ای بحقل و عقد تو اسباب دولت را قوام
وی بامر و نهی تو احوال ملت را نظام
دست مکاران هراس تو فرو بسته ببند
پای جباران نهیب تو در آورده بدام
سایلان از جود تو هستند منفی الوطن
فاضلان در سایهٔ جاه تو مرضی المرام
زیر زین حشمت تو دهر سر کش بوده نرم
زیر ران هیبت تو چرخ تو سن گشته رام
بر در پیمان تو ابنای عالم را قرار
در کف اعمال تو فرمان گیتی را زمام
خسروان از خدمت فتراک تو جویند فخر
صفدران از طاعت درگاه تو گیرند نام
یک نشانه است از دل تو روز کوشیدن فلک
یک نمونه است از کف تو روز بخشیدن غمام
همچو شرع مصطفی آثار تو در ملک خوب
همچو فضل کردگار انعام تو بر خلق عام
یاور حقست تیغت در صباح و در مسا
داور خلقست رایت در حلال و در حرام
کی بردیک سوز حکم خط تو افلاک سر !
که نهد بیرون ز راه مهر تو ایام گام ؟
در دل پاک تو انواع هنر را اجتماع
در کف راد تو ارزاق بشر را انقسام
سعی تو اندر معانی همچو جان اندر بدن
عزم تو اندر روایی همچو ماه اندر ظلام
گشته اندر امر و نهی و حل و عقد و قبض و بسط
اخترت مامور و گیتی چاکر و گردون غلام
گر نبودی در جهان ذات بزرگ تو ، جهان
با وجود کل موجودات بودی ناتمام
از خجسته اهتمام تو شود سهل القیاد
هر مهمی کان بود در مملکت صعب المرام
جز بنفخ صور کی بیدار گردد حاسدت ؟
گر خیال تیغ تو بیند شبی اندر منام
بقعه ای کان جا خیام جیش تر منصور گشت
مستقر ملک گردد ، حبذا تلک الخیام؟
چون برون کردند گردان رمح را افزوده حرص
از برای خوردن خون تیغ را خاریده کام
در صباح رزم باطل کرده چشم فتنه خواب
باسماع کوس گردان کرده دست مرگ جام
گشته تا زنده سوار و گشته بارنده ریاح
گشته برنده سیوف و گشته درنده سهام
دولت آن ساعت برایات تو جوید التجا
نصرة آن لحظه باعلام تو سازد اعتصام
شرع را عونت نماید نقش روی مفخرت
شرک را تیغت چشاند طعم زهر انتقام
ای زده بر جملهٔ اعدای دین هنگام صبح
کرده بر اعدای دین صبح بقا مانند شام
از دماء و از لحوم سر کشان در معرکه
طیر را داده شراب و وحش را داده طعام
شرک را از صوت تو اضطراب و اضطرار
شرع را در دولت تو احترام و احتشام
مؤمنان و مشرکان را کرده حاصل تیغ تو
نعمتی بس با تواتر ، محنتی بس با دوام
در امان و در امانی گشته تا روز قضا
دار اسلام از مساعی تو چون دارالسلام
تا بود خورشید بر گردون بوقت شام و صبح
چون سبیکهٔ زر پخته بر صحیفهٔ سیم خام
باد در افضال و در اکرام دست و طبع تو
لذت عیش افاضل ، رونق عمر کرام
صدر تو اندر حوادث حیز حصن البشر
مدح تو اندر نوایب خیر خیر الانام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده در ستایش اتسز خوارزمشاه است و او را مایهٔ نظم دولت و دین، بخشندهای همگانی و فرمانروایی میداند که روزگار و آسمان فرمانبر اویند. در میانهٔ قصیده صحنهٔ نبرد وصف میشود: نیزهها و شمشیرها، پناه بردن پیروزی به پرچم او و کشتار دشمنان دین که خوراک پرندگان و جانوران میشوند. شاعر جنگهای او را مایهٔ عزت اسلام و خواری شرک میشمارد و قصیده را با دعا برای دوام بخشش و پناهدهندگی ممدوح به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: ای کسی که بستن و گشودن کارها به دست توست و پایههای دولت با آن استوار است، و ای کسی که با فرمان دادن و بازداشتن تو کار دین و مردم سامان یافته است.
هوش مصنوعی: ترس از تو دست حیلهگران را بسته است و هیبت تو پای ستمگران گردنکش را به دام انداخته است.
هوش مصنوعی: نیازمندان به امید بخشش تو از وطن خود دور شده و به درگاهت روی آوردهاند، و دانشمندان در پناه مقام تو به مراد پسندیدهٔ خود رسیدهاند.
هوش مصنوعی: روزگار سرکش زیر زین شکوه تو نرم شده و آسمانِ چون اسب رامنشده زیر ران هیبت تو رام گشته است.
هوش مصنوعی: آرامش و پایداری مردم جهان به عهد و پیمان تو بسته است و افسار فرمانروایی جهان در دست کارهای توست.
هوش مصنوعی: پادشاهان از خدمت کردن به رکاب و فتراک تو افتخار میجویند و پهلوانان صفشکن از فرمانبرداری درگاه تو نام و آوازه به دست میآورند.
هوش مصنوعی: آسمان در روز نبرد تنها نشانهای از دل دلیر توست و ابر در روز بخشش تنها نمونهای از دست بخشندهٔ تو.
هوش مصنوعی: اثرهای تو در کشور مانند شریعت پیامبر نیکوست و بخشش تو مانند فضل خداوند همهٔ مردم را فرا گرفته است.
هوش مصنوعی: شمشیرت صبح و شام یاور حق است و رأی تو در کار حلال و حرام داور مردم است.
هوش مصنوعی: آسمانها هرگز به اندازهٔ ذرهای از خط فرمان تو سر نمیپیچند و روزگار هرگز از راه دوستی و فرمانبرداری تو بیرون نمیرود.
هوش مصنوعی: همهٔ گونههای هنر و فضیلت در دل پاک تو گرد آمده و روزی مردمان به دست بخشندهٔ تو تقسیم میشود.
هوش مصنوعی: کوشش تو در کارها مانند جان در تن است که به آنها زندگی میدهد، و ارادهات در روا و نافذ بودن مانند ماه در تاریکی روشن و آشکار است.
هوش مصنوعی: در فرمان دادن و بازداشتن و بستن و گشودن و گرفتن و بخشیدن، ستارهٔ بخت تو فرمانبر، جهان خدمتگزار و آسمان غلام توست.
هوش مصنوعی: اگر وجود بزرگ تو در جهان نبود، جهان با وجود همهٔ موجوداتش ناقص میماند.
هوش مصنوعی: با همت و توجه فرخندهٔ تو، هر کار دشواری در کشور آسان و رام میشود.
هوش مصنوعی: اگر حسود تو شبی خیال شمشیرت را در خواب ببیند، از ترس چنان میمیرد که جز با دمیدن صور قیامت بیدار نمیشود.
هوش مصنوعی: هر جایی که خیمههای سپاه پیروز تو برپا شود، پایتخت و جایگاه پادشاهی میگردد؛ خوشا آن خیمهها.
هوش مصنوعی: آن هنگام که پهلوانان با حرص فزاینده نیزهها را بیرون میآورند و کام شمشیر برای نوشیدن خون به خارش میافتد.
هوش مصنوعی: در بامداد نبرد، چشم فتنه بیدار شده و خواب را رها کرده است و با شنیدن آواز کوس، دست مرگ جام مرگ را میان مردم میگرداند.
هوش مصنوعی: سواران تازان، بادها بارنده، شمشیرها بُرنده و تیرها درنده شدهاند.
هوش مصنوعی: در آن ساعت دولت و بخت به پرچمهای تو پناه میبرد و پیروزی به علمهای تو چنگ میزند.
هوش مصنوعی: یاری تو چهرهٔ افتخار را به شریعت نشان میدهد و شمشیرت زهر انتقام را به کام شرک میچشاند.
هوش مصنوعی: ای کسی که هنگام صبح بر همهٔ دشمنان دین تاختی و بامداد زندگی آنان را مانند شب تیره کردی.
هوش مصنوعی: در میدان جنگ از خون و گوشت گردنکشان، به پرندگان نوشیدنی و به جانوران وحشی خوراک دادی.
هوش مصنوعی: شرک از بانگ تو در لرزه و درماندگی است و شریعت در روزگار فرمانروایی تو حرمت و شکوه دارد.
هوش مصنوعی: شمشیر تو برای مؤمنان نعمتی پیاپی و برای مشرکان رنجی همیشگی پدید آورده است.
هوش مصنوعی: با کوششهای تو سرزمین اسلام تا روز قیامت مانند بهشت در امنیت و کامروایی است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که خورشید در صبح و شام بر آسمان مانند شمش زر ناب بر صفحهٔ نقرهٔ خام میدرخشد.
هوش مصنوعی: دعا میکند که دست و طبع بخشندهٔ ممدوح در فضل و کرم، مایهٔ لذت زندگی فاضلان و رونق عمر بزرگواران باشد.
هوش مصنوعی: دعا میکند که درگاه تو در پیشامدهای سخت دژ پناه مردمان باشد و ستایش تو در گرفتاریها بهترین کار بهترین مردمان باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای ز سیمینه فکنده در بلورینه مدام
هم بساعد چون بلوری هم بتن چون سیم خام
سرو داری ماه بار و ماه داری لاله پوش
لاله داری باده رنگ و باده داری لعل فام
زلف تو مشک سیاه و جعد تو شمشاد تر
[...]
آن زبرجد رنگ مشکین بوی و طعمش طعم شهد
رنگ دیبا دارد و بوی قماری عود خام
چون تو ببریدی شود هر یک از آن ده ماه نو
ور نبری باشد او در ذات خود ماه تمام
تا شد از گل بوستان سیمگون بیجاده فام
بوی و رنگ از گل ستاند و باده و بیجاده وام
از شکوفه باد در بستان شده لؤلؤ فشان
وز شقایق سنگ در صحرا شده بیجاده فام
حور عین از خلد اگر عمدا ببستان بگذرد
[...]
حلم باید مرد را تا کار او گیرد نظام
صبر باید تا ببیند دوست دشمن را به کام
عادت ایوب و ابراهیم صبر و حلم بود
شد به صبر و حلم پیدا نام ایشان از انام
صنع یزدان همچنانکایوب و اپراهیم را
[...]
ای همیشه بوده راه دین احمد را قوام
همچنان چون پیش ازین ملک ملکشه را نظام
عفو تو خط درکشد هر جا که بیند یک خطا
اسم تو گردن نهد آنجا که بیند یک تمام
آسیای فتنه فرق دشمنت را کرد آس
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.