دید بابا حسن ز رنج وفات
عامیی اوفتاده در سکرات
گفت بیچاره را نخستین بار
جان سپاری است زان شدهست افگار
جان به جانان سپار تا برهی
ورنه جان هم به جان کَنِش بدهی
جان برآورد در دمی صد بار
هر که یک دم شدست محرم یار
چون ورا درنیافتند عقول
کی زند دم ز اتحاد و حلول
اتحاد و حلول خود همه جای
ممتنع دان نه خاص خلق و خدای
زانک زیشان اگر یکی نبود
هستی ونیستی یکی نشود
ور بود باقی اتحاد کجاست
چونکه هر دو هنوز خود برجاست
حق و باطل بهم نیامیزد
سایه از آفتاب بگریزد
مینماید در آب صورت خور
لیکن آن دیگر است و این دیگر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، بابا حسن مردی عامی را در حال جانکندن میبیند و میگوید او برای نخستین بار جان میدهد، در حالی که عارف با سپردن اختیاری جان به جانان، هر دم صد بار میمیرد. سپس شاعر از این نکته به ردّ اتحاد و حلول میرسد و با استدلال نشان میدهد که دو هستی نه با نابودی یکی و نه با باقی ماندن هر دو یکی نمیشوند. در پایان با تمثیل سایه و خورشید و تصویر خورشید در آب، جلوهٔ حق را از یکی شدن با او جدا میکند.
هوش مصنوعی: بابا حسن (یکی از عارفان) مردی عامی را دید که از رنج مرگ در حال جانکندن افتاده بود.
هوش مصنوعی: بابا حسن گفت: این بیچاره نخستین بار است که جان میسپارد، از این رو چنین آزرده و خسته شده است. یعنی عارف پیش از مرگ بارها جان سپرده و با آن آشناست.
هوش مصنوعی: جان خود را به اختیار به معشوق حقیقی بسپار تا رها شوی؛ وگرنه سرانجام همین جان را با جانکندن و به زور خواهی داد.
هوش مصنوعی: هر کس لحظهای محرم و آشنای راز یار شده باشد، در هر دم صد بار جان میدهد؛ یعنی مرگ اختیاری و فنای پیاپی را تجربه میکند.
هوش مصنوعی: چون خردها به درک حق نرسیدهاند، کسی چگونه میتواند از یکی شدن با خدا (اتحاد) یا فرود آمدن خدا در او (حلول) سخن بگوید؟
هوش مصنوعی: اتحاد و حلول را در همه جا محال بدان، نه فقط میان خلق و خدا؛ یعنی یکی شدن دو هستی جداگانه اصلاً ممکن نیست.
هوش مصنوعی: زیرا اگر یکی از آن دو از میان برود، هستی و نیستی با هم یکی نمیشوند؛ پس آنچه نابود شده با موجود متحد نشده است.
هوش مصنوعی: و اگر هر دو باقی بمانند، اتحادی در کار نیست، چون هر دو هنوز جداگانه بر جای خود هستند.
هوش مصنوعی: حق و باطل با هم نمیآمیزند، همانگونه که سایه از برابر خورشید میگریزد و با آن جمع نمیشود.
هوش مصنوعی: تصویر خورشید در آب دیده میشود، اما آن خورشید چیز دیگری است و این تصویر چیز دیگر؛ پس جلوهٔ حق در بنده به معنای یکی شدن با او نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.