گنجور

شمارهٔ ۱۴۱ - در مدح اتسز خوارزمشاه

 
رشیدالدین وطواط
رشیدالدین وطواط » قصاید
 

ای حریم صدر تو ترسندگان را چون حرم

از تو گشته بیضهٔ خوارزمشاهی محترم

طایر عدل ترا صحن زمین زیر جناح

ناظر قدر ترا سطح فلک زیر قدم

چرخ گردان بر ندارد جز بفرمان تو گام

دوره گردون بر نیارد جز بپیمان تو دم

مدح احداق شریف تست تسبیح فلک

خاک درگاه رفیع تست محراب امم

در معالی کردهای تو عین صواب

در معانی گفتهای تو همه محض حکم

کرده در اکناف گیتی بسط آیات علوم

کرده بر اطراف گردون نصب رایات همم

از نهیب کوشش تو فتنه را خون شد جگر

وز صدای بخشش تو بخل را پر شد شکم

از پی مدحت دهان بگشاده گیتی چون دوات

وز پی امرت میان بر بسته گردون چون قلم

آنکه از تو زندگانی یافت نهراسد ز مرگ

و آنکه از تو شادمانی دید نندیشد ز غم

با وجود جود تو معدوم شد رسم نیاز

با وجود عدل تو منسوخ شد حکم ستم

فتح موجود و عدم معدوم گشت از تیغ تو

فرع تیغ تست ، گویی هم وجود و هم عدم

عدل کسری با دل دارا ترا گشتست جمع

جاه قیصر با جلال جمع ترا گشتست ضم

هم بتو تسلیم خواهد کرد دست روزگار

تاج کسری ، تخت دارا ، قصر قیصر ، ملک جم

ای تن اشراف کرده قید ز انواع منن

وی دل احرار کرده صید ز الطاف شیم

باره سوی صید راندی ، تاز خون وحش و طیر

سنگ وادی شد عقیق و خار صحرا شد بقم

ای دو دست فایض تو بر کمان چرخ رام

در دو دست سخت تو تیر و کمانی سخت هم

زان کمان و تیر صید بخت تو تیر فلک

زین کمان و تیر صید دست تو شیر اجم

خسروا ، صاحب قرانا ، نزد ابنای خرد

هست در دنیا بقای جاودان خیر النعم

چیست تفسیر بقای جاودان ؟ نام نکو

وان ز کسب محمدت خیزد ، نه از کسب درم

حاتم و اشراف برمک مادحان پرورده اند

گشت باقی نام ایشان تا قیامت ، لاجرم

موکب محمود در غزنین واز انعام او

گشته قارون مادحان اندر عرب وندر عجم

شعرهای عنصری و عسجدی تا روز حشر

ماند بر دیباچهٔ آثار خوب او رقم

میرداد ، ار بوالمعالی را نپروردی چنان

در معالی کی شدی گرد همه عالم علم ؟

از امیر داد شعر بوالمعالی ماند و بس

چون خیالش گشت زایل در همه خیل و حشم

نی چو بنده بوالمعالی در فضل و هنر

نی امیر داد چون تو بود در جود و کرم

باشد الحق لایق ایام تو گر من شوم

ز احتشام صدر تو چون بوالمعالی محتشم

تا ز مصنوع و ز صانع هست پیدا نزد عقل

هم علامات حدوث هم امارات قدم

نام تو بادا بلند و نام بد گوی تو پست

عمر تو بادا فزون و عمر بدخواه تو کم

از شهان و خسروان در صحن لشکرگاه تو

هم سرادق بر سرادق ، هم حشم اندر حشم

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام