ای بخت خفته خیز و نشین خوش به اعتبار
زیرا که با تو بر سر لطف آمدهست یار
ای جان تو خوش بخند که حسرت سر آمدهست
آن گریه و دعای سحر کرده است کار
ای دل تورا نوید که پیدا شدش کلید
آن در که بسته بود به روی تو استوار
کشتی ما که موج غمش داشت در میان
برخاست باد شرطه و افتاد بر کنار
منت خدای را که بدل شد همه به شکر
آن شکوهها که داشتم از وضع روزگار
گو مدعی خناق کن از قرب من که هست
رشگ دراز دست و حریف گلو فشار
وقت شکفتگی و گل افشانی من است
خارم همه گل است و خزانم همه بهار
من بلبل ترانه زن باغ دولتم
یعنی که آمدهست گل دولتم ببار
هست این همه ذخیرهٔ دولت که مینهم
از فیض یک توجه سلطان نامدار
ماه بلند کوکبه کوکب احتشام
شاه سپهر مسند خورشید اقتدار
یعنی غیاث دین محمد که یافته
نظم دو کون بر لقب نام او قرار
اندر رکاب حشمت و میدان شوکتش
جمشید یک پیاده و خورشید یک سوار
هفت آسمان و چرخ نهم مشتبه شوند
یابند اگر به درگه او فرصت شمار
ای رفعت از علاقه قدر تو مرتفع
وی فخر را به نسبت ذات تو افتخار
از ساکنان صف نعالند نه فلک
جایی که همت تو نشیند به صدر بار
ایزد چو کرد تعبیه در چرخ نظم کون
دادش به مقتضای رضای تو اختیار
تا رهنمای امر تو تعیین نکرد راه
اجرام را به چرخ معین نشد مدار
از نعل دست و پا سمند تو زهره را
در ساعداست یا ره و در گوش گوشوار
حفظ تو واجب است فلک را که داردت
از سد جهان خلاصه دوران به یادگار
آنجا که باشد از تف خون تو یک اثر
کوه قوی نهاد به یک تف شود نزار
دریای آتش ار بود از حفظ نام تو
ماهی موم سالم از آنجا کند گذار
گر نامیه به نرمی خویت عمل کند
از راه طبع کسوت قاقم دهد به خار
نشو گیاه عمر حسودت ز چشمه ایست
کز رشحهای از آن شده پرورده زهر مار
آبش به نام سینهٔ خصم تو گر دهند
با خنجر کشیده دمد پنجهٔ چنار
از جام بغض هر که فلک گشت سرگران
الا به خون دشمن تو نشکند خمار
تیغیست خصمی تو که بسیار گردنان
خود را بر آن زدند و فتادند خوار و زار
در حملهٔ نخست سپر بایدش فکند
با تیغ گردنی که کند قصد کارزار
با قوت تسلط شاهین عدل تو
سیمرغ را مگس به سهولت کند شکار
کان از زبان تیشه چه آواز برکشید
گر از کف عطای تو نامد به زینهار
در معرض شمارهٔ او گو میا حساب
دست امید بخش تو چون شد وظیفه بار
دریا گهی که موج زند زان قبیل نیست
امواج او که رخنه در او افکند بخار
از بهر ثبت و ضبط ثواب و گناه تو
تا آفریده آن دو ملک آفریدگار
بالا نکرده سر ز رقم کاتب یمین
ناورده دست سوی قلم ضابط یسار
عدل تو حاکمیست که اندر حمایتش
از بس قویست دست ضغیفان این دیار
جایی رسیده کار که در خاک پاک یزد
حد نیست باد را که کند زور بر غبار
شاها توجه تو سخن میکند نه من
ورنه من از کجا و زبان سخن گزار
بودم خزف فروش سر چار سوی فکر
پر ساختی دکان من از در شاهوار
نظمم اگر چه بود زری سکهای نداشت
از نام نامی تو زری گشت سکه دار
اطناب در سخنی نیست مختصر
وحشی از آن سبب به دعا کرد اختصار
تا رخش روزگار نیاید به زیر زین
تا توسن فلک نتوان داشت در جدار
بادا زبون رایض اقبال و جاه تو
همواره توسن فلک و رخش روزگار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش غیاثالدین محمد میرمیران میپردازد و او را مظهر قدرت و اعتبار میداند. او خود را بختخوش و خوشحال معرفی میکند و بیان میکند که حضور این شخصیت بزرگ موجب رهایی از غمها و مشکلات بوده است. شاعر به زیبایی و شکوه میرمیران اشاره میکند و او را به عنوان الگوی فضیلت و نیکی وصف میکند. با نگاه به قدرت و جایگاه میرمیران، او را مقامی میداند که دیگران باید در برابرش سر تعظیم فرود آورند. همچنین، شاعر بیان میکند که حتی آسمان و زمین هم در درگاه او خاضعاند و مستمر به دعا و اظهار وفاداری نسبت به او ادامه میدهد. نهایتاً، شاعر از غرض خود در کوتاهی و اختصار سخن میگوید تا زینتکلامش به دلایل مهمتر بپردازد.
هوش مصنوعی: ای بخت خوابیده، بیدار شو و خوشحال باش، زیرا یار تو در حال خوبی به سر میبرد و به تو توجه دارد.
هوش مصنوعی: ای جان من، خوشحال باش و بخند، زیرا دیگر خبری از حسرت نیست و آن اشکها و دعاهای سحرگاهی به نتیجه رسیدهاند.
هوش مصنوعی: ای دل، خوشحال باش که کلید آن در پیدا شد؛ در بستهای که به روی تو محکم بود، حالا باز شده است.
هوش مصنوعی: کشتی زندگی ما که براثر غم او به بیثباتی دچار شده بود، با وزش باد مساعد به سمت آرامش و امنیت رسید.
هوش مصنوعی: شکر خدا را که پس از همهی نگرانیها و مشکلاتی که داشتم، حالا همه چیز به خوبی تغییر کرده است و وضعیت روزگار بهتری دارم.
هوش مصنوعی: اگر معاندان به خاطر نزدیکی من به محبوب، حسادت کنند، این حسادت آنها طولانی و بیمورد است و حریفان نمیتوانند کسپ آن را کهنه کنند.
هوش مصنوعی: این زمان، زمانیست که من باید شکوفا شوم و گل بیفشانم؛ برای من هیچ چیز جز گل نیست و از نظر روحی نیز همه چیز برایم بهاری است، حتی اگر در واقعیت خار باشم.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر خود را به بلبل تشبیه میکند که در باغی پر از نعمت و خوشی زندگی میکند. او میگوید که در این باغ، خوشحالی و گلهای زیبا به وفور وجود دارد و به نوعی از آمدن خوشبختی و فراوانی در زندگیاش خبر میدهد.
هوش مصنوعی: من تمام این نعمتهای دولتی را به خاطر لطف و توجه یک سلطان بزرگ و نامی به دست آوردهام.
هوش مصنوعی: غیاثالدین محمد مانند ماهی بلند و درخشان است که در اوج آسمان قرار دارد و درخشش او مانند درخشش خورشید، نماد اقتدار و شکوه پادشاهی است.
هوش مصنوعی: یعنی غیاثالدین محمد که باعث شده نظم و ترتیب در دو جهان برقرار شود، برای او این لقب انتخاب شده است.
هوش مصنوعی: در جلوهٔ قدرت و عظمت غیاثالدین محمد، جمشید (پادشاه اسطورهای ایران) به صورت پیاده و خورشید به صورت سوار و تحت تأثیر قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: هر هفت آسمان و چرخ نهم (چرخ دهم) اگر بخواهند به درگاه او (غیاثالدین محمد میرمیران) برسند، باید فرصت را مغتنم شمارند و خود را به او نزدیک کنند.
هوش مصنوعی: ای بزرگی تو بالاتر از هر چیز دیگری است و برتری و افتخاری که به واسطه وجود تو به دست میآید، نشانهی ذات توست.
هوش مصنوعی: ساکنان طاق و عرش، تنها به خاطر تو در رتبهای برتر قرار دارند و نه به خاطر مکان دیگر، زیرا همت و اراده تو در بالاترین مقام نشسته است.
هوش مصنوعی: خداوند زمانی که جهان را به نظم و ترتیب آراست، بر اساس خواسته و رضایت تو اختیار را به تو داد.
هوش مصنوعی: هنگامی که تو، ای غیاثالدین محمد میرمیران، به عنوان راهنما و سرپرست امور تعیین نشدی، مسیر اجرام آسمانی در آسمان به طور مشخص مشخص نشده است.
هوش مصنوعی: زهره (سیارهٔ زهره) تا کنون از نعل پا و دست سمند تو در ساعد (بازوی) او قرار دارد، یا اینکه او (زهره) نشانهایی در گوش دارد مانند گوشواره. این بیت به زیبایی و شکوه کسی اشاره دارد که تأثیر بزرگی بر سیارات دارد.
هوش مصنوعی: حفظ و نگهداری تو بر فلک (آسمان) واجب است، زیرا که تو مرزهای جهان را از زحمت و سختی نجات میدهی و یادگاری از دوران هستی.
هوش مصنوعی: هر جا اثر و نشانی از خون تو باشد، آنجا کوهها نیز به یک نفس و شدت دچار ضعف و ناتوانی میشوند.
هوش مصنوعی: اگر دریا شعلههای آتش هم باشد، به خاطر حفظ نام تو، ماهی مومینی که نرم و انعطافپذیر است، میتواند به راحتی از آن عبور کند.
هوش مصنوعی: اگر نام تو به نرمی و لطافت رفتار کند، از طریق طبیعت، لباس زشتی به خار میدهد. در واقع، این بیت به تاثیر مثبت نام و شخصیت فرد اشاره دارد که میتواند حتی زشتیها را زیبا کند.
هوش مصنوعی: عمر حسود تو مانند گیاهی است که از چشمهای میروید، چشمهای که تنها با چند قطره از آن، زهر مار پرورش یافته است. این به این معنی است که عمر حسود تو، از منبعی سمی و مضر ناشی میشود.
هوش مصنوعی: اگر آب آبروی دشمن تو را به نام او بنوشانند، با خنجر کشیدهای، پنجهٔ درخت چنار در خشم خواهد دمید.
هوش مصنوعی: هر کسی که به خاطر کینه و حسد از آسمان به زمین افتاده، فقط به خاطر اینکه دشمن تو را نابود کند، خمار (حالتی که از نوشیدن شراب به انسان دست میدهد) را نخواهد شکست.
هوش مصنوعی: تیغی که تو بهدست داری، دشمنی است که بسیاری از سربازان خود را با آن به زانو درآورده و به ذلت کشانده است.
هوش مصنوعی: در اولین حمله، باید سپر را کنار زد و با شمشیری که به سر دشمن میزند، به جنگ برود.
هوش مصنوعی: با قدرت و تسلط فرمانروایی و عدل تو، حتی سیمرغ (پرندهای افسانهای و نماد قدرت) هم به آسانی توسط مگس (حشرهای کوچک و ضعیف) شکار میشود.
هوش مصنوعی: اگر تیشه (ابزار کندن سنگ) از زبانش صدا و ندا درآورد، این صدا فقط به خاطر این است که عطای تو (غیاثالدین محمد میرمیران) به او نرسیده، پس او از تو طلب یاری میکند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر از مقام و بزرگی غیاثالدین محمد میرمیران سخن میگوید و اشاره میکند که او در شمار افرادی است که نمیتوانند به آسانی حساب امیدها و آرزوهایشان را بکنند، زیرا عمل خوب او وظیفهاش را بر عهده گرفته است. به عبارت دیگر، کارهای نیک او چنان است که دیگران نمیتوانند آن را در شمارش بگذارند، زیرا او بسیار بزرگتر از آن است که بتوان به راحتی ارزیابیاش کرد.
هوش مصنوعی: دریا گاهی که موج برمیخیزد، مانند امواجی نیست که بخار در آن نفوذ کند. در واقع، مقصود این است که امواج دریا از نوع دیگری هستند و نمیتوانند به سادگی تحت تأثیر بخار قرار بگیرند.
هوش مصنوعی: برای ثبت و ثبت اعمال خوب و بد تو، خداوند دو فرشته را برای این کار خلق کرد.
هوش مصنوعی: خود را از نوشتن سرنوشت و تقدیری که کاتب (نویسنده) در دست راست مینویسد، بالا نمیآورد و به قلمی که در دست چپ است، توجهی نمیکند. به عبارت دیگر، او به سرنوشت و مقدر خود بیتوجه است و تنها بر آنچه که کاتب از او مینویسد، تمرکز دارد.
هوش مصنوعی: عدل تو مانند حاکمی است که به قدری نیرومند و حمایتگر است که هیچ قدرت بیپناهی نمیتواند به او آسیب بزند.
هوش مصنوعی: کار به جایی رسیده که در خاک پاک یزد، قدرت باد بر غبار نیز محدود شده است.
هوش مصنوعی: من فقط وسیلهای هستم که حرفهای تو را بیان میکند، نه اینکه خودم را شایستهٔ این سخن بدانم؛ زیرا من از کجا و چه صلاحیتی دارم که در مورد این موضوع صحبت کنم.
هوش مصنوعی: من در گذشته فقط یک فروشندهٔ خُزَف (چیزی کمارزش) بودم، اما اکنون به لطف تو، ای شاه، به دور و برم اهمیت و رونق زیادی دادهای و دکانم را از درگاه شاهانه پر بار کردهای.
هوش مصنوعی: گرچه شعر من به زیبایی زر ساخته شده است، اما ارزش آن به اندازهی نام بزرگ تو نیست که باعث شده این شعر برای خود سکهدار شود و ارزش پیدا کند.
هوش مصنوعی: وحشی بافقی میگوید که در سخنپراکنی زیادهگویی نیست و او به همین دلیل دعا را به اختصار بیان کرده است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که چهرهی سرنوشت به زیر زین نرود، نمیتوان اسب زمان را در قید و بند داشت. زین و اسب در اینجا به مفاهیمی چون تسلط و کنترل بر زمان و سرنوشت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: باشد که همواره اراده و جاه تو تحت تأثیر و تسلط تو باشد، همانطور که اسب آسمانی (تسن فلک) و چهرهٔ روزگار به ارادت تو درآید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای خواجه، این همه که تو بر میدهی شمار
بادام تر و سهیکی و بهمان و باستار
مار است این جهان و جهانجوی مارگیر
از مارگیر مار برآرد همی دمار
نیلوفر کبود نگه کن میان آب
چون تیغ آبداده و یاقوت آبدار
همرنگ آسمان و به کردار آسمان
زردیش بر میانه چو ماه ده و چار
چون راهبی که دو رخ او سال و ماه زرد
[...]
از دیدن و بسودن رخسار و زلف یار
در دست مشک دارم و در دیده لاله زار
بامشک رنگ دارم از آن زلف مشکرنگ
با لاله کار دارم از آن روی لاله کار
ماندست چون دل من در زلف او اسیر
[...]
یکروز مانده باز زماه بزرگوار
آیین مهر گان نتوان کرد خواستار
آواز چنگ وبربط و بوی شراب خوش
با ماه روزه کی بود این هر دو سازگار
ورزانکه یاد از و نکنی تنگدل شود
[...]
باران قطره قطره همی بارم ابروار
هر روز خیره خیره ازین چشم سیل بار
ز آن قطره قطره، قطره باران شده خجل
ز آن خیره خیره، خیره دل من ز هجر یار
یاری که ذره ذره نماید همی نظر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.