اهل تشبیه نحس یاوه درای
چون خودی را گرفتهاند خدای
چون ز قید خودی نمیرستند
صفت خویش بر خدا بستند
زان خدا را چو خود همی خوانند
که ره از خود برون نمیدانند
قول حشوی به خویش بربستند
وان خطا را صواب دانستند
راه تقلید را پسندیدند
همه بر ریش خویش خندیدند
هیچکس عقل را کند معزول؟
چیست این ترّهات نامعقول
واجب آمد نظر ولیک به شرع
اصل این اصل ثابت است به فرع
امر و حکم «قل انظروا» ز کتاب
وارد اندر حق «اولوالالباب»
وانگهی اندرین سخن راند
چکند جهل خود نمیداند
مُثْبِت نقل باز نقل بود
دَوْر باشد، محال عقل بود
گر نبودی قیاس و فهم و عبر
خر به از آدمیستی ای خر
چون بهایم امور جسمانی
بیش دارد ز نوع انسانی
بیست و نه مسأله است در معقول
که نباشد موافق منقول
باقیش رد مکن به نادانی
بده انصاف اگر مسلمانی
قول عاقل شنو تو از جبّار
«وقنا ربّنا عذاب النار»
مر تو را خود نه عقل و نه نقل است
ورنه هم نقل مثبت عقل است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش در نکوهش گروه نخست از گمراهان، یعنی اهل تشبیه و حشویه است که از بند خود رها نشدهاند و صفات خود را به خدا نسبت میدهند و راه تقلید را برگزیدهاند. شاعر در برابر آنان از ارزش عقل دفاع میکند و با استناد به آیههای قرآن نشان میدهد که نظر و اندیشه واجب است و اثبات نقل تنها با نقل به دور باطل میانجامد. سرانجام نتیجه میگیرد که مخالفان عقل در واقع نه عقل دارند و نه نقل را درست فهمیدهاند، زیرا نقل خود مؤید عقل است.
هوش مصنوعی: اهل تشبیه، این یاوهگویان بدشگون، خودِ خویش را خدا گرفتهاند.
هوش مصنوعی: چون از بند خودبینی و نفس رها نمیشوند، صفات انسانی خود را به خدا نسبت دادند.
هوش مصنوعی: خدا را مانند خودشان میپندارند و توصیف میکنند، چون راهی برای بیرون رفتن از خود نمیشناسند.
هوش مصنوعی: عقیدهٔ حشویه را برای خود برگزیدند و آن خطا را درست پنداشتند.
هوش مصنوعی: راه تقلید کورکورانه را پسندیدند و با این کار خود را مسخره و رسوا کردند.
هوش مصنوعی: آیا هیچکس عقل را از کار برکنار میکند؟ این سخنان بیهودهٔ نامعقول چیست؟
هوش مصنوعی: اندیشیدن و نظر عقلی واجب است، ولی وجوبش به حکم شرع است؛ یعنی پایهٔ این اصل اعتقادی با حکم شرعی ثابت میشود.
هوش مصنوعی: فرمان «بگو بنگرید» در قرآن آمده و دربارهٔ خردمندان (اولوالالباب) وارد شده است؛ پس خود قرآن به اندیشیدن فرمان میدهد.
هوش مصنوعی: با این همه، آن مقلّد باز در این باره سخن میگوید؛ چه کند که از نادانی خود آگاه نیست.
هوش مصنوعی: اگر درستی نقل را فقط با نقل ثابت کنیم، دور پیش میآید و این از نظر عقل محال است؛ پس اعتبار نقل باید با عقل ثابت شود.
هوش مصنوعی: ای نادان، اگر قیاس و فهم و عبرتگیری نبود، خر از آدمی برتر بود.
هوش مصنوعی: زیرا چهارپایان در امور جسمانی بیش از انسان بهره دارند و برتری انسان تنها به خرد است.
هوش مصنوعی: تنها بیست و نه مسئله در امور عقلی هست که با منقولات سازگار به نظر نمیرسد.
هوش مصنوعی: بقیهٔ مسائل عقلی را از روی نادانی رد مکن؛ اگر مسلمانی انصاف بده.
هوش مصنوعی: سخن خردمندان را از کلام خداوند بشنو که پس از اندیشیدن در آفرینش میگویند: «پروردگارا ما را از عذاب آتش نگه دار».
هوش مصنوعی: تو در حقیقت نه عقل داری و نه نقل را میفهمی؛ وگرنه خود نقل هم تأییدکنندهٔ عقل است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.