چون به صحرا شد جمال سید کون از عدم
جاه کسرا زد به عالم‌های عزل اندر قدم
چون نقاب از چهرهٔ ایمان براندازد زند
خیمهٔ ادبار خود کفر از خجالت در ظلم
کوس دعوت چون بزد در خاک بطحا در زمان
بر کنار عرش بر زد رایت ایمان علم
آفتاب کل مخلوقات آن کز بهر جاه
یاد کرد ایزد به جان او به قرآن در قسم
نیست اندر هشت جنت کس چنو با قدر و جاه
نیست در هفت آسمان دیگر چنو یک محتشم
بر سر این چرخ گردان جاه او بینی نشان
بر نهاد عرش یزدان نام او بینی رقم
از سعادات جمال و جاه و اقبالش همی
شد به صحرا آفتاب نور و ایمان از ظلم
رایت «نصر من الله» چون برآمد از عرب
آتش اندر زد به جان شهریاران عجم
خاک پای بوذرش از یک جهان نوذر بهست
درز نعلین بلال او به از صد روستم
همچو لا شد سرنگون آن کس که او را گفت «لا»
وز سعادت با نعم شد آنکه گفت او را «نعم»
چرخ اعظم آمده پیش قیامش در رکوع
طارم کسرا از او کسر و ز جاه او به خم
تا بیان شرع و دینش را خداوند جهان
یاد کرد اندر کلام خود نه افزون و نه کم
«صادقین» بوبکر بود و «قانتین» فرخ عمر
«منفقین» عثمان علی «مستغفرین» آمد بهم
هر کرا جاهیست زیر جایگاهش چاه‌دان
اندرین معنی مگو هرگز حدیث «لا» و «لم»
کافرانی کش ندیدند و نپذرفتند دین
چشم و گوش عقل ایشان بود اعما و اصم
سرفرازان قریش از زخم تیغش دیده‌اند
هر یکی در حربگاه اندازهٔ خود لاجرم
بر سما دارد چو میکاییل و چون جبریل دوست
بر زمین دارد چو صدیقی و فاروقی خدم
عالم ار هجده هزار و صد هزارست از قیاس
نیست اندر کل عالم‌ها چنو یک محتشم
با قلم باید علم تا کارها گیرد نظام
او علم بفراخت اندر کل عالم بی قلم
از ریاحین سعادات و گل تحقیق و انس
صدهزاران جان به دعوت کرد چون باغ ارم
از دم صمصام و رمح چاکران خویش کرد
هم عجم را بی‌ملوک و هم عرب را بی‌صنم
مهتر اولاد آدم خواجهٔ هر دو جهان
آنکه یزدانش امات داد بر کل امم
از جلال و جاه و اقبالش خدای ذوالجلال
نام او پیش از ازل با نام خود کرده رقم
او جدا کرد آن کسانی را سر از تن بی‌خلاف
کز جفا بی حرمتی کردند در بیت‌الحرام
آب روی مومنان را کرد او با قدر و جاه
آب چشم کافران را کرد چون آب به قم
سرور هر دو جهان و کارساز حشر و نشر
آفتاب دین محمد سید عالی همم
مصطفا و مجتبا آن کز برای خیر حال
در ادای وحی جبریلش ندیدی متهم
در سخن جز نام او گفتن خطا باشد خطا
در هنر جز نعت او گفتن ستم باشد ستم
پیش علم و حلم وجود او کجا دارند پای
عالمان عالمین و کوه قاف و ابرویم
ای سنایی جز مدیح این چنین سید مگوی
تا توانی جز به نام نیک او مگشای دم
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر نعت رسول اکرم به ستایش مقام والای حضرت محمد (ص) می‌پردازد. شاعر با بیان جلال و عظمت ایشان، از نور و روشنایی که ایشان به عالم بخشیده سخن می‌گوید و تأکید دارد که ایشان بالاترین مقام را در بین مخلوقات دارند. او به تجلیات الهی و تأثیرات دعوت ایشان بر بشر اشاره می‌کند و از دوران جاهلیت تا عصر اسلام به تغییر و تحولات اشاره دارد. در این شعر، سنایی بر دیگر شخصیت‌های بزرگ تاریخ اسلام و قدرت و نفوذ حضرت محمد (ص) تأکید می‌کند و او را سرور دو جهان می‌نامد. در نهایت، شاعر به اهمیت نعت و ستایش ایشان تصریح می‌کند و بر لزوم حفظ نام نیک ایشان تأکید می‌ورزد.
هوش مصنوعی: زمانی که جمال و زیبایی سید عالم (پیامبر اسلام) در صحرا ظاهر شد، قدرتمندان و پادشاهان همچون کسری به حیرت افتادند و از وجود او در جایگاه بالای عالم، به خجلت و عجز رسیدند.
هوش مصنوعی: زمانی که حقیقت ایمان خود را آشکار کند، کفر به خاطر خجالت و شرمندگی، در سایهٔ تاریکی و بدبختی به سر می‌برد.
هوش مصنوعی: زمانی که دعوت پیامبر (محمد) در سرزمین بطحا آغاز شد، با صدای دلنشین و خوشی به گوش مردم رسید. این دعوت در حقیقت در پیشگاه خداوند و کنار عرش او، علامت و نشانی از ایمان و علم قرار گرفت.
هوش مصنوعی: آفتاب همه موجودات، که به خاطر مقام او (حضرت محمد) خداوند به جان او در قرآن قسم خورده است.
هوش مصنوعی: در هشت بهشت، هیچ کس به اندازه او از مقام و بزرگی برخوردار نیست و در هفت آسمان دیگر هم هیچ شخصی به این اندازه محترم و با وقار وجود ندارد.
هوش مصنوعی: جاه و مقام او را بر روی این جهان گردان مشاهده می‌کنی، و نشانه‌اش را بر بالای عرش الهی می‌بینی که نام او به‌طور واضح ثبت شده است.
هوش مصنوعی: جمال و مقام و خوشبختی او باعث می‌شد که در صحرا، نور و ایمان مانند آفتاب از ظلمت‌ها بیرون بیاید.
هوش مصنوعی: پرچم «پیروزی از سوی خدا» که به دست اعراب به اهتزاز درآمد، شعله‌ای از آتش در دل شاهان عجم افکند.
هوش مصنوعی: خاک پای بوذر (یکی از شخصیت‌های تاریخی ایران) از یکنوع جهان و مقام بهتری برخوردار است، زیرا ذره‌ای از نعلین بلال (بلال حبشی، مؤذن پیامبر اسلام) از صد روستا (یا شخصیت‌های بزرگ مانند رستم) ارزشمندتر است.
هوش مصنوعی: کسی که به او گفتند «نه» (لا) مانند لا شد و به زمین افتاد، اما کسی که گفتند «آری» (نعم) به نعمت و خوشبختی رسید. اشاره به این است که با پذیرش یا رد فرمانی، سرنوشت انسانی می‌تواند تغییر کند.
هوش مصنوعی: چرخهٔ بزرگ آسمان در عظمت و بزرگی او به حالت سجده درآمده و تاج شاهی کسری (شاهنشاه ایران) به خاطر مرتبهٔ او آسیب دیده و از مقامش کاسته شده است.
هوش مصنوعی: خداوند در کلام خود، نه چیزی به بیان دین و شریعت پیامبر اضافه کرده و نه چیزی از آن کاسته است.
هوش مصنوعی: در این بیت، سنایی به چهار شخصیت مهم اسلامی اشاره کرده است. «صادقین» به ابوبکر، «قانتین» به عمر، «منفقین» به عثمان و «مستغفرین» به علی اشاره دارد، که همگی از یاران نزدیک پیامبر اسلام و شخصیت‌های برجسته تاریخ اسلام هستند. این عبارات نشان‌دهنده صفات نیک و رفتارهای خوب آنها در دیانت و خدمت به اسلام است.
هوش مصنوعی: هر کسی که در مقام و منزلتی است، باید بداند که زیر آن مقام چاه عمیقی وجود دارد. بنابراین، در این مورد هرگز از سخنانی که علامت نفی هستند مانند «نه» و «نکرد» صحبت نکن.
هوش مصنوعی: کافرانی که حقیقت را نادیده گرفتند و ایمان را قبول نکردند، عقل و فهم آنها همچون چشمی کور و گوشی ناشنوا بود و نتوانستند نشانه‌های حق را ببینند و بشنوند.
هوش مصنوعی: سرفرازان قریش (از جمله بزرگان و اشراف این قبیله) در میدان جنگ به اندازهٔ توان و قوت خود از زخم‌های شمشیر او (که به پیامبر اسلام اشاره دارد) آسیب دیده‌اند.
هوش مصنوعی: دوست، همچون میکائیل و جبریل (فرشتگان بزرگ) بر آسمان است و بر زمین نیز مانند صدیق (ابوبکر) و فاروق (عمر) خدمت می‌کند.
هوش مصنوعی: اگرچه در عالم هجده هزار و صد هزار وجود دارد، اما در مقایسه با آن، هیچ‌یک از این موجودات نزد کسی با وقار و بزرگ‌منش مانند او (رسول اکرم) نمی‌تواند قرار گیرد.
هوش مصنوعی: برای آنکه کارها به نظم و ترتیب بیفتد، باید با علم و دانش اقدام کرد، زیرا علم در تمام جهان بدون قلم به گستردگی خود نمی‌رسد.
هوش مصنوعی: از گل‌های خوشبو و خوشبختی و علم حقیقی، هزاران جان را به مهمانی دعوت کرد، مانند باغ ارم که پر از زیبایی و طراوت است.
هوش مصنوعی: از نفس تند و تیزی شمشیر و نیزه‌اش، چاکران (دلاوران) او، هم سرزمین عجم (ایران) را بدون پادشاهان و هم سرزمین عرب را بدون بت‌ها آزاد کردند.
هوش مصنوعی: او بزرگ‌ترین فرد از نسل آدم و سرور دو جهان است، کسی که خداوند او را به عنوان پیشوای همه مردم منصوب کرده است.
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ به خاطر بزرگی و مقام والای او، نام پیامبر را از قبل از آفریدن جهان با نام خود نوشته است.
هوش مصنوعی: او افرادی را که بدون هیچ دلیلی در خانهٔ کعبه (بیت‌الحرام) ظلم و بی‌احترامی کردند، از هم جدا ساخت و مجازات کرد.
هوش مصنوعی: او با مقام و قدرتش، آبروی مومنان را بالا برد و در حالی که کافران مانند آب که به زمین می‌رود، از چشم‌شان اشک ریخت.
هوش مصنوعی: پیامبر اسلام، که هم سرور جهان‌هاست و هم قدرت بخش به روز قیامت، همچون آفتاب درخشانی است که دین محمد را روشن کرده و او بهترین سرآمدگان و بزرگواران است.
هوش مصنوعی: محمد، که لقب‌های مصطفی و مجتبی را دارد، از جانب خداوند برای نفع و خیر مردم فرستاده شده است و در مورد او نباید به هیچ اشتباهی در ادای وحی جبرئیل نسبت داد.
هوش مصنوعی: در هر سخنی که از نام او (حضرت محمد) سخن بگوییم، اگر جز او را ذکر کنیم، اشتباه است. همچنین، اگر در هنر و شعر، غیر از مدح او (نعت) سخنی بگوییم، ظلم به هنر محسوب می‌شود.
هوش مصنوعی: وجود پیامبر (محمد) با علم و دانایی و صبوری‌اش بسیار بالاتر از آن است که عالمان و دانشمندان و حتی کوه قاف (جایگاه بلندی در افسانه‌های ایرانی) و ابرو (که در اینجا به زیبایی و کمال اشاره دارد) بتوانند به او برسند یا با او مقایسه شوند.
هوش مصنوعی: ای سنایی، جز به مدح و ستایش این بزرگوار (پیامبر اکرم) چنین سخن نگو، تا جایی که می‌توانی جز به ذکر نام نیک او دلسردی و خاموشی مکن.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هرکه دائم با نگار خویشتن باشد به هم
دلش ناویزد به درد و جانش ناویزد به غم
پشتش از هجران نباشد چون دو زلف او دو تا
دلش از انده نباشد چون دو چشم او دژم
من بدل کردم بشادی غم بوصل یار خویش
[...]
افتخار اهل تیغ ای صاحب اهل قلم
شمع سادات عرب خورشید احرار عجم
ای امین شاه غازی صاحب دیوان هند
روشن از رای تو بینم کار تاریک حشم
ای عمید ملک سلطان بوالفرج اهل فرج
[...]
هفت چیز از خسرو عالم همی نازد به هم
دین و ملک و تاج و تخت و رایت و تیغ و قلم
آن خداوندی که مغرب دارد او زیر نگین
وان شهنشاهی که مشرق دارد او زیر علم
سایهٔ یزدان ملک شاه آنکه اندر ملک خویش
[...]
مرحبا ای رایت تحقیق رایت را حشم
رای تو باشد حشم توفیق به فرزاد علم
گر نبودی بود تو موجود کلی را وجود
حق به جان تو نکردی یاد در قرآن قسم
گر نخواندی «رحمةللعالمین» یزدان ترا
[...]
ای حریم صدر تو ترسندگان را چون حرم
از تو گشته بیضهٔ خوارزمشاهی محترم
طایر عدل ترا صحن زمین زیر جناح
ناظر قدر ترا سطح فلک زیر قدم
چرخ گردان بر ندارد جز بفرمان تو گام
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.