ای به آرام تو زمین را سنگ
وی به اقبال تو زمان را ننگ
ای به نزد کفایت تو کفایت
باد پیمای و کژ چو نای و چو چنگ
ای دو عالم گرفته اندر دست
به کمال و صیانت و فرهنگ
با مجال سخات هفت اقلیم
تنگ میدان به سان هفت اورنگ
پر و بال از تو یافته رادی
فر و هنگ از تو یافته فرهنگ
از بزرگیست در دماغ تو کبر
وز کریمیست در نهاد تو هنگ
نه به کبرست حلم تو چو جبال
نه به طبعست کبر تو چو پلنگ
ای گهر زای بینشیب زوال
وی درر پاش بینهیب نهنگ
در دو عالم همی نگنجی از آنک
تو بزرگی و هر دو عالم تنگ
به تن و طبع تازهای نه به روح
به دل و نام زندهای نه به رنگ
نام تو در ازل نشانه نهاد
خوشدلی در مزاج مردم زنگ
دور از آن مجلس از حرارت دل
آن چنانم که نار با نارنگ
گه خروشان چو در نبرد تو نای
گاه نالان چو در نبرد تو چنگ
گاه در خوی چو اسبت اندر تک
گاه در خون چو تیغت اندر جنگ
کرده شیران حضرت تو مرا
سر زده همچو گاو آب آهنگ
گر نیایم به مجلس تو همی
از سر عجزدان نه از سر ننگ
خود به تو چون رسد رهی که تویی
از سنا و بلندی و اورنگ
روی تو آفتاب و چشمم درد
صدر تو آسمان و پایم لنگ
خود شگفتست از آنکه بشکیبد
از چنان طلعت و چنان فرهنگ
کز پی ضعف دیدگان خفاش
نکند با جمال صبح درنگ
مرغ عیسی کدام سگ باشد
که کند سوی جبرئیل آهنگ
کز چنان قلزم آنک روی بتافت
چشم بر پشت یافت چون خرچنگ
لعل در دست تست خوش میباش
سنگ اگر نیست خاک بر سنگ
چکنی ریش و سبلت مانی
چون بدیدی عجایب ارتنگ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش یکی از بزرگان پرداخته و ویژگیهای برجسته او را بیان میکند. او بزرگ را به عنوان شخصیتی با کمال، فرهنگ و سخاوت توصیف میکند که به دو عالم تسلط و تسهیل بخشیده است. شاعر از عظمت روح و علم او میگوید و بر این نکته تأکید دارد که بزرگیاش فراتر از تمامی محدودیتهاست. او همچنین به چالشهای زندگی اشاره میکند و نشان میدهد که اگرچه ممکن است در برخی مجالس حضور نداشته باشد، لیکن این عدم حضور به دلیل عجز نیست. در نهایت، شاعر با استفاده از تمثیلهای زیبا، قدرت و شکوه این شخصیت را به تصویر میکشد.
هوش مصنوعی: ای به خاطر آرامش تو، زمین همچون سنگ است (محکم و پایدار) و به خاطر خوش اقبالی تو، زمان در نظرها زشت و ناپسند شده است.
هوش مصنوعی: ای کسی که به خاطر تواناییات، برتری و کفایت تو باد و طبع تو همچون نای و چنگ، نازک و پیچیده است.
هوش مصنوعی: تو هم دنیا و هم آخرت را با کمال و مراقبت و فرهنگ در دست داری.
هوش مصنوعی: حضور و سخاوت تو باعث شده که این هفت اقلیم (سرزمینها) کوچک و محدود به نظر برسند، به گونهای که مانند هفت رنگ لباس (هفت اورنگ) در مقابل جلال و بزرگی تو کماهمیت به نظر میرسند.
هوش مصنوعی: رادی (رادی یعنی شادابی و خوشی) از تو قوت و انرژی گرفته و فر (زینت و زیبایی) و هنگ (آواز و نوا) هم از تو فرهنگ و معرفت را به دست آوردهاند.
هوش مصنوعی: تو از بزرگی پر از تکبر هستی و این تکبر به خاطر بزرگمنشی توست، و از کرامت و بزرگی نفس تو، آنگونه نجابت و شرافت در وجود تو نهفته است.
هوش مصنوعی: حیرتانگیز است که بردباری و شکیبایی تو به اندازهٔ کوهها است و نه از روی طبیعت، بلکه خوی تو مانند پلنگ، به خودپسندی و کبر نمیگراید.
هوش مصنوعی: ای گوهر زایندهای که از چالاکی و زوال چیزی نمیگیری و در برابر نهنگ (یعنی در برابر بزرگی و قدرت) بینوا و ترسناکی نیستی.
هوش مصنوعی: تو به قدری بزرگ و باارزش هستی که در این دو جهان هیچ چیز نمیتواند ظرفیت وجود تو را داشته باشد و هر دو جهان در مقایسه با عظمت تو کوچک و تنگ به نظر میرسند.
هوش مصنوعی: تن و چهرهای نو و تازه داری، اما روح و دل زندهای نداری؛ نامت معروف و شناخته شده است، ولی رنگ و ظاهرت بیانگر شخصیت درونت نیست.
هوش مصنوعی: نام تو از ابتدا نشانهای بود از خوشدلی و شادابی در طبیعت مردم.
هوش مصنوعی: از آن مجلس دور شدهام و به خاطر حرارت عشق و دلتنگی، حال و روزم چنین است که مانند آتش در وسط آتش دیگر هستم.
هوش مصنوعی: گاهی چون در جنگ، صدای نای من پرخروش و پرشور است و گاهی مانند چنگ، نالان و غمگین میباشد.
هوش مصنوعی: گاهی در حالتی مانند اسب در میدان جنگ هستی و در حال خشم و هیجان، و گاهی همچون شمشیر تو در خون دشمن فرو میروی و در میدان نبرد میدرخشی.
هوش مصنوعی: حضرت تو (شما) مانند شیران و درخور احترام، مرا مانند گاوی که در کنار آب آهنگ میزند، شجاع و نیرومند کردهای.
هوش مصنوعی: اگر به مجلس تو نیایم، این به خاطر ناتوانی من است، نه به خاطر شرمندگی.
هوش مصنوعی: من به تو چگونه میتوانم دسترسی پیدا کنم، در حالی که تو به اندازهای بلند مرتبهای و دُرّی از نور و بزرگی هستی؟
هوش مصنوعی: منظور این است که زیبایی و نور روی تو به اندازهای درخشان و تابناک است که به آفتاب میماند و من به دلیل وجود تو و عظمت تو دچار دردی شایستهام؛ آسمان به بلندی مقام تو میباشد و خودم به خاطر ناتوانیام، احساس ضعیفی میکنم.
هوش مصنوعی: این تعجبآور است که کسی بتواند از چهرهای اینچنین زیبا و با فرهنگ خاصی رو برگرداند.
هوش مصنوعی: خفاش به خاطر ضعف بیناییاش نمیتواند با زیبایی و روشنی صبح مقابله کند و در برابر آن تأمل کند.
هوش مصنوعی: مرغ عیسی، که نشانهای از قدرت و معنویت است، نمیتواند به دامان حیوانی ناپاک مانند سگ برود؛ در واقع، معنای این بیت این است که موجودات عالی و روحانی به دلایل والای خود هرگز به چیزهای پست و ناپاک تمایل ندارند.
هوش مصنوعی: از آن عمیق و وسیع (دریا) که خیرهکننده است، چشمی در پشت او دید که مانند خرچنگ است.
هوش مصنوعی: اگر لعل (جواهر قیمتی) در دست توست، خوش است، اما اگر سنگی در دست داری که ارزش ندارد، بهتر است بر سنگ خاک بپاشی تا آن را کمارزشتر کنی.
هوش مصنوعی: اگر تو چهرهات را بتراشی و ریش و سبلت را پاک کنی، وقتی عجیب و شگفتیهای ارتنگ (مقصود ممکن است حالتی حیرتانگیز باشد) را ببینی، چه معنایی خواهد داشت؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون برون کرد زو هماره و هنگ
در زمان درکشید محکم تنگ
بسپاریم دل بجستن جنگ
در دم اژدها ویشک نهنگ
چه فسون ساختند و باز چه رنگ
آسمان کبود و آب چو زنگ
که دگرگون شدند و دیگر سان
به نهاد و به خوی و گونه و رنگ
آن شد از ابر همچو سینه غرم
[...]
ای فگنده امل دراز آهنگ
پست منشین که نیست جای درنگ
تو چو نخچیر دل به سوی چرا
دهر پوشیده بر تو پوست پلنگ
دل نهادی در این سرای سپنج
[...]
شاه کرده است رای زی پوشنگ
هامراهش میست و ساغر و چنگ
گه شرابی همی خورد بشتاب
گه سماعی همی کند بدرنگ
شادی نو کند بهر منزل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.