سنایی
»
حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
»
الباب التاسع فیالحکمة والامثال و مثالب شعراءالمدّعین ومذّمةالاطباء والمنجّمین
»
بخش ۵۳ - فی تسویة البیوت
اختراعی چنین هرآنکه نهاد
راه در داد و لیک در نگشاد
خلق را جمله کرد سرگردان
وآنچه کرد از عمل تبه کرد آن
شخص گاهی که در شمار آید
مادرش اوّلین به کار آید
بعد از آن خانهٔ نحوس و سعود
که درآمد وی از عدم به وجود
خواهران و برادران پس از آن
پس پدر تا بداریش چون جان
خانهٔ رنجها و بیماری
نکبات و بلای و دشخواری
بعد از آن خانهٔ مناکح و جفت
به در آید بدان زمان ز نهفت
چون بجَست از نهیب بند و کمند
پس ورا نِه تو خانهٔ فرزند
خانهٔ دوست و خانهٔ دشمن
بعد از این خانهها تو پی بفکن
ورنه بیهوده زین نمط کم گوی
ژاژ کم خای و پر بهانه مجوی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: سنایی در این بخش ترتیب خانههای دوازدهگانه در احکام نجوم را به ریشخند میگیرد و میگوید سازندهٔ آن مردم را سرگردان کرده است. او به طعنه ترتیبی برپایهٔ سیر طبیعی زندگی پیشنهاد میکند: مادر، زادن و بخت، خواهر و برادر، پدر، بیماری، همسر، فرزند، و سپس دوست و دشمن. در پایان به منجم هشدار میدهد که اگر چنین نیست، یاوه نگوید و بهانه نجوید.
هوش مصنوعی: هر کس چنین ترتیبی (ترتیب خانههای دوازدهگانهٔ فلک در احکام نجوم) را ساخته، راهی نشان داده اما در را نگشوده است؛ یعنی کارش ناقص و بیحاصل است.
هوش مصنوعی: او همهٔ مردم را سرگردان کرد و هرچه در این کار انجام داد، تباه و نادرست بود.
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم ترتیب درست را بشماریم، هنگامی که آدمی پا به هستی میگذارد، نخست مادرش در کار است و باید خانهٔ نخست از آنِ مادر باشد.
هوش مصنوعی: پس از آن خانهٔ بخت بد و نیک او میآید، یعنی لحظهای که از نیستی به هستی آمده و زاده شده است.
هوش مصنوعی: پس از آن خانهٔ خواهران و برادران است و سپس خانهٔ پدر، تا او را چون جان عزیز بداری.
هوش مصنوعی: سپس باید خانهٔ رنجها و بیماریها و گرفتاریها و بلاها و دشواریها بیاید.
هوش مصنوعی: پس از آن خانهٔ زناشویی و همسر است، زیرا در آن هنگام آدمی از پنهانی و خردسالی بیرون میآید و همسر میگیرد.
هوش مصنوعی: وقتی از بیم و بند و دام این مراحل رهید، آنگاه خانهٔ فرزند را برایش قرار بده.
هوش مصنوعی: خانهٔ دوست و خانهٔ دشمن را پس از این خانهها بنیاد بگذار.
هوش مصنوعی: اگر چنین ترتیبِ معقولی نمیپذیری، بیهوده به این شیوه سخن مگو، یاوه مباف و بهانهتراشی مکن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.