست معنی ظاهری : از خلوت به مجلس آمد و از شرم عرق کرد شما عرقش پاک کنید
معنی دوّم شرابی که تازه باشد و در اینجا که حافظ آن را به دختر تشبیه کرده یعنی موجود جوان که حتماً تازه است ، وقتی از خم بیرون ریخته می شود کف می کند شما آن عرقش آن کفش را کنار بزنید
مصرع دوّم تا نگویند حریفان که چرا دوری کرد
حریفان منظور شکاکان و بد دلان یا حسودان نگویند چرا دوری کرد خوب یک دختر با تربیت اصیل شرقی که به ناگهان وارد مجلسی می شود شرم کرده خیس عرق شده و به ناگهان پس می رود و بجای اولش بر می گردد ( دوری می کند )
امّا جان کلام این شعر بیت سوّم است مژدگانی بده ای دل یعنی مژدگانی بده ای ضمیر من ای ذهن من که دگر مطرب عشق ( که دیگه خداوند) مطرب عشق یعنی کسی که باعث و بانی عشق است و مهر و محبت را خلق کرده راه مستانه زد و مستانه یعنی از خود بیخود شدن و چاره کار ما را در مخموری نشان داد

بهرام مشهور نوشته:

ببخشید تا یادم نرفته باید بگویم بعد از مرغ خوشخوان مکث دارد و شما باید یک کاما ( ، ) بگذارید مرغ خوشخوان ، طرب از برگ گل سوری کرد یعنی از آن برگ گل سوری شاداب شد

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

*******************************
*******************************
مد از پرده به مجلس عرقش پاک کنید!
تا ……………………… که چرا دوری کرد

بگوید به حریفان: ۲۲ نسخه (۸۰۱، ۸۱۳، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۲۴، ۸۲۵ و ۱۵ نسخه متأخر یا بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی، نیساری، جلالی نائینی- نورانی وصال

نگویند حریفان: ۱۲ نسخه (۸۰۳، ۸۴۳ و ۱۰ نسخه متأخر یا بی‌تاریخ) قزوینی- غنی، سایه، خرمشاهی- جاوید

ﯨﮔویند حریفان: ۲ نسخه (۸۲۲، ۸۲۷: حرف نخست بدون نقطه)

بگویند حریفان: ۱ نسخۀ متأخر (۸۶۴)

۳۷ نسخه غزل ۱۳۵ و بیت فوق را دارند. نسخۀ مورخ ۸۱۸ غزل را ندارد.

کوزۀ را از سرداب یا جای خنک دیگری که در آنجا نگهداری می‌شد به مجلس می‌آوردند، نمِ هوا را می‌گرفت و عرق می‌کرد.
****************************************
****************************************

علی نوشته:

سلام .میشه بفرمایید معنی تحت الفظی و دقیق مصراع اخرو

محبوبه نوشته:

با سلام. این غزل یک بیت دیگه هم داره:
جای آن است که در عقد وصالش گیرید
دختری مست چنین کاین همه مستوری کرد

محبوبه نوشته:

با سلام این غزل یه بیت دیگه هم داره:
جای آن است که در عقد وصالش گیرید
دختری مست چنین کاین همه مستوری کرد

محمد نوشته:

نمیدونم چرا در بیت آخر حافظا به جای حافظ به گوش من موزون تر میاد.البته سواد عروض بالایی ندارم و فقط از جهت ذوق ادبی میگم

کانال رسمی گنجور در تلگرام