سد زبان خواهم که سازم یک به یک گوهر نثار
در ثنای میرزای کام بخش کامکار
مجلس آرای وزارت انجمن پیرای عدل
گوهر دریا کفایت اختر مهر اقتدار
بازده گو پشت دولت از وجود او به کوه
اعتمادالدوله آن پشت و پناه روزگار
هر پسر را کان پدر باشد به استصواب اوست
هر چه گیتی پرورد در تحت امر اختیار
از پسر گلزار عز کشوری را آب و رنگ
و ز پدر نخل وقار لشکری را برگ و بار
بیخ کش دولت نشاند بار آرد عزوشان
تخم کش حشمت فشاند بر دهد عز و وقار
گو پسر بر دهر فرمان ده که باز انسان پدر
از صلاحش نیست بیرون شیخ و شاب و شهریار
گوهری کز صلب آن دریاست میزیبد اگر
زینت افسر کنندش خسروان تاجدار
آصف جمجاه عبدالله دریا دل که هست
کان ز طبع او خجل بحر از کف او شرمسار
کشتی اندیشه گر در قلزم قهرش فتد
بشکند جایی که ناید تختهای زان بر کنار
بر ضمیر او که مرآت تصاویر قضاست
آنچه در اوهام بالقوه است بالفعل آشکار
حرف خوانان کتاب لطف او را در نظر
نسخه تریاق فاروق است نقش پشت مار
لطف و قهرش سبزه پرور سازد و گوهر گداز
قطره در قعر سقر ، وندر تک دریا شرار
حکم او گر سایه بر کهسار اندازد به فرض
چاهساری آورد پیدا به جای کوهسار
ماند ار گردون به خارستان قهرش بگذرد
پارهای از اطلس او بر سر هر نوک خار
در گشاد و بست با دستش تشبه میکنند
گرنه این میبود جزر و مد نبودی در بحار
با خطش کز خطهٔ شادیست دارد نسبتی
صبح خرم زانجهت خیزد ز خاک زنگبار
باد اگر رخش سلیمان بود زیر ران اوست
دیو طبعی کافرید از آذرش پروردگار
در طلوع مهرش ار با پرتو خور سردهند
پیش از او آید به غرب از شرق تا پای جدار
نقشش از عالم جهد بیرون اگر بر پشت او
مقرعه در دست تمثالی کشد صورت نگار
باد گویی اسب شطرنج است مانده در عری
در بساط بازی آن عرصه گردد راهوار
بر هوا پویان تواند گشت پیش از نفخ صور
کوه بر فتراک او گر دست سازد استوار
از دو دستش درگه بازی دو ابروی سیاه
بر فراز دیدهٔ خورشید گردد آشکار
قرص مهر و ماه چون آرد به زیر پا و دست
زان دو هاون سرمه کوبد بهر چشم روزگار
ور بیفشارد قدم سازد عروس زهره را
زان یکی خلخال سیمین زین یکی زرین سوار
نشکند در زیر پایش از سبک خیزی حباب
گر کند با پیکر چون کوه در دریا گذار
آید از حد مکان بر لامکان زان پیشتر
کز سر زین سایه بر خاک ره افتد از سوار
باید الحق اینچنین عالم نوردی تا بود
لایق ران و رکاب داور گیتی مدار
مایهٔ اکسیر از او گیرند اهل کیمیا
گر به خاک رهگذر بینی به عین اعتبار
ای که خاک پای یکران فلک میدان تست
خسرو سیارگان را زیت تاج افتخار
بهر حمل محملت بستن حلال از زر جهاز
این جهان پیما که هستش کهکشان سیمین مهار
وه چه گفتم چون شود محمل کش اجلال تو
ناقه دیرینه سال باز مانده از قطار
دست مظلومان چنان کردی قوی کاهو بره
با بروت شیر بازی میکند در مرغزار
مرغزاری را که از آب حمایت پروری
هر غزالی کاندراو گردد شود ضیغم شکار
با سر سد جا شکسته صرصر آید باز پس
پیش راهش گر کشد حفظ تو سدی از غبار
خواهد از اجرای حکمت سبزی باغ سپهر
از زمین بر آسمان جاری شود سد جویبار
کار فرمای طبیعت را اگر گویی ببند
رخنههای فتنه این قلعهٔ نیلی حصار
از پی اجزای گل بر آسمان آرند گرم
جزو خاکی را دخان و جزو آبی را بخار
در خور اوصاف آصف نیست وحشی این مقال
شو به عجز خویش قائل بر دعا کن اختصار
تا توان تعریف کردن رأی نیکان را به نور
تا توان تشبیه کردن روی خوبان را به نار
باد از روی تو نار شمع خاور عاریت
باد از روی تو نور ماه انور مستعار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش عبدالله خان اعتمادالدوله میپردازد و او را به عنوان پشت و پناه زمانه معرفی میکند. او از فضایل و ویژگیهای او سخن میگوید و برخورداری او از قدرت و توانایی را به تصویر میکشد. شاعر تأکید میکند که هر چیزی در عالم به نمایندگی از اوست و نقش او در حمایت از مظلومان و در راستای عدالت بسیار برجسته است. همچنین او را با صفاتی چون قدرت، حکمت و نقش آفرینی در طبیعت و اجتماع توصیف میکند. در پایان، شاعر به ناتوانی خود در توصیف کامل او اعتراف میکند و از او میخواهد که دعاگو باشد.
هوش مصنوعی: میخواهم زبانم را به کار ببرم تا بهتدریج و یکییکی، ستایشها و زیباییهایی را در مدح میرزای کامبخش، که آثار خوبی دارد، تقدیم کنم.
هوش مصنوعی: در مجلس مشاوره (وزارت) که با زیبایی و هنرمندی قرار دارد، عدالت به عنوان نگینی درخشان جلوهگری میکند و شایستگی و قدرت افراد در این محیط به ستارهای درخشان شباهت دارد.
هوش مصنوعی: دولت و قدرت از وجود عبدالله خان اعتمادالدوله به کوه محکم و استواری تبدیل شده که در روزگار به عنوان پشتیبان و حامی شناخته میشود.
هوش مصنوعی: هر پسری به خاطر اعتبار پدرش است که دارای ارزش و اعتبار میشود، و هر آنچه در دنیا وجود دارد، زیر فرمان و اراده او قرار دارد.
هوش مصنوعی: از پسران، مایهٔ شکوه و زیبایی یک کشور به وجود میآید و از پدران، احترام و Prestige لشکری به وجود میآید.
هوش مصنوعی: اصل و بنیاد حکومت را برپا کرده که به سبب آن، افتخار و بزرگی را برای ملت به ارمغان میآورد؛ او با ریشهدار کردن شکوه و عظمت، عزت و وقار را به این سرزمین میبخشد.
هوش مصنوعی: به پسر بگو که در این دنیا فرماندهی کند، زیرا انسان نمیتواند از درستی خود خارج شود؛ چه او خصلتهای خوب داشته باشد، چه یک ریاضیدان یا یک پادشاه.
هوش مصنوعی: گوهرهای دریایی اگر به عنوان زینت بر افسر پادشاهان تاجدار قرار بگیرد، زیبندهی آنها هستند.
هوش مصنوعی: آصف جمجاه عبدالله، دلیر و شجاع است که دریا از استعداد او احساس کمبود میکند و در برابر او احساس شرم میکند.
هوش مصنوعی: اگر کشتی اندیشه در دریای قهر او غرق شود، در جایی میشکند که دیگر هیچ تختهچوبی برای نجات و کنار آمدن وجود ندارد.
هوش مصنوعی: در دل او که آیینهای است برای نمایش تصویرهای سرنوشت، تمام آنچه که در خیالها و افکار پنهان است، به وضوح نمایان میشود.
هوش مصنوعی: کتابخوانان خاصیت و زیبایی لطف او را در نظر میگیرند که مانند نسخهای است شفابخش و نجاتدهنده، برعکس نقش و تصویر پشت مار که نشانه خطر و آسیب است.
هوش مصنوعی: محبت و خشونت او باعث برکت و رشد گیاهان میشود و همچنین میتواند زیور گرانبها را به وسیله قطرهای در عمق جهنم (سقر) به وجود آورد، و در دل دریا نیز آتش شعلهور میسازد.
هوش مصنوعی: اگر حکم او مانند سایهای بر کوهها بیفتد، در فرض تصور کنیم که چاه عمیقی به جای کوهها پیدا شده است.
هوش مصنوعی: اگر روزی خشم آسمان بر بیابان بگذرد، تکهای از پارچهٔ اطلس او (که استعاره از نعمتها و ثروتهای اوست) بر نوک هر خار میافتد.
هوش مصنوعی: دست عبدالله خان اعتمادالدوله در باز و بسته کردن کارها و امور به قدری زیبا و متمایز است که برخی او را به عمل جزر و مد در دریاها تشبیه میکنند، در حالی که اگر حقیقت را بگوییم، چنین هنری فقط میتواند با قدرت او مرتبط باشد و در دریاها اتفاق نمیافتد.
هوش مصنوعی: خطی که او (عبدالله خان) مینویسد، از دیار شادی آمده است و به همین دلیل صبح خوشبویی از خاک زنگبار (یک منطقهای در افریقا) برمیخیزد.
هوش مصنوعی: اگر باد، سوارکاری مانند سلیمان بود، باز هم زیر پای او، دیو طبیعتی که کافری است، از آتش خود، پروردگار به وجود آورده است.
هوش مصنوعی: اگر در طلوع مهر (خورشید) او را با نور خورشید سرد کنند، باز هم او قبل از خورشید از سمت شرق به طرف غرب میآید، تا به دیوار نزدیک شود.
هوش مصنوعی: اگر نقش او از عالم تلاش و کوشش خارج شود، به گونهای که در دستش تندیس و نماد زیبایی را نشان دهد، همچنان مانند روزهای خوش درخشان خواهد بود.
هوش مصنوعی: باد را مانند اسب شطرنج میداند که در میدان بازی تنها و بیپناه مانده است و در این میدان، راهی ندارد.
هوش مصنوعی: کسانی که در آسمان پرواز میکنند، میتوانند بهراحتی در زمان دمیدن صور (یعنی در روز قیامت) از کوه استفاده کنند و اگر او (عبدالله خان اعتمادالدوله) چارهای بیندیشد و محکم عمل کند، میتواند در این موقعیت تسلط داشته باشد.
هوش مصنوعی: با دو دستی که در بازی دارد، ابروهای سیاه او در بالا باعث میشود که زیبایی چهرهاش، همچون خورشید، درخشان و نمایان شود.
هوش مصنوعی: اگر قرص خورشید و ماه را زیر پا و دست بگذارند، از آن دو هاون سرمه برای زیبایی چشم زمان میسازند.
هوش مصنوعی: اگر عبدالله خان قدمش را بفشارد، عروس زهره (که به عنوان نماد زیبایی و عفت است) در اثر آن، مانند یک خلخال نقرهای به لرزه درمیآید و از این کار یک سوار زرین (شخصی با شکوه و منزلت) به وجود میآید.
هوش مصنوعی: حباب زیر پای او نمیشکند و نمیترکد، حتی اگر او با بدنی سنگین و مانند کوه در دریا حرکت کند. این بیت به استواری و قوت قدمهای او اشاره دارد.
هوش مصنوعی: از حالت ظاهری و مکان خارج میشود و به جایی میرسد که محدودیتی ندارد، چون پیش از این، سایهاش بر زمین از سوار بر زمین افتاده است.
هوش مصنوعی: واقعاً باید اینگونه جهاننوردی کرد تا لایق ران و رکاب داوری باشی که جهان را گرداند.
هوش مصنوعی: اهل کیمیا (کیمیاگران) برای ساختن اکسیر که باعث تغییر و تحول در فلزات میشود، از وجود او (عبدالله خان اعتمادالدوله) بهره میبرند. اگر بر روی خاک مسیر او بایستی، به وضوح ارزش و اعتبار او را خواهی دید.
هوش مصنوعی: ای کسی که زمین زیر پای تو، میدان ستارگان است و تو همچون پادشاهی، تاج افتخار را بر سر داری.
هوش مصنوعی: برای بار کردن محمل (بارکش) تو، نیاز به زین از زر و زیور این جهانگرد است، که همچون کهکشانی از نقره به خوبی مهار شده است.
هوش مصنوعی: چطور میشود که من دربارهٔ محمل و بار تو (عبدالله خان اعتمادالدوله) صحبت کنم؟ تو همچون شتر غولپیکری هستی که درگذشته همچنان از قافلهٔ حملونقل مانده است.
هوش مصنوعی: تو چنان به یاری و حمایت از مظلومان پرداختهای که حالا مانند کاهویی (برهای) شیر قادر است با او در دشت و میدان بازی کند.
هوش مصنوعی: مرغزاری را که با حمایت آب و نگهداری، باعث رشد و پرورش هر غزالی میشود، در آنجا شیر (ضیغم) شکار خواهد کرد.
هوش مصنوعی: اگر سیلی تند و بیرحم (که در اینجا به صرصر، یعنی باد شدید، تشبیه شده) به سد شکستهای برخورد کند، باز هم مسیرش را از غبار و آلودگی پاک خواهد کرد، به شرطی که تو (که به نظر میرسد شخصیت مهمی هستی) سدی از حفاظت و نگهداری در برابرش ایجاد کنی.
هوش مصنوعی: اگر حکمت به درستی اجرا شود، سبزی باغ آسمان از زمین به سوی آسمان سرازیر خواهد شد و جریان زندگی به راه خود ادامه میدهد.
هوش مصنوعی: اگر به کارفرمای طبیعت بگویی که راههای ناپاکی و فتنه را مسدود کند، این دژ (قلعه) آبیرنگ (نیلی) که ما در آن هستیم، محفوظ خواهد ماند.
هوش مصنوعی: به دنبال اجزای گل، آنها را به آسمان میبرند تا گرما، جزء خاکی را تبدیل به دود و جزء آبی را تبدیل به بخار کند.
هوش مصنوعی: وحشی میگوید که اوصاف آصف (که به معنای مردی با کمالات و صفات نیکو است) از توان او خارج است، بنابراین باید به ناتوانی خود اعتراف کرده و در دعا کوشیدن را کوتاه کند.
هوش مصنوعی: وحشی میگوید تا زمانی که بتوانم خوبیهای افکار انسانهای نیک را مانند نور توصیف کنم و تا زمانی که بتوانم زیبایی چهرهٔ معشوقان را به آتش تشبیه کنم، میتوانم تعریف کنم.
هوش مصنوعی: از چهرهٔ تو بوی شمع مشرقی به مشام میرسد و نور ماه روشن نیز از روی تو به طور موقتی و بهعاریه گرفته شده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نافه دارد زیر اندر گشاده بی شمار
لاله دارد زیر نافه در شکسته صد هزار
خانمان از رنگ و بوی او همیشه چون بهشت
روزگار از تار و پود او شکفته چون بهار
چشم زی رویش نگه کرد اندرو لاله شکفت
[...]
هر سپاهی را که چون محمود باشد شهریار
یمن باشد بر یمین ویسر باشد بریسار
تیغشان باشد چو آتش روز و شب بد خواه سوز
اسبشان باشد چوکشتی سال و مه دریا گذار
از عجایب خیمه شان با شد چو دریا وقت موج
[...]
ای خداوندان مال العتبار الاعتبار
ای خداوندان قال الاعتذار الاعتذار
پیش ازاین کاین جان عذرآورفروماند ز نطق
پیش از آن کین چشم عبرت بین فرو ماند زکار
توبه پیش آرید و نادم از گُنه کاری خویش
[...]
بار دیگر بر ستاک گلبن بی برگ و بار
افسر زرین بر آرد ابر مروارید بار
گاه مینا زینت آرد زو نگار بوستان
گاه مرجان زیور آرد زو عروس مرغزار
غنچه سازد باغ را پر گلبن از مینا و زر
[...]
ابر آذاری برآمد از کران کوهسار
باد فروردین بجنبید از میان مرغزار
این یکی گل برد سوی کوهسار از مرغزار
وان گلاب آورد سوی مرغزار از کوهسار
خاک پنداری به ماه و مشتری آبستنست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.