به نام خداوند جان و خرد
کز این برتر اندیشه بر نگذرد
خداوندِ نام و خداوندِ جای
خداوندِ روزیدِهِ رهنمای
خداوند کیوان و گَردانسپهر
فروزندهٔ ماه و ناهید و مهر
ز نام و نشان و گمان برتر است
نگارندهٔ برشده پیکر است
به بینندگان آفریننده را
نبینی مرنجان دو بیننده را
نیابد بدو نیز اندیشه راه
که او برتر از نام و از جایگاه
سخن هر چه زین گوهران بگذرد
نیابد بدو راه جان و خرد
خرد گر سخن برگزیند همی
همان را گزیند که بیند همی
ستودن نداند کس او را چو هست
میانْ بندگی را ببایدْت بست
خرد را و جان را همیسَنجد اوی
در اندیشهٔ سَخته کِی گُنجد اوی؟
بدین آلت رای و جان و زبان
ستود آفریننده را کِی توان؟
به هستیش باید که خستو شوی
ز گفتار بیکار یکسو شوی
پرستنده باشیّ و جوینده راه
به ژرفی به فرمانْش کردن نگاه
توانا بود هر که دانا بود
ز دانش دل پیر برنا بود
از این پرده برتر سخنگاه نیست
ز هستی مر اندیشه را راه نیست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
سرآغازِ دفتر را متبرک میکنیم به نامِ آن
خداوندگاری که جان را آفرید و گوهرِ خرد را به آدمیان بخشید؛ همان پروردگاری که
اندیشهی انسان، هرچقدر هم که اوج بگیرد و تیزپرواز باشد، هرگز از مقامِ او فراتر
نخواهد رفت و به کُنهِ ذاتش نخواهد رسید. او صاحبِ تمامِ نامها و نشانها و مالکِ
تمامِ جایگاههاست؛ روزیدهندهای است که رزقِ همه را میرساند و راهنمایی است که
مسیرِ درست را نشان میدهد. هم اوست که چرخِ عظیمِ آسمان و کهکشانها را به گردش
درآورد و ستارگانِ دوردست همچون کیوان و چراغهای آسمانی چون خورشید و ماه و ناهید
را برافروخت. ذاتِ پاکش از هر نام و نشانی که ما گمان میبریم و هر تصویری که در
ذهن میسازیم برتر است و اوست نگارندهی زبردستی که پیکرِ هستی را چنین باشکوه و
منظم نقش زده است. چشمهای ظاهر، توانِ دیدنِ آفریدگار را
ندارند، پس بیهوده دیدگانِ خود را آزار مده و مکوش که او را با چشمِ سر ببینی، چرا
که حتی اندیشهی آدمی نیز راهی به ساحتِ مقدسِ او ندارد و او فراتر از هر نام و
مکانی است. هر سخنی که از دایرهی عالمِ ماده و طبیعت بگذرد، باز هم به او نمیرسد،
زیرا خردِ انسانی محدود است و تنها آنچه را که میبیند و حس میکند برمیگزیند،
اما آفریدگار در دیدگان نمیگنجد. حال که حقیقتِ او فراتر از درکِ ماست و هیچکس
نمیتواند او را آنچنان که شایسته است ستایش کند، بهترین کار برای بنده آن است که
در برابرِ عظمتش سر فرود آورد و کمربندِ بندگی را محکم ببندد. اوست که عیارِ خرد و جان را میسنجد، اما خود
در ترازویِ اندیشهی سنجیدهی ما جا نمیگیرد و با ابزارهای ناتوانی همچون زبان و
عقل و رای، نمیتوان خالقِ جهان را به درستی ستود. پس تنها راهِ رستگاری آن است که
به «هست بودن» و یگانه بودنِ او از تهِ دل اعتراف کنی و از بحثهای بیهوده و
گفتارهای بیسرانجام دوری گزینی. باید پرستندهای باشی که همواره جویندهی راهِ
راست است و با ژرفنگری و دقت به فرمانهای او مینگرد. در این مسیر بدان که کلیدِ
سربلندی و قدرت در جهان، دانایی است؛ چرا که دانش مایه حیاتِ دلهاست و روحِ آدمی
را تازه نگه میدارد. سخن در این باب به پایان رسید، چرا که فراتر
از این پردهی اسرار، راهی برای اندیشه و سخن نیست و فکرِ آدمی به ذاتِ حق راه
ندارد.
به نام خدایی که همهچیز از او زنده است و خدای دانایی و خرد است. او خدایی است که بالاترین اندازه اندیشه را دارد و هیچ عقل و خردی به اندازهی او نمیرسد ( اینجا اشاره به نکتهای فلسفی و عرفانی دارد که در فلسفه یونان ارسطو از آن به نام عقل کل نام برده است و در عرفان اسلامی از آن به عنوان عقل اول نام برده شدهاست)
خدایی که خدای شهرت و خوشنامی و جایگاه برتر است، خدایی که هم روزیده انسانهاست و هم راهنمای آنها.
خدایی که خداوند همهٔ جهان و آسمان چرخنده است. کسی که ماه و خورشید و ستارگان را روشنی بخشیده است.
او برتر از آن است که حتی بتوان با نامها او را توصیف کرد، یا نشانی مشخصات او را داد یا حتی در فکر ما بگنجد. او کسی است که سقف آسمان را نقاشی و طراحی کرده است.
با چشمانت نمیتوانی خدا را ببینی؛ چشمانت را آزار نده.
فکر و اندیشه هم از درک او ناتوان است چون نه میتوان او را وصف کرد و نه در جا و مکانی قرار دارد.
عقل ما فقط به چیزی میرسد که در چارچوب عناصر مادی باشد.
اگر قرار باشد اندیشهٔ ما بر زبان جاری شود فقط میتواند در مورد چیزی سخن بگوید و چیزی را وصف کند که میتواند آن را ببیند.
خداوند را کسی نمیتوان آن گونه که هست ستایش کند، تو فقط باید تلاش کنی تا او را در حد توانت بندگی و عبادت کنی.
او کسی است که خودش جان و خرد انسانها را ارزیابی میکند. او چطور میتواند در چارچوب محدود فکر انسانها بگنجند؟
با ابزارهایی مثل فکر و اندیشه و توان و زبان انسانی کی میتوان خداوند را به درستی ستایش کرد؟
تو تنها میتوانی به وجود خداوند اعتراف کنی و از سخنان بیهوده در این مورد دوری کنی.
تو تنها میتوانی یک عبادتکنندهٔ خوب باشی و به دنبال پیدا کردن راه درست باشی و در فرمانهای خداوند تعمق و تفکر کنی.
هر کس که دانا باشد توانا خواهد بود.از دانش دل پیر هم جوان خواهد شد.
در مورد چیزهای ماورایی نمیتوان به درستی سخن گفت. فکر انسانها از جهان هستی به آن سوتر نمیرسد و به آن راه ندارد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال ۱۹۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.